Vođenica

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Vođenica

Crkva u Vodjenici.JPG
Lokalna crkva

Osnovni podaci
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton/Županija Unsko-sanski kanton
Opština/Općina Bosanski Petrovac
Stanovništvo
Stanovništvo ((1991)) 562
Geografija
Koordinate 44°38′07″N 16°16′20″E / 44.63527°N 16.27222°E / 44.63527; 16.27222
Vođenica is located in BiH
Vođenica
Vođenica
Vođenica (BiH)
Ostali podaci


Koordinate: 44° 38′ 07" SGŠ, 16° 16′ 20" IGD

Vođenica je selo u opštini Bosanski Petrovac, u Federaciji Bosne i Hercegovine. Prema popisu iz 1991, selo je imalo 562 stanovnika, od čega su apsolutna većina bili Srbi.

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Vođenica se nalazi na planini Grmeč, u blizini vrha Željeznik. Zemljište je jako kamenito. Periodski tok Vođenica izbija ispod Željeznika (1274 M.) koji je i sabirna oblast vrela. Prema nekim zapisima, izvorišna čelenka potoka Vođenice ima preko 50 vrela i taj dio sela nosi ime Vrela. Najjače vrelo je Stublići a tu su još: Dražići, Crno vrelo, Zanoglina i Pećina vrelo. Potok Vođenica je vodotok sa najviše vode u petrovačkom kraju. Prije sto godina na njemu je bilo preko 40 vodenica. U vrijeme najvećeg vodostaja gubi vodu u ravni Petrovačkog polja, u Trnjacima. Podzemna hidrografska veza nije utvrđena.[1]

U Vođenici takođe ima i dosta listopadne i zimzelene šume (mešovita šuma). U Vođenici se takođe može naći i glina.

Vođenica se može podeliti na dva dela:

  • Donja Vođenica, koja je gusto naseljena i na manjoj nadmorskoj visini (ravan Petrovačkog polja)
  • Gornja Vođenica, koja je ređe naseljena i na većoj nadmorskoj visini (padine Grmeča)

Kao u većini planinskih sela, i u Vođenici vegetacija počinje kasnije.

Istorija[uredi - уреди | uredi izvor]

Južno od Vođenice leže ostaci prostranog grada „Oblaja". Bilo je to ilirsko utvrđeno naselje čiji velik kameni bedem obuhvata prostor od cca 15.000 do 20.000 m2. [2] Unutar naselja nalazi se posebna utvrda. Na čitavoj površini nađeni su fragmenti keramike i kućnog posuđa iz kasnog bronzanog ili ranog željeznog doba. Zapadno od Vođenice leži ruševina, koju narod naziva „Drenovac". Sagrađena je od opeka i maltera, pa se zaključuje da je iz rimskog doba. U samoj Vođenici nalazi se ruševina „Crkvina" gdje se po pričanju tamošnjih stanovnika prilikom otkopavanja našlo oružja i crkvenih predmeta. U njenoj okolini ima obilje srednjovjekovnih nadgrobnih spomenika sa ornamentima polumjeseca i krsta (stećci). [3]

U turskom periodu bosanske istorije, cjelokupno zemljište u Vođenici bilo je u vlasništvu, bilo kao begluk ili selište, čuvene begovske porodice Kulenović Vođenica. Tako je bilo i u austrijsko-ugarskom periodu, sve do 1918 kada je nova država Kraljevina SHS izvršila agrarnu reformu. [4]

Drugi svjetski rat[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon što su Sile Osovine okupirale Kraljevinu Jugoslavije, područje Vođenice našlo se u novostvorenoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj. Stanovništvo Vođenice se organizovalo i priključilo Narodnooslobodilačkoj borbi, koju su predvodile partizanske snage. U toj borbi živote su izgubili mnogi borci i civilno stanovništvo. Podsjećanje na te događaje je spomenik u središtu naselja. [5]

U Vođenici se rodio Narodni heroj Marko Jokić.[6]

Hrizostom (svjetovno Rajko Jević), mitropolit dabrobosanski od 2017. godine, rođen je u Vođenica. Ranije je bio episkop bihaćko-petrovački i zvorničko-tuzlanski. [7]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Većina stanovnika Vođenice se bavi poljoprivredom i stočarstvom. Stanovnici Donje Vođenice se uglavnom bave zemljoradnjom i voćarstvom, dok se stanovnici Gornje Vođenice uglavnom bave: stočarstvom, šumarstvom, voćarstvom, a ređe zemljoradnjom. Takođe mnoga domaćinstva u Vođenici poseduju farme tovnih pilića.

U Vođenici se uzgaja:

Nekada su se mnogi stanovnici Vođenice bavili: zidarstvom, vađenjem kamena i izradom kreča. Mnoga domaćinstva koja se bave stočarstvom, takođe i prave mnoge mlečne proizvode kao što su: sir, kajmak i kiselo mleko. Ovo kao i okolna sela poznata su po izradi specijalne vrste kajmaka koji se naziva basa.

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Selo vođenica je po popisu iz 1991. godine imalo 562 stanovnika,od čega je 561 stanovnik bio Srbin,a samo 1 stanovnik Hrvat.Što znači da su Srbi u Vođenici prema popisu iz 1991. godine činili 99,83 posto stanovništva,a Hrvati 0,17.[8]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. PETROVAČKO POLJE –Dr. Rade Davidović, Novi Sad, 1981
  2. "SVPPLEMENTVM REBELLIO ILLYRICI I – GERMANIKOVA “POUNJSKA OFANZIVA”". INSTITUT ZA ISTORIJU • Br. 4, 1-234, Sarajevo 2009.. http://www.iis.unsa.ba/pdf/historijska_traganja_4.pdf. pristupljeno 9. 2. 2016. 
  3. Starine iz okoline Bosanskog Petrovca - Vejsil Ćurčić, Glasnik Zemaljskog muzeja u Sarajevu, godina 1902.
  4. BEGOVSKI ZEMLJIŠNI POSJEDI U BOSNI I HERCEGOVINI OD 1878. DO 1918. -H. Kamberović, Sarajevo, 2003
  5. "Donald Nyebil: Name: Monument to the Revolution - Location: Vođenica, Bosnia". Spomenik Database. http://www.spomenikdatabase.org/vodjenica. pristupljeno 12. 9. 2017. 
  6. "Milovan Samardžija: Sjećanje na Marka Jokića". Opštinski odbor SUBNOR, 1974 -PETROVAC U NOB, knjiga 7. http://www.znaci.net/00003/687.htm. pristupljeno 9. 2. 2016. 
  7. Устоличење Митрополита дабробосанског г. Хризостома (СПЦ, 5. септембар 2017)
  8. Nacionalni sastav stanovništva - Rezultati za republiku po opštinama, i naseljenim mjestima 1991, izdavač: Državni zavod za statistiku republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo 1991.

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]