Otpornik

Izvor: Wikipedia
Broom icon.svg Ovom članku ili jednom njegovom delu je potrebno sređivanje da bi se dobio kvalitetniji članak. Sređivanje podrazumeva dodavanje interviki-veza, kategorizaciju, unutrašnje povezivanje, razlamanje teksta i slična uređivanja, kako bi se dobio karakter pravog Vikipedijinog članka.
Pogledajte kako se menja strana za pomoć, ili stranu za razgovor. Uklonite ovaj template kada završite.

Otpornik (eng. resistor) jе pasivna еlеktronska komponenta sа dva izvoda koja pruža otpor struji, stvarajuci pritom pad napona između priključaka. Pružanje otpora struji kao оsnovna osobina otpornika оpisuje se elektricnim otporom. Prema Omovom zakonu еlektricni otpor jednak je padu napona na otporniku podeljen sa jacinom struje koja potice kroz оtpornik. Drugim rijecima, оtpor je konstanta srazmjerna između napona i struje otpornika. Оtpornik se koristi kao element еlektricnih mreža i еlеktronskih uređaja.

Simboli kojima se označavaju otpornici u šemama elektronskih kola. Osnovne karakteristike otpornika Glavne karakteristike otpornika su nazivna otpornost, nazivna snaga i nizovi nazivnih vrednosti otpornosti i klase tačnosti i dr.

Nazivna otpornost[uredi - уреди]

Pod nazivnom otpornošću, koja se još zove i nominalna otpornost, podrazumeva se otpornost otpornika pri normalnim radnim uslovima. Nazivna otpornost i dopušteno odstupanje otpornosti od nazivne vrednosti (tolerancija) najčešće su označeni na samom otporniku. Otpornost otpornika konstantnog preseka površine S i dužine l data je izrazom:

pri čemu je p specifična otpornost otpornog materijala, koja se izražava u Ωmm2/m, Ωm ili Ωcm. Otpornost cilindričnog otpornika čija je zapremina od otporne mase prečnika D,

S obzirom da kod slojnih otpornika debljina otpornog sloja može biti veoma mala, često znatno ispod 1 µm, usled čega je specifična otpornost ph takvih slojeva veća od zapreminske specifične otpornosti pv. Stoga se za karakterizaciju tankog otpornog sloja koristi slojna otpornost RS jednaka odnosu specifične otpornosti tankog sloja ph i njegove debljine h:

i izražava se u Ω/(čita se oma po kvadratu).

Nazivna (nominalna) snaga Pn[uredi - уреди]

To je maksimalna dopustiva snaga koja se razvija na otporniku u toku relativno dugog vremenskog perioda pri neprekidnom opterećenju i određenoj temperaturi okolne sredine, pri čemu parametri otpornika ostaju u određenim granicama. Pri opterećenju otpornika snagama koje su iznad nazivne dolazi do razaranja otpornog materijala, čime se smanjuje vek otpornika, ili, čak, do pregorevanja istog. Ova snaga se zasniva na maksimalnoj temperaturi koju ne sme da pređe nijedno mesto na otporniku. Nazivna snaga zavisi od dimenzija otpornika i uslova hlađenja, kao i od uslova eksploatacije. Ovom snagom određena je i maksimalna vrednost struje kroz otpornik:

Vrednosti nazivnih snaga određene su standardom. Način obeležavanja nazivnih snaga otpornika snage od 0,25 W do 2 W i dimenzije pojedinih otpornika zavisno od njihove nazivne snage. 3. Nazivne vrednosti otpornosti i klase tačnosti. Svrstavanje otpornika stalne otpornosti u grupe sa tačno utvrđenim vrednostima otpornosti, kao i zbog uniformnosti u proizvodnji i korišćenju otpornika, koriste se nizovi nazivnih (nominalnih) vrednosti otpornosti, koje je ustanovila Međunarodna elektrotehnička komisija. Ovi nizovi se označavaju slovom E. Tako, postoje nizovi E6, E12, E24...E192 i kazuju da u navedenim nizovima respektivno ima u jednom redu veličine 6, 12, 24...192 nazivnih vrednosti otpornosti, odnosno kapacitivnosti. Nizovi su dobijeni zaokrugljivanjem vrednosti koje slede iz 10n/q, pri čemu je n ceo pozitivan ili negativan broj, a q = 6, 12, 24. ...192 (npr. niz E12 se dobija iz 10n/12). Numeričke vrednosti navedene pomnožene sa 10m (m = 0, 1, 2, 3...) čine nizove otpornika čije su otpornosti izražene u Ω.

U procesu proizvodnje komponenata dobijaju se i komponente kod kojih postoji odstupanje otpornosti, od nazivne vrednosti. Maksimalno dozvoljeno odstupanje otpornosti, od nazivne vrednosti, tj. =Nimax/Ni određeno je klasom tačnosti, odnosno tolerancijom. Tolerancija se obično izražava u procentima. Za otpornike opšte namene propisane su tolerancije: ±0,1%,±0,25%, ±0,5%, ±1%, ±2%, ±5%, ±10% i ±20%.

Otpornik mora sadržati sledeće podatke: nazivnu otpornost (u Ω, kΩ,ili MΩ), toleranciju nazivne otpornosti, nazivnu snagu (u W), granični napon (u V), itd. Ovi podaci se na otporniku naznačuju datim redosledom, a ako na telu otpornika nema mesta za sve podatke, onda prvenstvo imaju oznake po nabrojanom redosledu. Vrednosti nazivnih otpornosti, kao i tolerancija te otpornosti, nanose se na telo otpornika ispisivanjem cifara i slova, ili boja. Otpornost čip otpornika obično se označava pomoću tri cifre; treća cifra kazuje koliko nula ima iza prve i druge cifre. Na primer: 220 Ω≡221; 47 Ω≡470; 5600 Ω≡562. . Temperaturna stabilnost otpornosti. Promene otpornosti otpornika pri porastu temperature karakterišu se temperaturnim koeficijentom otpornosti αR, koji je jednak relativnoj promeni otpornosti pri promeni temperature: αR=1/R • (dR/ dT) Temperaturni koeficijent otpornosti, koji zavisi i od same vrednosti otpornosti, kod nenamotanih otpornika ima vrednosti αR =±(1÷10)•10-4 1/oc,a kod namotanih otpornika αR =(0±2)•10-4/oc. Za opseg radnih temperatura T otpornost otpornika stalne otpornosti na nekoj temperaturi T vrlo približno jednaka je: R =Ro(1α R T) pri čemu je Ro otpornost otpornika pri temperaturi To, a T = T -To. Dugotrajno dejstvo povišene temperature može dovesti do nepovratnih promena otpornosti ili oštećenja otpornika, a ove promene posebno su izražene kod nenamotanih otpornika. (nedovrseno)

Reference[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]