Razlike između izmjena na stranici "Falklandi"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dodana 5.592 bajta ,  prije 8 godina
m/м
dodatci
m/м (popravak linkova i nekih netočnosti)
m/м (dodatci)
}}
[[Datoteka: Christchurch-Cathedral.jpg|thumb|300px|right|<center>[[Katedrala]] Christchurch u [[Stanley (Falklandski Otoci)|Stanleyu]]]]
'''Falklandski Otoci''' (po [[UK|britanskom]]) ili '''Malvinski Otoci''' (po [[Argentina|argentinskom]]) je [[arhipelag]] u [[Atlantik|Južnom Atlantiku]] kojiudaljen seoko 650 sastojikm od dva velika otoka - [[ZapadniJužna FalklandAmerika|Zapadnog Falklandajužnoameričkog]] kopna i 1 400 km od [[IstočniAntarktički Falklandkrug|IstočnogAntarktičkog Falklandakruga]], te oko 200 manjih otoka. <ref name=britislands/>Falklandi se nalaze na 51° 45′ 00″ S, 059° 10′ 00″ W. Falklandi su samoupravna prekomorska teritorija [[Velika Britanija|Velike Britanije]]. [[Argentina]] tvrdi da pripadaju njoj.
 
On se sastoji od dva velika otoka - [[Zapadni Falkland|Zapadnog Falklanda]] i [[Istočni Falkland|Istočnog Falklanda]], te oko 776 manjih otoka <ref name=islands>{{cite web
| title = The Islands: Location
| work=Falkland Islands Government web site
| publisher=
| language=engleski
| url = http://www.falklands.gov.fk/location.php
| year = 2007
| accessdate =7. 04. 2012
}}</ref>Falklandi se nalaze na koordinatama 51° 45′ 00″ jug, i 059° 10′ 00″ zapad. Falklandi su samoupravni [[Britanski prekomorski teritoriji|Britanski prekomorski teritorij]], za koji [[Argentina]] tvrdi da pripadaju njoj.
== Kontraverze oko prava na otoke ==
Suverenitet Malvinskih otoka bio je predmetom spora od njihovog otkrića te su [[Francuska]], [[Španjolska]], [[Argentina]] i [[Velika Britanija]] svojatale suverenitet nakon uspostavljanja naselja. Ali je od [[1833]]. Britanija je u tome imala najviše uspjeha te su Falklandi s vremenom postali važna baza [[Royal Navy|Britanske kraljevske mornarice]], kao i dom za manji broj naseljenika koji se uglavnom bavio uzgojem ovaca. Pokušaj [[Njemačka|njemačke]] [[Kriegsmarine]] da godine [[1914]]. napadne Falklande doveo je do [[Bitka kod Falklandskih otoka|Bitke kod Malvinskih otoka]] - jednog od najvećih i najspektakularnijih pomorskih okršaja u [[Prvi svjetski rat|Prvom svjetskom ratu]].
 
Nakon [[Drugi svjetski rat|drugog svjetskog rata]], [[Dekolonizacija|dekolonizacije]], nestanka [[Britanski imperij|Britanskog imperija]] i slabljenja britanske vojne moći Argentina je intenzivirirala napore za preuzimanje suvereniteta nad otočjem za koga koristi izraz ''Islas Malvinas''. Krajem [[1960e|1960-ih]] su po tom pitanju počeli pregovori, a službeni stav [[Foreign Office]]a u to doba je bio da su troškovi održavanja britanskog suvereniteta na tako udaljenom i u [[20. vijek]]u strateški nevažnom području premali da bi opravdali odbijanje argentinskih zahtjeva. No, ostvarenje tog plana je početkom 1980-ih išlo presporo za argentinsku vojnu huntu, pa su godine [[1982]]. otoke zauzele argentinske invazijske snage. Britanska vlada [[Margaret Thatcher]] je na to odgovorila vojnom silom što je dovelo do [[Falklandski rat]] koji je završio argentinskim porazom i ponovnim uspostavljanjem britanskog suvereniteta.
 
== Geografske karakteristike ==
== Karakteristike ==
Ukupna površina arhipelaga je 12 000 [[kvadratni kilometar|km²]], to je nešto malo manje od [[Connecticut]]a ili [[Sjeverna Irska|Sjeverne Irske]], dužina obale se procjenjuje na 1 300 km. <ref name=islands/><ref name=cia2>{{cite web
Najveći i jedini grad na cijelom arhipelagu je [[Stanley (Falklandski Otoci)|Stanley]] koji je i [[glavni grad]], on se nalazi na najvećem otoku Istočnom Falklandu.
| url =https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html
Na svim otocima arhipelaga živi 3 140 <ref name=cia/> stanovnika. Geološki, pripadaju [[Patagonija|Patagoniji]], pokrajini u [[Argentina|Argentini]]. Temperatura varira između 3-{°C}- i 8-{°C}- godišnje. Uzgoj [[Ovce|ovaca]] i prerada vune na velikim otočkim farmama uz nešto ribarstva i turizma u novije vrijeme su najvažnije privredne grane. Vlast je u rukama [[guverner]]a, koga bira Parlament Velike Britanije, on upravlja i sa 1 390 km udaljenim otocima [[Južna Georgija i arhipelag Južni Sandwich]]. <ref name=brit/>
| title =''Falkland Islands (Islas Malvinas)''
| accessdate = 5. 04. 2012
| language=engleski
| publisher=CIA - The World Factbook
}}</ref>
 
