Alice Munro

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Alice Munro
Biografske informacije
Rođenje Alice Ann Laidlaw
10. jul 1931. (1931-07-10) (dob: 85)
Državljanstvo kanadsko
Supružnik James Munro (1951–1972)
Gerald Fremlin (1976–2013, njegova smrt)
Djeca 3
Obrazovanje
Alma mater The University of Western Ontario[1]
Zanimanje književnica
Opus
Književne vrste novela
Jezik engleski
Nagrade
Inspiracija

Alis Manro (engl. Alice Munro; Vingam, Ontario, 10. jula 1931) je kanadska književnica, koja piše na engleskom jeziku. Dobitnica je Nobelove nagrade za književnost 2013. i Man Booker International nagrade 2009. za životno delo. Takođe je trostruki dobitnik kanadskog priznanja Governor General's Awards za fikciju.[3][4][5]

Priče Manrovljeve nejčešće su smeštene u provinciji Hjuron u jugozapadnom delu Ontarija[6] One istražuju ljudsku složenost jednostavnim proznim stilom.[7] Manrovljeva pisanja su je označila kao „jednu od najvećih sveobuhvatnih pisaca fikcije“, a Sintija Ozik nazvala „njihovim Čehovom[8]

Mladost[uredi - уреди | uredi izvor]

Manro je rođena kao Alis En Lejdlou (engl. Alice Ann Laidlaw) u Vingamu, Ontario. Njen otac, Robert Erik Lejdlou, bio je sakupljač lisičjeg i krzna kanadske kune[9] a njena majka En Klark Lejdlou, bila je nastavnica u školi. Manro je počela s pisanjem kao tinejdžerka, objavila je svoju prvu priču „Dimenzije senke“ (The Dimensions of a Shadow) 1950, dok je studirala engleski i žurnalistiku na Univerzitetu Zapadnog Ontarija uz dvogodišnju stipendiju[10][11] Tokom ovog perioda radila je kao konobarica, berač duvana i biblotekarska službenica. 1951. napušta univezirtet, gde je studirala engleski od 1949, da bi se udala za kolegu studenta Džejmsa Manroa. Njih dvoje su se preselili u Dandarejv, Zapadni Hanover, gde je Džejms imao posao u robnoj kući. 1963, par se seli u Viktoriju, gde otvaraju Knjige Manrovih, koje posluju i danas.

Književni rad[uredi - уреди | uredi izvor]

Manrova visoko priznata prva zbirka priča, Ples veselih senki (Dance of the Happy Shades) (1968), osvojila je Governor General's Award, kanadsko najviše književno priznanje[12] Taj uspeh je praćen Životima devojaka i žena (Lives of Girls and Women) (1971), zbirkom međusobno povezanih priča ponekad pogrešno opisanih kao roman. 1978, Manrova zbirka međusobno povezanih priča Ko misliš da si? (Who Do You Think You Are?) je objavljena (pod naslovom The Beggar Maid: Stories of Flo and Rose, Sobarica prosjak: Priče strele i ruže u Sjedinjenim Državama). Ova knjiga omogućila je Manrovoj da osvoji drugo Governor General's Award priznanje.[13] Od 1979. do 1982. išla je u obilazak u Australiju, Kinu i Skandinaviju. 1980. Manrova je imala poziciju pisca sa mestom u Univerzitetu Britanske Kolumbije i u Univerzitetu Kvinslanda. Tokom 1980-ih i 1990-ih objavljivala je zbirke kratkih priča jednom u svake četiri godine.

Manrove priče se pojavljuju često u publikacijama kao što su The New Yorker, The Atlantic Monthly, Grand Street, Mademoiselle, iThe Paris Review. U intervjuima povodom promocije njene zbirke iz 2006-e The View from Castle Rock, Manro je sugerisala da možda neće dalje objavljivati zbirke. Kasnije je oporekla i objavila dalji rad. Njena zbirka Previše sreće (Too Much Happiness) je objavljena u avgustu 2009.[14] Njena priča Medved je došao preko planine (The Bear Came Over the Mountain) je adaptirana za ekran i režirana od Sare Poli kao film Away from Her, sa Džuli Kristi i Gordonom Pinsentom u glavnim ulogama. Film je debitovao na Međunarodnom filmskom festivalu u Torontu 2006-e i bio je nominovan za Academy Award za najbolje adaptiran scenario, ali izgubio je od No Country for Old Men.

