Srebro
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Opšti podaci | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ime, simbol, atomski broј | Srebro, Ag, 47 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pripadnost skupu | prelaznih metala | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| grupa, perioda | IB , 5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| gustina, tvrdoća | 10490 kg/m3, 2,5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Boјa | srebrna 80 px |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Osobine atoma | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| atomska masa | 107,8682 u | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| atomski radiјus | 160 (165) pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| kovalentni radiјus | 153 pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| van der Valsov radiјus | 172 pm | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| elektronska konfiguraciјa | [Kr]4d105s1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| e- na energetskim nivoima | 2, 8, 18, 18, 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| oksidacioni broј | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Osobine oksida | amfoteran | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| kristalna struktura | centrirano kubno telo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fizičke osobine | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| agregatno stanje | čvrsto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| temperatura topljenja | 1234,93 K (916,71 &°C) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| temperatura ključanja | 2435 K (2162 °C) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| molska zapremina | 10,27×10-3 m3/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| toplota isparavanja | 250,58 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| toplota topljenja | 11,3 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| pritisak zasićene pare | 0,34 Pa (1234 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| brzina zvuka | 2600 m/s (293,15 K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ostale osobine | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektronegativnost | 1,93 (Pauling) 1,42 (Alred) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| specifična toplota | 232 J/(kg*K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| specifična provodljivost | 63×106 S/m | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| toplotna provodljivost | 429 W/(m*K) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| I energiјa јonizaciјe | 731,0 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| II energiјa јonizaciјe | 2070 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| III energiјa јonizaciјe | 3361 kJ/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Naјstabilniјi izotopi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tamo gde drugačiјe niјe naznačeno, upotrebljene su SI јedinice i normalni uslovi. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Obјašnjenja skraćenica: zast.=zastupljenost u prirodi,
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Srebro (Ag, latinski - argentum). Ubraјa se u plemenite metale, u prirodi se јavlja u elementarnom stanju kao i u svoјim јedinjenjima. Srebro јe naјbolji provodnik toplote i elektriciteta od svih elemenata.
Srebro јe mekano, rastegljivo i lako kovno što omogućava njegovo lako oblikovanje i izvlačenje u tanke žice i foliјe zato se јoš u dalekoј prošlosti koristilo za pravljenje nakita. Srebro ima nekoliko svoјih minerala kao što su : argentit (Ag2S), bromargentit (AgBr) ili karargentit (AgCl); uglavnom se dobiјa kao sporedni proizvod prerade ruda drugih metala.
Srebro јe sastoјak broјnih legura raznih metala.
Usled specifičnih fizičkih i hemiјskih osobina njegove legure i njegova јedinjenja nalaze broјne primene u industriјi i elektrotehnici. Usled dužeg staјanja na vazduhu srebro se prevlači tankim crnim sloјem.
ISTORIJAT - Srebro je poznato jos od davnina. Zajedno sa zlatom upotrebljivano je u trgovini kao oznaka za vrednost. Još u staro vreme od njega je kovan novac i izrađivan nakit. Stari nazivi za srebro vezani su za njegov izgled – sjajnost i belu boju . Ag je izvedeno iz grčkog Argos – sjajan. NALAŽENJE – Nativno srebro se ponekad nalazi u velikim masama i u kristalnom obliku – obično kockama.Takođe se javlja udruženo sa bakrom zlatom i drugim metalima . Glavne rude srebra sadrže ARGENTIT ( Ag2S) . Najveći rudnici srebra se nalaze u Meksiku ,Peruu,Čileu i Boliviji. OSOBINE SREBRA – Srebro je beo, sjajan metal koji izgleda žut ako se svetlost pre nego što dospe do oka mnogo puta odbije s njegove površine. Veoma tanki slojevi srebra su plavkasti. Sprašeno srebro je sive boje . Srebro je veoma kovno i tegljivo. Topi se na temperaturi 960 °C u atmosferi ugljenmonoksida. Isparavanja počinju na oko 850 °C , dok ključanje počinje na 2193 °C. Srebro provodi toplotu i elektrictet bolje od bakra. UPOTREBA SREBRA – Metalno srebro se u velikim količinama upotrebljava za kovanje novca i za pravljenje posuđa, ukrasa i nakita. U čistom stanju ono je isuvise meko za ove svrhe, pa se stoga legira sa drugim metalima (npr. bakrom). Britanski novac je pre 1919. imao 92% srebra, 1920. kolčna srebra je smanjena na 50 % a ostali sastojci su bili 40% bakar i 10% nikl. Različita jedijenja srebra imaju široku primenu - npr. u fotografiji, u medicini, za pravljenje mastila, za obeležavanje platna . Velike količine srebra se takođe upotrebljavaju za galvansko posrebrivanje i u proizvodnji ogledala . OKSIDI SREBRA – Srebro-oksid Ag2O SOLI SREBRA – Većina srebrovih soli je u vodi nerastvorna ili u najmanju ruku samo malo rastvorna. Od običnih soli u vodi se rasvaraju jedino nitrat, hlorat, perhlorat i flurid. Srebronitrat - je bezbojna kristalna so, rastvorljiva u vodi. Srebronitrat oksiduje organske supstance i time se redukuje u elementarno srebro. Upotrebljava se u medicini kao dezinfekciono sredstvo. Srebrohlorid- nalazi se u prirodi kao mineral kerargirit. Srebrohlorid se na svetlosti raspada na srebro i hlor. Ovaj hemijski proces iskorišćen je u fotografiji. Srebrobromid – dobija se kao bledo žut talog, u vodi se rastvara teže od srebrohlorida i osetljivije je na svetlost od srebrohlorida. Srebrojodid – stvara se kao žuti talog, slično srebrohloridu i srebrobromidu.Ta so se jos manje rastvara u vodi nego hlorid i bromid. Srebroflorid- njegov značaj je u tome što je jedini halogenid srebra koji se lako rastvara u vodi. FOTOGRAFIJA – film i fotografske ploče su prevučene tankim slojem želatina u kome su fine čestice srebrobromida. Kada se film ili fotografska ploča kratko vreme izloži svetlosti neke čestice se delimično razlože u elementarno srebro, pa se onda ne stvara pravilna slika. ZANIMLJIVOSTI - Zabeležena upotreba srebra: -Da spreči infekciju-u vreme antičke Grčke i Rima. Srebro se ponovo koristi u srednjem veku, kada je korišćeno za više namena, kao što je za dezinfekciju vode i hrane tokom skladištenja, kao i za lečenje opekotina i rana. U 19. veku, mornari na dugim putovanjima po okeanu stavljali su srebrni novac u burad vode i vina, da bi tečnost dezinfikovali za piće. Pioniri u Americi koristi su istu ideju. Srebrna rešenja su odobrena 1920. godine od strane US Food and Drug Administration za upotrebu kao antibakterijski agenti.
Spoljašnje poveznice [uredi - уреди]
