Pretoria

Izvor: Wikipedia
Pretoria
Pretoria Philadelphia
Pogled na centar grada
Pogled na centar grada
Zastava Pretorije
Zastava
Grb Pretorije
Grb
Geslo: Præstantia Prævaleat Prætoria
(Nek Pretorija bude prva u izvrsnosti)
Koordinate: 25°44′S 28°11′E / -25.733, 28.183
Država  Južna Afrika
provincija Gauteng
Metropolitansko područje Tshwane
Površina
 - Ukupna 1 644 km²
Visina 1 271
Stanovništvo (2001.)
 - Grad 525 384 [1]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+2)
Karta
Pretoria na karti Južna Afrika
Pretoria
Pretoria
Pretoria na karti Južnoafričke Republike

Pretoria (zvana i Tshwane po prijedlogu novog imena) je jedan od tri glavna grada (sjedište vlade) Južnoafričke Republike na jugu Afrike od 525 384 stanovnika.[1] Pretoria je i administrativni centar južnoafričke Provincije Gauteng i dio metropolitanskog grada Tshwane (aglomeracija od 21 grada) u kom živi 2 345 908 stanovnika. [2]

Njeno orginalno ime bilo je Pretoria Philadelphia ("Pretoria bratske ljubavi").[3]

Stara zgrada Univerziteta Pretorija (umjetnička akademija)

Pretoriju u Južnoj Africi zovu Grad žakaranda zbog brojnih drvoreda sa tropskim zimzelenim drvom žakaranda.[4]

Pogled na centar grada s parkovima

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Pretoria je udaljena svega 60 km od Johannesburga leži na visorovni od 1 271 m. Grad se prostire u kotlini rijeke Apies, duž njenih dviju obala i po zapadnim obroncima masiva Magaliesberg, koja sa istoka zatvara kotlinu grada. [5]

Historija[uredi - уреди]

Pretoriju je osnovao 1855. Marthinus Wessel Pretorius, sin Andriesa Pretoriusa, burskog državnika, i nazvao ga po imenu oca. [5].Pretorija je postala 1860. glavni grad burske Republike Transvaal (1856. -1877. i 1881.-1902.). Od 31. maja 1910. Pretorija je sjedište vlade britanskog dominiona Južnoafrička Unija, status grada dobila je tek 1931. Za vrijeme Drugog burskog rata (1899.-1902.), tadašnji ratni dopisnik i obavještajac Winston Churchill (kasniji britanski premijer) bio je zatvoren u Pretoriji 1899. iz koje je uspio pobjeći. U Pretoriji je 31. maja 1902. u palači Melrose potpisan Mir iz Vereeniginga, kojim je završio Drugi burski rat.[5]

Znamenitosti[uredi - уреди]

Palača unije sjedište južnoafričke vlade

Pretorija je dobro urbanistički osmišljen grad, poznat po svojim ulicama sa alejama zimzelenih žakaranda. Glavna ulica Church Street (Crkvena ulica) proteže se kroz grad u smjeru istok-zapad u dužini od 20 km. Nakon Drugog svjetskog rata izgrađeno je puno nebodera oko Crkvenog trga (Church Square). [5] Grad je pun spomenika koji veličaju bursku historiju i njene velikane (Spomenik Voortrekkerima, statue Paul Krugera i Louis Botha)[5], tako da to izaziva polemike u novoj političkoj realnosti Južnoafričke Republike, većinsko domorodačko stanovništvo željelo bi ih čak ukloniti, ali još uvijek prevladavajuća burska većina u gradu ne želi ni čuti o tome. Slične polemike vladaju i oko promjene imena, crnačka većina predlaže novo ime grada - Tshwane, ali se bjelačka većina zasad uspješno opire tome. Pretorija ima puno kulturnih institucija, poput Muzeja Kruger, velikog Muzeja historije nacionalne kulture i Muzeja umjetnosti. [5] Pretoriju krase veliki parkovi, osobito je privlačni terasasti Park kod vladinih palača, potopljeni vrtovi u Parku Venning, rezervati prirode oko grada i Nacionalni Zoološki vrt. Grad ima dvije katedrale anglikansku i rimokatoličku.

Klimatske karakteristike[uredi - уреди]

Pretorija ima relativno suhu subtropsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime, sa dugim toplim i kišnim ljetima, i kratkim suhim zimama. godišnja doba, vlažnom i suhom. Prosječna temperatura u gradu je oko 18,7 °C [6] Svoju umjerenost grad zahvaljuje visokoj nadmorskoj visini od 1350 m. na kojoj se nalazi, ali i tome što leži u kotlini okruženoj planinama, koje ga štite od uticaja hladnih zračnih masa sa juga i jugoistoka. Zimi se zna lediti, ali snijeg izuzetno rijetko pada, zabilježen je 1959. i 1968. ali se brzo otopio.

Klimatološki medijani za Pretorije
mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
srednji maksimum, °C 29 28 27 24 22 19 20 22 26 27 27 28 25
srednji minimum, °C 18 17 16 12 8 5 5 8 12 14 16 17 12
oborine, mm 136 75 82 51 13 7 3 6 22 71 98 110 674
Izvor: [6]

Privreda i transport[uredi - уреди]

Pretorija je prije svega grad savezne administracije, ali je također važno željezničko i prometno čvorište i grad sa razvijenom industrijom. U gradu ima puno poduzeća koja se bave inžinjeringom, i proizvodnjom opreme za rudarstvo (dijamante) kao i puno pogona prehrambene industrije.[5]

Obrazovanje[uredi - уреди]

Pretoria ima univerzitet, najveći u zemlji sa 50 000 studenata, čiji korijeni sežu u 1908. kad je osnovan Transvaal University College, kolokvijalno zvan Tuks po svom akronimu, iz njega je nastao Univerzitet Pretorija odlukom parlamenta 10. oktobra 1930. [7] Pored njega u gradu djeluje i Univezitet Južne Afrike (osnovan 1873.) kao i više srednjih tehničkih i pedagoških škola i fakulteta. [5] U gradu djeluje i više naučnih institucija, od kojih su najveći Savjet za naučno i industrijsko istraživanje i Veterinarski institut Onderstepoort. [5]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Galerija slika[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Muzej Traansvala
Muzej Traansvala

Vanjske veze[uredi - уреди]