10. oktobra 2013, Manrov je dodeljena Nobelova nagrada za književnost, citirana kao „majstor sveobuhvatne kratke priče“[3][15][16] Ona je prva Kanađanka i 13. žena koja je dobitnik Nobelove nagrade za književnost.[lower-alpha 1]

Stil pisanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Mnoge Manrove priče su smeštene u provinciju Hjuron, Ontario. Njena snažna regionalna preokupacija je jedna od odlika njene fikcije. Druga je sveznajući narator koji služi da napravi smisao svetu. Mnogi porede Manrove okolnosti malog mesta sa piscima ruralnog Juga Sjedinjenih Država. Kao i u delima Vilijama Folknera i Flaneri O'Konor, njeni likovi se često suočavaju sa duboko ukorenjenim navikama i tradicijama, ali reakcije Manrovih likova su generalno manje intenzivni od južnih pisaca na temu. Njeni muški likovi teže da obuhvate osobine svakog čoveka, dok su njeni ženski likovi više složeni. Mnogo Manrovog rada prikazuje doslovno žanr poznat kao Južnoontarijski sirovi.[17]

Manrov rad je često poređen sa velikim piscima kratkih priča. U njenim pričama, kao i u Čehovljevim, radnja je u drugom planu i malo toga se dešava. Kao i kod Čehova, Garan Holkoumb primećuje: „Sve je bazirano na epifaničnom trenutku, naglo prosvećivanje, koncizan, subtilan, otkrivajući detalj.“ Manrov rad se snosi sa „ljubavlju i poslom, i neuspehu kod oba. Ona deli Čehovljevu opsesiju vremenom i našu veoma žaljenu nemogućnost da odložimo ili sprečimo njegovo nemilosrdno napredovanje.“[18]

Česta tema njenog rada, posebno vidljiva u njenim ranijim pričama, bila je dilema devojke koja se približava punoletstvu i koja se sukobljava sa njenom porodicom i gradićem u kojem je odrastala. U skorijim delima, kao što je Mržnja, prijateljstvo, udvaranje, ljubav, brak (2001) (Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage) and i Begunac (Runaway) ona zamenjuje fokus nevoljama srednjeg veka, ženama koje su same, i starošću.

Manrova proza otkriva nejasnoće života: „ironično i ozbiljno u isto vreme“, „motoi pobožnosti i časti i vatrena netrpeljivost“, „posebno, beskorisno znanje“, tone piskave i „srećne sramote“, „loš ukus, bezdušnost, radost toga“. Njen stil stavlja fantastiku pored uobičajenog, gde svako potkopava druge na način da jednostavno i bez napora budi život.[19] Kako Robert Taker primećuje:

„Manrovo pisanje stvara... empatijsku uniju među čitaocima, kritičarima najvidljivije među njima. Mi smo izobličeni njenim pisanjem zbog njene verovatnosti — ne od mimikrije, takozvanog i realizma, ali pre osećanjem binja samog sebe... jednostavno binja ljudsko biće.“[20]

Mnogi kritičari su tvrdili da Manrove priče često imaju emocionalnu i bukvalnu dubinu romana. Neki su pitali da li Manro zapravo piše male priče ili romane. Aleks Kigan, pisajući u „Elektirici“, dao je jednostavan odgovor: „Koga je briga? U većini Manrovih priča ima mnogo toga kao u mnogim romanima.“[21]

Lični život[uredi - уреди | uredi izvor]

Manro je bila venčana za Džejmsa Manroa od 1951. Njihove kćerke Šejla, Ketrin i Dženi rođene su redom 1953, 1955 i 1957. Ketrin je umrla 15 sati po rođenju.

1963, Manrovi su se preselili u Viktoriju gde su otvorili Knjige Manrovih, popularnu prodavnicu knjiga koja još uvek posluje. 1966, njihova kćerka Andrea je rođena. Elis i Džejms Manro su se razveli 1972.

