Gevgelija

Izvor: Wikipedia
Gevgelija
Гевгелија

Gevgelija čaršija.jpg

Grb
Osnovni podaci
Opština Gevgelija
Stanovništvo
Stanovništvo (2002) 15 685
Položaj
Koordinate 41°08′21″N 22°30′09″E / 41.139167, 22.5025
Vremenska zona centralnoevropska:
-{UTC}-+1
Nadmorska visina 60 m
Gevgelija na karti Republike Makedonije
Gevgelija
Gevgelija
Gevgelija (Republike Makedonije)
Ostali podaci
Poštanski broj 7550
Pozivni broj 048
Registarska oznaka -{VE}-


Koordinate: 41° 08′ 21" SGŠ, 22° 30′ 09" IGD
Gevgelija (makedonski: Гевгелија) je grad od 15 685[1] stanovnika na jugu Republike Makedonije, blizu granice sa Grčkom. Gevgelija leži na desnoj obali rijeke Vardar.

Sjedište je istoimene Opštine Gevgelija, koja ima oko 9,684 stanovnika (po popisu iz 2002.)[1]

Historija[uredi - уреди]

Kraj oko Gevgelije ljudsko je stanište od antike, pored Gevgelije nalazi se arheološko nalazište Vardarski Rid iz prahistorije. Za vrijeme 14. st . Gevgelijski kraj potpao je pod vlast Otomanskog carstva.

Od tad potječe ime naselje, ono je po legendi nastalo od događaja sa jednim dervišem kojeg su seljani htjeli otjerati, a on ih je zbog toga stao proklinjati. Na to su ga oni stali zvati gel-geri što je na turskom značilo nešto kao,- ma dođi (vrati se). Dakle od tog gel-geri nastalo je ime grada Gevgelija.

Još 1860 godine Gevgelija je imala samo 800 stanovnika, i bila je selo, no već za jednu deceniju broj stanovnika se gotovo udvostručio. Važan događaj u razvoju i rastu naselja bio je dolazak željezničke pruge baruna Hirscha 1873 Od dolaska pruge Gevgelija postaje važno trgovište svoje okolice, tako da je 1886 godine Gevgelija je i službeno proglašena gradom i postala je upravno središte svoga kraja - Kaze Gevgelija od 68 naselja u Solunskom vilajetu.

Tada je u gradu živjelo 3 000 stanovnika, grade se upravne zgrade, u gradu je vojni garnizon, svega četiri godine kasnije - 1890 godine u Gevgeliji živi 4 000 stanovnika, оd njih su 3 600 Makedonci, а ostali su Turci, Romi i Čerkezi.

Makedonski revolucionar Goce Delčev osnovao je osobno oblasni komitet VMRO -a u gradu, 14. jula 1895 godine

Na prijelazu stoljeća Gevgelija postaje poprište borbi nacionalnih buržuazija Grčke, Bugarske i Srbije u borbi za prevlast i uticaj u gradu i okolici. Kako se ta borba prvenstveno vodila preko crkve, između egzarcista (probugarski organiziranog klera uz tada proglašenu autokefalnu Bugarsku crkvu) i patrijarhista ( progrčki organiziranog klera iz Carigradske patrijaršije). Crkve su bile i organizatori školstva, tako je u Gevgeliji 1905 godine bilo dvije Bugarske i dvije Grčke škole.

Nakon Drugog balkanskog rata 1913 Gevgelija je podpala pod tadašnju Kraljevinu Srbiju. Velik dio grčkih stanovnika iselio se u Grčku u naselja neposredno uz granicu. Za Prvog svjetskog rata Gevgelijom vladaju Bugari, od 1915 -1918, nakon toga Gevgelija ulazi u sastav novoosnovane Kraljevine SHS. Otada je dio Jugoslavije, uz prekid za Drugog svjetskog rata kada je ponovno u sastavu Bugarske, sve do Makedonskog osamostaljenja 1991 godine.

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Gevgelija leži na desnoj obali rijeke Vardar, u prostranoj istoimenoj kotlini između planina ,Kožuv (2 163 m) i Pajak. Kod Gevgelije rijeka Konska uvire u Vardar. Granični prijelaz sa Grčkom Bogorodica - Evzoni, udaljen je 3 km od grada.

Gevgelija je međustanica na putu Solun- Skopje, udaljena je 70 km od Soluna, а 165 km оd Skopja. Gevgelija zbog blizine Egejskog mora ima sredozemnu klimu, te se uzgajaju i tipično mediteranske biljke.

Privreda[uredi - уреди]

Okolica Gevgelije je od davnina bogat poljoprivredni kraj, nekad se uzgajalo puno dudova svilca, riže, a danas maslina, smokava, limuna, grejpfruta i šipka.

Gevgelija ima i industriju osobito tekstilnu, najveći poslodavac je tekstilna tvornica Noel sa 1000 zaposlenih, ima čak 20-tak manjih tekstinih pogona mješovitog grčko-makedonskog kapitala.

Zbog blizine granice koju godišnje prođe više od 3 milijuna putnika u Gevgeliji se razvio tranzitni turizam. Tako danas u Gevgeliji ima puno kazina, pa grad zovu makedonski Las Vegas, jedan od najvećih je - Kazino Flamingo Hotel , gradi se još veći Sheraton Princes.

  • Pored Gevgelije na planini Kožuv, izgrađen je najnoviji Ski centar Kožuv. Taj centar izgrađen je na dva prirodna amfiteatra planine Kožuv, Markovo ezero i Porta, te dvije padine imaju ukupno 1200 hektara, Padine Markovo ezero i Porta imaju oko desetak ski staza koje kreću sa slijedećih vrhova: Tabla (2100 m), Markova koliba (2000), K-92 (2160 m) i Zelen Breg (2000 m). Pored centra izgrađeno je apartmansko naselje
  • Na svega 4 km, od centra grada u pravcu sjeverozapada od Gevgelije u podnožju jugoistočnih padina planine Kožuv nalaze se Negorski banji (Негорски бањи), kompleks bazena sa hotelima Bužor, Jasen i Ilinden i dva izvora mineralne vode Vrela Banja i Ladna Banja s temperaturom vode od 40ºС, odnosno 38ºС.

Stanovništvo[uredi - уреди]

Po posljednjem popisu stanovništa iz 2002 godine Gevgelija je imala 15 685 stanovnika[1], od toga je bilo:

Nacionalnost Ukupno
Makedonci 15 060
Albanci 7
Turci 28
Romi 12
Vlasi 201
Srbi 292
Bošnjaci 3
ostali 82

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]

Gradovi Republike Makedonije Flag of Macedonia.svg
Berovo | Bitola | Bogdanci | Debar | Delčevo | Demir Kapija | Demir Hisar | Gevgelija | Gostivar | Kavadarci | Kičevo | Kočani | Kratovo | Kriva Palanka | Kruševo | Kumanovo | Makedonski Brod | Makedonska Kamenica | Negotino | Ohrid | Pehčevo | Prilep | Probištip | Radoviš | Resen | Štip | Skopje | Struga | Strumica | Sveti Nikole | Tetovo | Valandovo | Veles | Vinica