Iž
Otok Iž | |
|---|---|
 | |
| Podaci | |
| Lokacija | Jadransko more |
| Arhipelag | Zadarski |
| Koordinate | |
| Država |  Hrvatska |
| Glavno naselje | Veli Iž |
| Površina | 17,59 [1] km² |
| Broj stanovnika | 559[2] |
 | |
Iž (talijanski: Eso ili Eso Grande) je otok u Jadranskom moru u Hrvatskoj, koji administrativno podpada pod grad Zadar u Zadarskoj županiji.
Iž je jedan od otoka Zadarskog arhipelaga, dug 12,3 i širok 2,6 km u smjeru sjeverozapad-jugoistok, na kom je 2011. živjelo 559 stanovnika.[2] Leži između Ugljana na istoku te Rave i Dugog otoka na zapadu.[2]
Građen je od krednih vapnenaca i dolomita, najviše brdo ima 168 metara.[2]
Otok ima površinu od 17,59 km²,[1] a dužina njegove obale iznosi 35,222 km.[1]
Ispred zapadne i istočne obale leže brojni otočići; Beli, Fulija, Glurović, Knežak, Kudica, Mali, Mrtovnjak, Rutnjak, Sridnji, Temešnjak. Oko 60% površine je pokriveno borovom šumom.[2]
Jedina dva naselja Veli Iž (376 st.) i Mali Iž (183 st.) leže na istočnoj obali.[2]
Malobrojni stanovnici bave se pomorstvom, ovčarstvom, maslinarstvom, vinogradarstvom, ribarstvom i turizmom.[2] Veli Iž ima marinu koja može primiti do dvjestotinjak brodova[3] i crkvu Sv. Petra i Pavla iz 14. vijeka, sa elementima romanike.[4]
Otok je poznat je po tradiciji grnčarstva koja se održala do danas - Iški lopiž.[4]
Otok je bio naseljen još od prahistorije, tragovi Ilirske gradine i rimskog naselja.[2] U srednjem vijeku bio poznat pod imenom Ez,[4] tad je bio pod vlašću zadarske komune, koja ga je kao feud dala ženskom benediktinskom samostanu sv. Marije, a kasnije u zakup zadarskoj aristokraciji (porodice; Benja, Fanfonja, Nassi, Soppe, Civalleli, Grisogono).[2]
Od 1409. Iž je u sastavu Mletačke Republike. Za mletačko-turskih ratova tokom 15. i 16. vijeka, na otok se doselilo puno izbjeglica iz kopna, naročito iz Ravnih kotara.[2]
Iž je za Drugog svjetskog rata bio poznat po snažnom antifašističkom pokretu.[2]
- 1 2 3 „Coastline length and aeras of island...” (engleski). Geoadria. Pristupljeno 18. 05. 2017.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 „Iž” (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. Pristupljeno 14. 05. 2017.
- ↑ „Tankerkomerc Marina Veli Iz” (hrvatski). Croatia Yachting. Pristupljeno 18. 05. 2017.
- 1 2 3 „Otok Iž” (hrvatski). Adriatic. Pristupljeno 14. 05. 2017.