Manrova se vratila u Onatrio gde je postala pisac s mestom u Univerzitetu Zapadnog Ontarija, a 1976. primila je zvanje doktora nauka od te ustanove. 1976, udala se za Džeralda Fremlina, kartografa i geografa koga je upoznala u njenim univerzitetskim danima.[10] Par se preselio izvan Klintona, Ontario, a kasnije u kuću u Klintonu, gde je Fremlin umro 17. aprila 2013, sa 88 godina.[22]

Na pojavljivanju u Torontu u oktobru 2009, Manro je indicirala da je imala tretman protiv raka i za stanje srca koje je zahtevalo operaciju premošćavanja koronarne arterije[23]

Dela[uredi - уреди | uredi izvor]

Originalne zbirke kratkih priča[uredi - уреди | uredi izvor]

  • „Ples srećnih senkih“ (Dance of the Happy Shades)- 1968 (dobitnik Governor General's Awards 1968)
  • „Životi devojaka i žena“ (Lives of Girls and Women) - 1971
  • „Nešto što sam mislila da ti kažem“ (Something I've Been Meaning to Tell You) - 1974
  • „Ko misliš da si?“ (Who Do You Think You Are?)- 1978 (dobitnik Governor General's Awards 1978; takođe objavljena i kao The Beggar Maid, „Sobarica prosjak“)
  • „Meseci Jupitera“ (The Moons of Jupiter)- 1982 (nominovan za Governor General's Awards 1982)
  • „Progres ljubavi“ (The Progress of Love)- 1986 (dobitnik Governor General's Awards za fikciju 1986)
  • „Prijatelj iz moje mladosti“ (Friend of My Youth)- 1990 (dobitnik Trillium Book Award)
  • „Otvorene tajne“ (Open Secrets)- 1994 (nominovan za 1994 Governor General's Awards)
  • „Ljubav dobre žene“ (-{The Love of a Good Woman) - 1998 (dobitnik Gilerove nagrade 1998)
  • „Mržnja, prijateljstvo, udvaranje, ljubav, brak“ (Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage) - 2001 (reobjavljeno kao Away From Her)
  • „Begunac“ (Runaway) - 2004 (dobitnik Gilerove nagrade. 2004. ISBN 978-1-4000-4281-4.
  • „Pogled iz kamenog zamka“ (The View from Castle Rock) - 2006
  • „Previše sreće“ (Too Much Happiness)- 2009
  • „Dragi živote“ (Dear Life)- 2012

Kompilacije kratkih priča[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Governor General's Literary Award za fikciju na engleskom jeziku (1968, 1978, 1986)
  • Kanadska knjižarska nagrada za Živote devojaka i žena (1971)
  • Uži izbor za godišnji (UK) Buker prajz za fikciju (sada Man Booker Prize) (1980) za delo Sobarica prosjak (The Beggar Maid)
  • Marian Engel Award (1986)
  • Trillium Book Award za Prijatelj iz moje mladosti (Friend of My Youth) (1991), Ljubav dobre žene (1999) i Dragi živote (2013)[24]
  • WH Smith Literary Award (1995, UK) za Otvorene tajne (Open Secrets)
  • PEN/Malamud Award za izvrsnost u kratkoj fikciji (1997)
  • Nagrada nacionalnog kruga književnih kritika (1998, SAD) za Ljubav dobre žene (The Love of a Good Woman)
  • Gilerova nagrada (1998 and 2004)
  • Rea nagrada za kratku priču (2001) data živom američkom ili kanadskom piscu.
  • Libris nagrada
  • O. Henri nagrada za nastavljanje dostignuća u kratkoj fikciji u SAD za „Strast“ (Passion, 2006) i „Za šta hoćeš da znaš“ (What Do You Want To Know For, 2008)
  • Man Booker međunarodna nagrada (2009, UK)[25]
  • Kanadsko-australijska književna nagrada
  • Komonveltova nagrada za pisce regionalna nagrada za Kanadu i Karipska ostrva.
  • Nobelova nagrada za književnost (2013) kao „majstor sveobuhvaten kratke priče“.

Priznanja i počasti[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1992: Strani počasni član Američke akedimije umetnosti i književnosti
  • 1993: Rojalno društvo Kanade Lorne Pierce Medal
  • 2005: Orden časti za književnost iz SAD Nacionalni klub umetnosti
  • 2010: Vitez reda umetnosti i književnosti[26]
  • 2002, njena kćerka Šejla Manro objavila je spemen iz detinjstva, „Životi majki i kćerki: Odrastajući uz Elis Manro“ (Lives of Mothers and Daughters: Growing Up With Alice Munro)

