Unac

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Unac
Una Unac Confluence.jpg
Unac i Una, Martin Brod
Lokacija
Države Bosna i Hercegovina
Hidrografija
Dužina 65,5 km
Hidrologija
Sliv
  – površina
crnomorski
650 km²
Ulijeva se u Unu

Unac je rijeka u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, desna pritoka rijeke Une.

Ističe kao Mlinski potok iz Šatorskog jezera na planini Šator. U podnožju planine sastaje se sa Šatorskim potokom i tek na izlasku iz klisure Pojilo dobija ime Unac, nastavljajući da teče prema sjeverozapadu.

Kod sela Prekaja, Unac je pregrađen i stvoreno je vještačko jezero za potrebe industrije u Drvaru.

Od Drvara do ušća teče dubokom klisurom, dubine i do 350 m. Donji tok Unca dio je Nacionalnog parka "Una.". Taj dio puta Unac teče i kao ponornica, izvirući zadnji put iz Crnog vrela, oko 3 kilometra prije ušća u Unu. Iz Crnog vrela izlazi i voda sa područja Petrovačkog polja. Dešava se i da u tom dijelu presuši, ostavljajući topla jezera puna ribe.

Nakon puta kroz četiri kotline (najveća drvarska) i tri klisure ulijeva se u Unu kod Martin Broda na nadmorskoj visini visini 323 m. Dužina toka je 65,5 km, a površina sliva 650 km².

Donedavno, stanovnici Martin Broda živjeli su od i uz pomoć vode i njene energije. Gotovo kraj svake kuće u Martin Brodu prolazi po jedan potok i svaki od njih opsluživao je po jedan ili čak dva mlina.

Po imenu rijeke je područje njenog toka također nosilo isto ime sve do 20. og stoljeća. Područje je pogodno za život pa je naseljeno od prahistorije. Kako to pokazuju brojne gradine, koje su redovito smještene po prirodnim uzvisinama na obodu poljâ, dolina Unca je bila dobro naseljena u ilirska vremena, plemenom Sardeati. Centar ilirske zajednice se, po svoj prilici, nalazio u Bastasima, najžupnijem dijelu kotline, oko Gradine koja leži sjeveroistočno od sela, i oko Obljaja, zapadno od Bastasa, s obje strane Unca. U rimskom periodu to je bio municipij Sardiatikum.[1]

U srednjem vijeku područje se spominje pod imenom Unac.[2]. Tek razvojem Drvara kao industrijskog centra, naziv Unac za područje se manje koristi.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. BOSNA I HERCEGOVINA U ANTIČKO DOBA. -Ivo Bojanovski, Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, 1988
  2. GRAĐA ZA TOPOGRAFIJU LIČKO-KRBAVSKE ŽUPANIJE U SREDNJEM VIJEKU, 10. Unska župa (Srbski stol) –Vjekoslav Klaić, 1904

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Unac rijeka