Greenwich

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Greenwich
Royal Borough of Greenwich
Millenium Dome
Millenium Dome
Koordinate: 51°27′N 0°3′W / 51.450°N 0.050°W / 51.450; -0.050
država  UK
Regija Istočna Engleska
Ceremonijalna grofovija Greater London
Površina
 - Ukupna 47.34 km²[1]
Stanovništvo (2015.)
 - Grad 274,803[1]
 - Gustoća 5,804.4 stan. / km²[1]
Vremenska zona UTC+0 (UTC+1)
Poštanski broj SE, DA, BR
Pozivni broj 020
Karta
Greenwich na karti Greater Londona

Greenwich na karti Greater Londona

Greenwich (izgovor: [Grinič]) službeno engleski Royal Borough of Greenwich je jedan od 19 borougha Vanjskog Londona (Outer London) u metropolitanskoj grofoviji Greater London [2] u kom živi 274,803 stanovnika.[1]

Poznat je po svojoj pomorskoj i vojničkoj tradiciji, velikim parkovima i kao mjesto po kojemu je nazvan nulti Grinički meridijan (0∘).[2]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Greenwich leži na južnoj obali rijeke Temze, na terenu koji je nekad bio dio historijske Grofovije Kent.[2]

U okviru njegovih granica leže kvartovi, nekadašnji gradovi; Greenwich, Blackheath (djelomično), Charlton, Woolwich, Plumstead, Abbey Wood (djelomično), Thamesmead (djelomično), Shooters Hill, Kidbrooke, Eltham, South End, Mottingham (djelomično) i New Eltham (djelomično).[2]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Današnji Kraljevski borough - Greenwich osnovan je 1965. spajanjem dotadašnjih metropolitanskih borougha Greenwich i Woolwich, izuzevši mali dio sjeverno od Temze.[2]

Greenwich je prvi put dokumentiran 964. kao Grenewic, nakon tog kao Grenviz u Domesday Booku 1086., s druge strane Woolwich je prvi put dokumetiran kao Uuluuich 918. a u Domesday Booku kao Hulviz.[2]

Velik dio zemljišta borougha rezerviran je za javne parkove i zelene površine. Obala Temze u zapadnom dijelu borougha poznata je kao Greenwich Park je mjesto na kom se nalaze Kraljevski opservatorij, Nacionalni pomorski muzej i Stari kraljevski vojno-pomorski koledž.[2]

Taj prostor, koji je također poznat kao Pomorski Greenwich, upisan je 1997. na UNESCO-vu Listu mjesta svjetske baštine u Evropi.[2]

Humphrey Plantagenet, vojvoda od Gloucestera, ogradio je 1433. Greenwich Park i sagradio stražarsku kulu na brdu iznad rijeke.[2]

Kraljičina kuća koju je projektirao Inigo Jones je prva paladijevska građevina u Engleskoj. Njenu gradnju naručio je James Stuart za rezidenciju svoje prve žene Anne Danske, ali je završena tek 1630-ih za ženu Charlesa I - Henriettu Mariju.[2] Palača je 1806. pretvorena u školu, pa su joj dograđena dva nova krila povezana kolonadama sa glavnom zgradom. Od 1937. Kraljičina kuća je dio Nacionalnog pomorskog muzeja.[2]

Pored rijeke nalazi se i Stari kraljevski vojno-pomorski koledž, podignut na mjestu gdje je stajala kuća iz 15. vijeka, koja je za vladavine monarha iz Dinastije Tudor pretvorena u kraljevsku palaču poznatu pod imenom Placentia. Kralj Henry VIII (vladao 1509.-47), rođen je u Placentiji, i proživo dobar dio života sa svojim ženama Katarinom Aragonskom, Anne Boleyn i Anne od Cleva. Tu su mu se rodile kćeri, kraljice Mary I i Elizabeta I, a tu mu je i umro sin Edward VI.[2]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Pomorski Greenwich
Flag of UNESCO.svg Svjetska baštinaUNESCO
GreatRiverRace08.JPG
 Ujedinjeno Kraljevstvo
Registriran: 1997. (21. zasjedanje)
Vrsta: Kulturno dobro
Mjerilo: i, ii, iv, vi
Ugroženost: ne
Referenca: UNESCO