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Preface. Dance of the Happy Shades. Alice Munro. First Vintage contemporaries Edition, August 1998. ISBN 0-679-78151-X Vintage Books, A Division of Random House, Inc. New York.
  2. A Conversation with Alice Munro. Bookbrowse. Retrieved on: 2 June 2009.
  3. 3,0 3,1 Bosman, Julie (10. 10. 2013.). "Alice Munro Wins Nobel Prize in Literature". New York Times. Pristupljeno 21. 10. 2013.. 
  4. "The Nobel Prize in Literature 2013 – Press Release" (PDF). 10. 10. 2013.. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.pdf. pristupljeno 21. 10. 2013.. 
  5. "Alice Munro wins Man Booker International prize". The Guardian. 27. 5. 2009. 
  6. Marchand, P. (29. 8. 2009.). "Open Book: Philip Marchand on Too Much Happiness, by Alice Munro". The National Post. Pristupljeno 21. 10. 2012.. 
  7. Meyer, M.. "Alice Munro". Meyer Literature. Arhivirano iz originala 21. oktobar 2013. http://web.archive.org/web/20071212202336/http://www.bedfordstmartins.com/literature/bedlit/authors_depth/munro.htm. pristupljeno 21 November 2007. 
  8. Merkin, Daphne (24. 10. 2004.). "Northern Exposures". New York Times Magazine. Pristupljeno 21. 10. 2013.. 
  9. Jeanne McCulloch, Mona Simpson "Alice Munro, The Art of Fiction No. 137", The Paris Review #131, Summer 1994
  10. 10,0 10,1 Winders, Jason (10. 10. 2013.). "Alice Munro, LLD'76, wins 2013 Nobel Prize in Literature". Western News. The University of Western Ontario. http://communications.uwo.ca/western_news/stories/2013/October/alice_munro_lld76_wins__2013_nobel_prize_in_literature.html. 
  11. "Canada's Alice Munro, 'master' of short stories, wins Nobel Prize in literature". CNN. 10. 10. 2013. Pristupljeno 11. 10. 2013.. 
  12. "Past GG Winners 1968". canadacouncil.ca. http://ggbooks.canadacouncil.ca/en/about-apropos/archives/1968/winners. pristupljeno 10. 10. 2013.. 
  13. "Past GG Winners 1978". canadacouncil.ca. http://ggbooks.canadacouncil.ca/en/about-apropos/archives/1978/winners. pristupljeno 10. 10. 2013.. 
  14. "Munro ‘amazed' to win Man Booker". The Globe and Mail. 27. 5. 2009. 
  15. "Alice Munro wins Nobel Prize for Literature". BBC News. 10. 10. 2013.. http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24477246. pristupljeno 10. 10. 2013.. 
  16. "The Nobel Prize in Literature 2013 Alice Munro". Nobelprize.org. 10. 10. 2013.. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/2013/press.html. pristupljeno 10. 10. 2013.. 
  17. Susanne Becker, Gothic Forms of Feminine Fictions. Manchester University Press, 1999.
  18. Holcombe, Garan (2005). "Alice Munro". Contemporary Writers. London: British Arts Council. http://www.contemporarywriters.com/authors/?p=auth03D29L044112635689. pristupljeno 20. 6. 2007.. 
  19. Hoy, Helen (1980). "Dull, Simple, Amazing and Unfathomable: Paradox and Double Vision In Alice Munro's Fiction". Studies in Canadian Literature (University of New Brunswick) 5 (1). Pristupljeno 20. 6. 2007.. 
  20. Thacker, Robert (1998) Review of Some other reality: Alice Munro's Something I've been Meaning to Tell You, by Louis K. MacKendrick. Journal of Canadian Studies, leto 1998.
  21. Keegan, Alex (August/September, 1998). "Munro: The Short Answer". Eclectica 2 (5). Archived from the original on 25. 6. 2007. Pristupljeno 20. 6. 2007..  Check date values in: |date= (help)
  22. "Gerald Fremlin (obituary)". Clinton News-Record. April 2013. Pristupljeno 1. 7. 2013.. 
  23. The Canadian Press (22. 10. 2009.). "Alice Munro reveals cancer fight". CBC News. Archived from the original on 23. 10. 2009. Pristupljeno 11. 3. 2010.. 
  24. Trillium Book Award Winners
  25. The Booker Prize Foundation "Alice Munro wins 2009 Man Booker International Prize."
  26. "ARCHIVED — Canada Gazette – GOVERNMENT HOUSE". Gazette.gc.ca. 9. 11. 2012.. http://www.gazette.gc.ca/rp-pr/p1/2010/2010-06-26/html/gh-rg-eng.html. pristupljeno 1. 5. 2013.. 

Napomene[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]


Greška kod citiranja: <ref> oznake postoje za grupu pod imenom "lower-alpha", ali nije pronađena pripadajuća <references group="lower-alpha"/> oznaka, ili zatvarajući </ref> nedostaje