Vasilije Jovanović-Brkić

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Disambig.svg Za ostale upotrebe, pogledajte Vasilije Jovanović (razvrstavanje).
Vasilije Jovanović-Brkić
Datum smrti 10. februar 1772.
Mesto smrti Sankt Peterburg (Ruska Imperija)
Zvanje Pećki patrijarh
Redosled 37.
Godine 17631765.
Prethodnik Kirilo II
Naslednik Kalinik II Grk

Vasilije Jovanović-Brkić je bio 37. patrijarh srpske crkve u periodu 17631765. godine. Bio je poslednji Srbin na pećkom tronu pre drugog gašenja Pećke patrijaršije.

O njegovom školovanju poznato je samo da je učio Latinsku školu Emanuela Kozačinskog.

Patrijarh Arsenije IV Jovanović Šakabenta vrlo rano ga je prihvatio, zamonašio, primio u status pridvornih monaha i proizveo u čin protođakona. U to vreme, 1746. godine, postao je ktitor poznatog bakroreza Bogojavljenja, rad Hristofora Žefarovića, koji se čuva u Muzeju Srpske pravoslavne crkve u Beogradu.

Sredinom 1749. godine morao je napustiti svoje rodno mesto, jer ga je episkop bački Visarion Pavlović, administrator Karlovačke mitropolije, osumnjičio da je nepravilno rukovao patrijaršiskim prihodima, i sklonio se u jedan manastir u Srbiji. Krajem iste godine odlazi u Ptuju, a 1752. godine u Toplu kod Herceg Novog.

Mitropolitom novobrdskim i kosovskim postao je 1756. godine i te godine je posetio manastir Gračanicu.

Dekret patrijarha pećkog Kirila II o izboru Vasilija za mitropolita dabro-bosanskog pročitan je u sarajevskom hramu Svetih arhanđela 21. maja 1759. godine. Međutim, novi mitropolit pojavio se u Sarajevu tek 12. decembra 1760. godine.

Patrijarh pećki postao je 1763. godine.

Oklevetan od srodnika zbačenog patrijarha Kirila II da je špijun, patrijarh Vasilije je svrgnut sa svoga položaja i zatočen na ostrvu Kipru. Uz pomoć Francuza se oslobodio zatvora i pobegao u Dalmaciju, a potom u Janjevo, odakle je preko južnog primorja dospeo u Crnu Goru 1767. godine. U Crnoj Gori je boravio sve do 24. oktobra 1769. godine. Za sve vreme svoga boravka u Crnoj Gori nikako nije nalazio zajednički jezik sa mitropolitom Savom Petrovićem.

U Crnoj Gori patrijarh Vasilije se upoznao sa ruskim grofom Jurijem Vladimirovičem Dolgorukovim prilikom njegovog dolaska u Crnu Goru radi objašnjenja da je Šćepan Mali lažni car i najbobičniji avanturista. Sa njim je patrijarh Vasilije pošao u Trst, a potom u Livorno ruskom admiralu grofu Aleksiju Orlovu.

U želji da najzad dođe do nekog mirnog životnog pristaništa u Rusiji, kojoj je činio usluge, patrijarh Vasilije je u maju 1771. godine stigao u Beč. Ovde se susreo sa svojim poznanicima sa patrijaraškog dvora u Karlovcima, mitropolitom Jovanom Đorđevićem i bačkim episkopom Mojsijem Putnikom. Obojici se obratio za pomoć. U međuvremenu je dobio saglasnost da se može nastaniti u Rusiji. Patrijarh Vasilije nije dugo živeo u Rusiji. Umro je 10. februara 1772. godine u Petrogradu i sutradan je sahranjen u Blagoveštenskoj crkvi.

Patrijarh Vasilije se bavio i književnim radom. Za vreme svoga boravka u Crnoj Gori napisao je Službu i Sinaksar Svetog Vasilija Ostroškog. Za potrebe ruskog grofa Dolgorukova, napisao je „Opis turski oblasti i u njima hrišćansk naroda, a naročito naroda srpskog“.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Prethodnik:
Kirilo II
patrijarh srpski
17631765.
Nasljednik:
Kalinik II Grk