Nakon što se stara palača raspala od zapuštenosti, podignuto je novo zdanje za Charlesa II. Nakon tog je 1694. angažiran Christopher Wren da dovrši tu građevinu kao bolnicu za penzionirane i invalidne mornare.[2]

Gradnju su nadzirali John Vanbrugh i Nicholas Hawksmoor. Wrenova bolnica je 1873. postala Kraljevski vojno-pomorski koledž (Royal Naval College) koji je zatvoren 1996. Danas njegove prostorije koriste Univerzitet Greenwich i Muzički koledž Trinity.[2]

Kraljevski opservatorij, kog je projektirao Wren, leži na brdu iznad tih objekata. Opservatorij s visokim svodom u oktogon sobi, podignut je u 17. vijeku.[2] Sve do 1957. bio je u funkciji, a danas je u njemu nalazi muzej. Grinički meridijan (ili glavni meridijan (0 °) je znak, koji je od 1884. gotovo univerzalno priznat kao svijetski standard za geografsku dužinu, još uvijek je na zaslonu, kao i kolekcija starih astronomskih instrumenata. Opservatorij je temeljno restauriran 1993.[2]

Wrenu se pripisuje i Koledž Morden (oko 1695.), koji je podignut kao sirotište, a Palača Charlton (1607-1612) je jedna od najbolje očuvanih jakobinskih građevina Greater Londona, danas se koristi kao komunalni centar i biblioteka.

Parohijska crkva u Greenwichu posvećena je sv. Petru i Aelfheahu Nadbiskupu od Canterburyja koji je tu ubijen 1012. za invazije danskih Vikinga.[2] Današnja građevina podignuta je 1710-ih po projektu Hawksmoora, enterijer joj je obnovljen nakon što je spaljen za Drugog svjetskog rata. Muzej Borougha Greenwich smješten u Biblioteci Plumstead ima kolekciju posvećenu lokalnoj historiji.[2]

Usidreni na temzinom doku leže jedan pored drugog jahta Gipsy Moth IV, s kojom je Francis Chichester 1960. potpuno sam oplovio svijet, i poznati kliper Cutty Sark, koji je danas otvoren za publiku. Godišnji Londonski maraton starta iz parkova Greenwich i Blackheath. Na Grinvičkom poluotoku je povodom britanskog obilježavanja početka 21. vijeka podignut Millenium Dome.[2]

Obrazovanje[uredi - уреди | uredi izvor]

Univerzitet u Greenwichu osnovan je kao Politehnika Woolwich 1890; kasnije je postao poznat kao Politehnika Temze, svoj današnji status i ime dobio je 1992.[2]

Historija Woolwicha[uredi - уреди | uredi izvor]

Grad Woolwich izrastao je u istaknuto mjesto kad je za tudorovskih vremena podignuto brodogradilište. Woolwich je svojevremeno bio i mjesto Kraljevskog arsenala i Kraljevske vojne akademije (koja je premještena u Sandhurst. Pored njega je na Temzi podignuta masivna ustava protiv visoke plime.[2]

Istočno od Woolwicha prostiru se Plumstead baruštine, koje su dugo bile vojni poligon, na tom terenu je 1970-ih podignuto veliko stambeno naselje - Thamesmead. Ostali stambeni kvartovi borougha izrasli su oko ranijih naselja; Eltham, Blackheath i Kidbrooke. Najviše ljudi zaposleno je u industrijskim zonama Woolwicha i Abbey Wooda.[2]

Borough Greenwich je povezan sa boroughzima na sjevernoj obali Tower Hamlets i Newham jednim pješačkim (Greenwich) i jednim cestovnim (Blackwall) tunelom, a kod Woolwicha besplatnim trajektom.

Borough je dobro povezan sa centrom Londona širokim avenijama i linijom metroa Docklands završenog krajem 1990-ih.

Greenwich je dobio kraljevsku povelju 2012.[2]

Pobratimski gradovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Panorama Pomorskog Greenwicha
Panorama Pomorskog Greenwicha

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]