Bagdad

Izvor: Wikipedia
Bagdad
بغداد‎
Kolaž slika  grada
Kolaž slika grada
Koordinate: 33°20′N 44°26′E / 33.333, 44.433
Država  Irak
Površina
 - Ukupna 2260 km²
Visina 34
Stanovništvo (2003.)
 - Grad 5,904.000 [1]
Vremenska zona UTC+3 (UTC)
Pozivni broj 00964/1
Karta
Bagdad na karti Irak
Bagdad
Bagdad
Bagdad na karti Iraka

Bagdad (arapski: بغداد‎) nekadašnji Madīnat al-Salām (arapski: Grad mira) je glavni i najveći grad Iraka od 5,904.000 stanovnika (po procjeni iz 2005).[1] Bagdad je drugi po veličini grad u jugozapadne Azije, nakon iranskog Teherana.

Geografija[uredi - уреди]

Grad leži uz obale rijeke Tigris i bio je naseljen od starovjekovnih vremena. U Bagdadu je suptropska aridna klima i jedan je od najtoplijih velegradova na svijetu. Temperatura na području Bagdada kreće se od 16,4°C zimi do 43,5°C u julu i augustu. Najveće padaline su u rujnu i svibnju, s prosječnih oko 150 mm. Dana 11. 1. 2008. godine, po prvi put u posljednjih stotinu godina, pao je lagani snijeg[2].

Historija[uredi - уреди]

Karta srednjovjekovnog Bagdada (767. – 912.)

Iako je ovo područje bilo naseljeno od prahistorije (Babilon se nalazi samo 85 km južnije), te se spominje na asirskim glinenim pločicama kao Bagdadu još u 9. vijeku pne. i kraljevskom pečatu na opekama Nabukodonozora II u 6. vijeku pne., osnivanje Bagdada kao grada pripisuje se abasidskom kalifu Abu Džafaru al-Mansuru koji je 762. godine izgradnju povjerio perzijskim Barmakidima iz Balha. Novoizgrađena prijestolnica bila je kružnog oblika (d = 2 km) i naselilo ju je stanovništvo iz Ktezifonta, bivše sasanidske prijestolnice koja je prepuštena zubu vremena. Ovaj se grad zajedno sa susjednom helenističkom Seleukijom odnosno kaldejskim Opisom nalazio oko 30 km južnije, dok je još stariji Babilon smješten 85 km južnije. Etimološko podrijetlo Bagdada dolazi od perzijskih riječi Bag ("Bog") i Dad ("dat"); "Božji dar".

Rašid-ad-Din, Mongolsko pustošenje Bagdada 1258. god., dvostruka iluminacija iz djela Gami at-tavarih iz 14. v., Staatsbibliothek Berlin

Za vrijeme Haruna al-Rašida, službeno Madinat al-Salam ("Grad mira") doživljava najveću slavu, koja se spominje u 1001 noći, kada je bio jedan od najbogatijih i najvećih gradova na svijetu. Jedini gradovi slične veličine i utjecaja bili su Carigrad, Córdoba, Marv i Kaifeng. Počeo je gubiti moć kada je 809. prijestolnica premještena u Samaru, potom invazijama iranskih Bujida, a katastrofalno je opustošen 1258. godine provalom Mongola pod Hulagu-kanom. Godine 1401. osvojio ga je Timur Veliki, a 1524. potpao je pod vlast perzijske safavidske dinastije. Pod vlašću sultana Sulejmana I. grad je 1534. godine postao dio Osmanskog Carstva[1], a u kratkom periodu (1623. – 1638.) ponovo je pod safavidskom vlašću, a potom opet u rukama Osmanlija sve do Prvog svjetskog rata (1914. – 1918.). Godine 1921. postaje prijestolnica Kraljevine Irak. Godine 1958. državnim udarom, koji je izvela grupa mladih oficira iz partije BAAS u Bagdadu, okončana je monarhija. Tokom 20. vijeka grad se proširio teritorijalno i demografski. Teško je oštećen u bombardiranju tokom rata u Perzijskom zaljevu, i od tada je pod međunarodnim trgovačkim sankcijama više od jedne dekade.

Danas se grad oporavlja nakon američke okupacije Iraka (2003. – 2010.), ali je još uvijek središte čestih terorističkih napada i protuvladinih provokacija.

Znamenitosti[uredi - уреди]

Jedna od najstarijih građevina je Abasidska palača (12. – 13. v.) koja je dio historijskog centra grada sa Sokak-sarajem ("Palača trgovine") i medresom al-Mustansirija iz istog perioda. Džamija al-Kazimija ("Dvojice koji progutaše svoj bijes") iz 15. vijeka nalazi se u predgrađu Bagdada, a sadrži grobnice sedmog i devetog šijitskog imama (od dvanaest najvećih), Muse al-Kazima i Muhameda al-Takija. Zbog toga se smatra za jednim od najvažnijih šijitskih svetišta na svijetu.

Nacionalni muzej Iraka je posjedovao neprocjenjivu kolekciju historijskih predmeta i umjetnina, ali je tokom okupacije Bagdada 2003. godine kolekcija opustošena. Internacionalni aerodrom Bagdad (BIAP), najveći u Iraku, nalazi se 16 km od središta grada i svake godine potroši oko 900,000.000 USD kako bi primila do 7,500.000 putnika. Tada je stradao i Badadski zoološki vrt koji je bio najveći na Bliskom Istoku, no nakon 2003. godine tek 35 životinja, od njih 650, je preživjelo[3].

Spomenik neznanom junaku na Velikom trgu proslava iz 1980. godine podignut je početkom Iransko-iračkog rata (1980. – 1988.) kako bi se obilježila mučenička smrt iračkih vojnika, a 1989. godine mu je dodan Trijumfalni luk ("Mačevi pobjede").

Stanovništvo[uredi - уреди]

Velika većina stanovništva su Arapi, a u gradu postoji i značajna nacionalna zajednica Kurda, kao i manje zajednice Turkmena, Sirijaca i Sudanaca.

Oko 95% stanovništva grada su muslimani, zbog čega gradsku sliku krase mnogobrojne džamije. Bagdad je i historijsko sjedište patrijarha Asirske Crkve istoka.

Poznate osobe[uredi - уреди]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Bagdad ima ugovore o partnerstvu sa sljedećim gradovima:

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 "Bagdad" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/48773/Baghdad. pristupljeno 6. 11. 2012. 
  2. Afp.google.com
  3. The Choice, featuring Lawrence Anthony BBC radio 4, 4. 9. 2007. ((en)) Preuzeto 6. 7. 2012.

Vanjske veze[uredi - уреди]


Geographylogo.svg Nedovršeni članak Bagdad koji govori o geografiji je u začetku. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.