Priča o drvetu i plodovima

Izvor: Wikipedia
Abraham Blumart, plodovi sa drveća, 17. vek.

Parabola o drvetu i plodovima je Isusova alegorijska priča o tome kako proveriti osobu, odnosno kako razlikovati dobre ljude od loših.[1][2] Isusovo je poređenje da kao što drvo prepoznajemo po plodu tako i ljude možemo prepoznati po njihovim plodovima.

Slične besede o drvetu i plodovima se nalaze na više mesta u kanonskim jevanđeljima po Mateju i Luki, kao i nekanonskom evanđelju po Tomi. Isusova kritika je uglavnom uperena protiv "lažnih proroka" i licemera, odnosno tadašnjih verskih vođa, sveštenika i fariseja (vidi "teško vama licemeri").

Samo u jednoj, od svih zabeleženih verzija ove priče, stoji da se "neplodno drvo seče se i u vatru baca”, što do danas izaziva veoma različita tumačenja.

Priča[uredi - уреди]

Evanđelje po Mateju[uredi - уреди]

Kod Mateja se Isusovo poređenje o drvetu i plodovima nalazi na dva mesta. Prva verzija priče nalazi se u sedmom poglavlju:

Čuvajte se lažnih proroka, koji vam dolaze u ovčijem ruhu, a iznutra su grabljivi vuci. Po plodovima njihovim poznaćete ih. Zar se grožđe bere s trnja ili smokve sa čkalja? Tako svako dobro drvo rađa dobre plodove, a rđavo drvo donosi rđave plodove. Ne može dobro drvo doneti rđave plodove, niti rđavo drvo doneti dobre plodove. Svako drvo, koje ne rađa dobra ploda, seče se i u vatru baca. Dakle po plodovima njihovim poznaćete ih.

Evanđelje po Mateju, 7:15-20 (prevod Emilijana Čarnića)

Druga verzija priče se nalazi u dvanaestom poglavlju:

Ili usadite drvo dobro, i rod njegov biće dobar; ili usadite drvo zlo, i rod njegov zao biće; jer se po rodu drvo poznaje. Porodi aspidini! Kako možete dobro govoriti, kad ste zli? Jer usta govore od suviška srca. Dobar čovek iz dobre kleti iznosi dobro; a zao čovek iz zle kleti iznosi zlo.

Evanđelje po Mateju, 12:33-35 (prevod Vuka Karadžića)

Evanđelje po Luki[uredi - уреди]

Luka prenosi sledeću priču o drvetu i plodovima:

Jer nema dobra drveta koje rađa nezdrav rod, ni nezdrava drveta koje rađa dobar rod. Jer se svako drvo poznaje po svom plodu. S trnja se ne beru smokve, niti se grožđe bere s kupine. Dobar čovek iz dobre riznice svoga srca iznosi dobro, a zao čovek iz zle riznice iznosi zlo; jer njegova usta govore ono čega je srce puno.

Evanđelje po Luki, 6:43-45 (prevod Emilijana Čarnića)

Evanđelje po Tomi[uredi - уреди]

Kod Tome se izreka o plodovima takođe pominje na dva mesta, prvo u 43. pasusu:

Kazaše mu učenici: "Ko si ti koji nam ovo govoriš?" "Zar iz onoga što vam govorim ne razumete ko sam? Ali vi ste postali poput Judejaca, jer oni vole stablo a mrze njegov plod, i vole njegov plod a mrze stablo."

Evanđelje po Tomi, izreka 43

a potom i dva pasusa niže:

Isus reče: "Ne bere se grožde s trnja, niti se beru smokve s gloga, jer oni ne donose ploda. Jer dobar čovjek iz svoga blaga iznosi dobro; a zao čovjek iz svojega blaga, koje mu je u srcu, iznosi zlo. I govori zle riječi, jer iz obilja u srcu iznosi zlo."

Evanđelje po Tomi, izreka 45

Otkrivenje po Petru[uredi - уреди]

Gnostičko otkrivenje po Petru se poziva na Isusovu priču o plodovima:

"Jer, zlo ne može roditi dobrim plodom. Mesto odakle dolazi svaki od njih stvara ono što mu je slično".


U nastavku kaže:

"Jer, ljudi, ako su mudri, ne beru smokve s trnja ili trnovita grmlja, niti grožde s drače. S jedne strane, ono što nastaje uvijek se nalazi u onome iz čega dolazi".[3]


Tumačenja[uredi - уреди]

Protiv verskih vođa[uredi - уреди]

Glavni članak: Teško vama licemeri

Isus koristi slike veoma poznate njegovim slušaocima. Određeno trnje zaista rađa bobice koje podsećaju na grožđe. A čkalj je cvet, koji bar iz daljine, može ličiti na smokvu. Kada se ta sličnost pogleda pažljivo, ona je u stvari lažna.[4] Isus sličan test postavlja i raznim veroučiteljima i lažnim prorocima - da li žive u skladu sa moralnom istinom i imaju ispravan karakter?[4]

Protiv kaluđera[uredi - уреди]

Temišvarski episkop Georgije Popović je oko 1750. godine tumačio ovu parabolu („Poznajte drvo od ploda njegova ... neplodno drvo seče se i na vatru meće”) protiv neženjenih, neradnih i prosjačnih srpskih kaluđera, koje treba ukinuti, a "na manastirske posede familije naseliti, a manastire u škole, u bolnice i u vaspitališta sirote narodne dece preobratiti."[5]

Protiv homoseksualaca[uredi - уреди]

Uoči neodržane beogradske povorke ponosa 2009. godine, mitropolit Amfilohije Radović je upotrebio izmenjenu parabolu o drvetu i plodovima radi protivljenja pravima homoseksualaca, nazvavši homoseksualnu ljubav jalovom i rekavši da „drvo koje ploda ne rađa siječe se i u oganj baca“.[6] Ovu izjavu, koja je kasnije prihvaćena kao zvanični stav SPC, osudilo je više nevladinih organizacija[7], a neki pravnici su u tome pronašli elemente krivičnog dela govora mržnje[8], zbog čega su neke organizacije za ljudska prava najavile tužbu.[9]

Izvori[uredi - уреди]

Vidi još[uredi - уреди]