Karl VIII od Švedske

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Karl VIII
Karl Knutsson Bonde.jpg
Portret Karla VIII
Švedski kralj
Vladavina 1448. - 1457.
Prethodnik Christoffer
Nasljednik Christian I
Švedski kralj
Vladavina 1464. - 1465.
Prethodnik Christian I
Nasljednik Kettil Karlsson (Vasa)
Švedski kralj
Vladavina 1467. - 1470.
Prethodnik Erik Axelsson Tott
Nasljednik Sten Sture Stariji
Norveški kralj
Vladavina 1449. - 1450.
Prethodnik Christoffer
Nasljednik Christian I
Supruge Birgitta Turesdotter (Bielke)
Katarina Karlsdotter
Kristina Abrahamsdotter
Djeca Magdalen Karlsdotter
Dinastija Bonde
Otac Knut Tordsson Bonde
Majka Margareta Karlsdotter
Rođenje oko 1408.
Smrt 15. maj 1470.
Stockholm

Karl VIII rođen kao Karl Knutsson Bonde i tako zvan sve do 1448. (-, oko 1408. - Stockholm, 15. maj 1470.), bio je švedski kralj u čak tri navrata, od 1448. do 1457., zatim od 1464. do 1465. i posljednji put od 1467. do 1470.[1]

Kako je to bilo vrijeme Kalmarske unije on je od 1449. do 1450. bio i norveški kralj, pod vladarskim naslovom - Karl I.

Karl Knutsson bio je reprezent novog švedskog merkantilistički orjentiranog plemstva, otvorenih protivnika starog zemljoposjedničke aristokracije, simpatizera Kalmarske unije i savezništva sa Danskom.[1]

Zbog tog su ga protivnici dva puta zbacili s trona, na kog se uporno vraćao, pa ga mnogi smatraju pionirom švedske nezavisnosti koju je u punoj mjeri ostvario tek Gustav I Vasa početkom 16. vijeka.[1]

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Karl se kao potomak jedne od vodećih švedskih aristokratskih porodica, pridružio frakciji plemstva koja je podržavala seljačku bunu povedenu 1436. usmjerenu protiv vladavine Erika Pomeranskog, tadašnjeg kralja Kalmarske unije (Ujedinjenog kraljevstva Danske, Norveške i Švedske).[1]

Vješto lavirajući između tadašnjih političkih grupacija koje su podržavale ili ‎seljake, ‎plemstvo il neku od kraljevskih frakcija, huškajući jedne protiv drugih, uspio je da ga - 1438. izaberu za ‎regenta. Nakon tog je 1439. prisilio Erika Pomeranskog da napusti kraljevski tron., a kad je nakon tog 1441. izabran za kralja Christoffer Bavarski, Karl je pristao na to, ali samo nakon što su mu kao kompenzacija za taj čin dati ogromni feudi, uključujući Finsku.[1]

Nakon Christofferove smrti, Karl je - 1448. izabran za novog švedskog kralja.[1]

Karl se otvoreno borio protiv danske dominacije u Skandinaviji, i kao švedski nacionalist želio da to postane Švedska. U periodu između 1451. - 1457. borio se protiv snaga danskog kralja Christiana I., koji je težio da stekne kontrolu nad Švedskom. Karl se u toj borbi služio svakakvim sredstvima, prvenstveno je želio ojačati ekonomski položaj svog dvora, na račun crkve i njenih imanja, ali i traživši povrat velikih feuda pod okrilje dvora, zbog tog je i naišao na snažan otpor moćnih feudalaca predvođenih porodicama Oxenstierna i Vasa, koje su ga i srušile sa trona 1457. i postavile Christiana za švedskoga kralja.[1]

Karl se nakratko vratio na tron u periodu 1464. - 1465., pa nakon tog opet od 1467. do 1470., u doba kad su nacionalističke snage predvođene porodicama Tott i Sture stekle prednost u građanskom ratu protiv snaga okupljenih oko porodice Oxenstierna. On je u tom razdoblju bio figura bez realne moći, jer je stvarna vlast bila je u rukama vlastele okupljene u Državnom savjetu.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "Charles VIII Knutsson" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/biography/Charles-VIII-Knutsson. pristupljeno 21. 08. 2015. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Prethodnik: Švedski kralj Nasljednik:
Christoffer
Christian I
Erik Axelsson Tott
Christian I
Kettil Karlsson (Vasa)
Sten Sture Stariji
Prethodnik: Norveški kralj Nasljednik:
Christoffer Christian I