Dva glavna otoka sa obje strane [[Falklandski kanal|Falklandskog kanala]] formiraju većinu zemljišta. To su manji [[Zapadni Falkland]] i nešto veći [[Istočni Falkland]], na kojem se nalazi [[glavni grad]] [[Stanley (Falklandski Otoci)|Stanley]], na kom živi većina stanovnika arhipelaga. Na svim otocima arhipelaga živi 3 140 <ref name=cia/> stanovnika. Oba otoka su gorovita, najviša točka na [[Istočni Falkland|Istočnom Falklandu]] od 705 m nalazi se na Planini [[Usborne]], a na [[Zapadni Falkland|Zapadnom Falklandu]] je to [[Adam (Falklandi)|Planina Adam]] od 700 m. <ref name=islands/>Ima i [[Močvara|močvarnih]] ravnica, ponajviše u [[Lafonia|Lafoniji]], na južnoj polovici [[Istočni Falkland|Istočnog Falklanda]]. Gotovo sav teritorij arhipelaga koristi se kao jedinstveni pašnjak za velika stada [[Ovce|ovaca]].
[[Datoteka: East-Falkland.jpg|thumb|275px|left|Tipični camp na [[Istočni Falkland|Istočnom Falklandu]]]]
 
Brojni manji otoci okružuju dva najveća, to su; [[Barren (Falklandi)|Barren]], [[Beaver (Falklandi)|Beaver]], [[Bleaker]], [[Carcass]], [[George (Falklandi)|George]], [[Keppel (Falklandi)|Keppel]], [[Lively (Falklandi)|Lively]], [[New (Falklandi)|New]], [[Pebble (Falklandi)|Pebble]], [[Saunders (Falklandi)|Saunders]], [[Sealion (Falklandi)|Sealion]], [[Speedwell]], [[Staats (Falklandi)|Staats]], [[Weddell]] i [[West Point (Falklandi)|West Point]]. Otok [[Jason (Falklandi)|Jason]] leži sjeverozapadno od arhipelaga, a otok [[Beauchene]] južnije. Otoci Speedwell i George odvojeni su od [[Istočni Falkland|Istočnog Falklanda]] [[Kanal Eagle|Kanalom Eagle]].
Geološki Falklandi, pripadaju [[Patagonija|Patagoniji]], pokrajini u [[Argentina|Argentini]].
[[datoteka:2386116148 1de2537b92.jpg|left|thumb|260px|[[San Carlos Water|Zaljev San Carlos Water]], jedan od brojnih zaljeva [[Istočni Falkland|Istočnog Falklanda]]]]
Falklandi protežu svoj suverenitet na teritorijalno more oko arhipelaga na 12 nautičkih milja (22 km), a [[Eksluzivna ekonomska zona|eksluzivnu ekonomsku zonu (ribolovni pojas)]] na 200 nautičkih milja (370 km) <ref name=cia2/>i to je glavni razlog nesporazuma sa Argentinom.
== Flora i fauna ==
Falklandski otoci imaju neobičnu [[Flora|floru]] i [[Fauna|faunu]]. Najpoznatija autohtona životinjska vrsta na arhipelagu su [[Magellanov pingvin|Magellanovi pingvini]], koji imaju brojne kolonije po obalama arhipelaga. <ref name=ping>{{cite web
| url =http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=232
| title =''Magellanic Penguin''
| accessdate = 5. 04. 2012
| language=engleski
| publisher=GlobalTwitcher
}}</ref>
[[Datoteka: East-Falkland.jpg|thumb|275px260px|left|Tipični camp na [[Istočni Falkland|Istočnom Falklandu]]]]
== Historija ==
Oko tog tko je prvi doplovio do Falklandskih otoka i danas postoje kontraverze, po nekim indicijama to su bili [[Patagonija|patagonijski]] indijanci, ali o tome nema nikakvih pisanih tragova, niti jasnih materijalnih dokaza jer su otoci bili nenaseljeni sve do dolaska prvih evropskih istraživača.
Prvi pomorac, za kog se pouzdano zna iz pisanih izvora da je doplovio do [[arhipelag]]a [[1600]]. godine bio je [[Holanđani|holanđaninHolanđanin]] - [[Sebald de Weert]] po kom su se otoci sve do [[19. vijek]]a i zvali '''Sebeldov arhipelag'''. [[Velika Britanija|Britanski]] pomorac [[John Strong]] je skrenuvši s rute doplovio do [[Falklandski kanal|Falklandskog kanala]], on se [[29. januar]]a [[1690]]. usidrio i iskrcao pored [[Port Howard]]a. <ref name=his>{{cite web
| url =http://www.aveguema.org.ar/historimalving.htm
| title =''History of Malvinas Islands''
[[Argentina]] je [[1816]]. okupirala otoke, na osnovu nasljednih prava na španjolske zemlje, tako da ih je [[1820]]. proglasila svojim teritorijem. Britanija je ponovo osvojila otočje [[1833]]. tako da je do sredine [[20. vijek]]a, vladala pomalo konfuzna britansko - argentinska zajednička uprava nad Falklandima.
Od [[1960]]. počinju pregovori pod okriljem [[UN|Ujedinjenih nacija]] oko nadležnosti nad arhipelagom. Argentina je [[1982]]. izvršila invaziju Falklanda, ali ih je britanska vojska nakon odlučne intervencije porazila. Konačno [[1992]]. seizmolozi otkrivaju naftu i plin u okolini arhipelaga, što dovodi do potpisivanja sporazuma o saradnji i zajedničkom delovanju pri istraživanju ovih prostora, [[1995]]. godine između Argentine i Velike Britanije.
== Klimatske karakteristike ==
 
Okruženi hladnim vodama [[Atlantik|atlantika]], Falklandski otoci imaju [[Okeanska klima|oceansku klimu]] po [[Köppenova klasifikacija klime|Köppenovoj klasifikaciji klime - ''Cfc'']], karakteristika te klime je da je pod velikim utjecajem [[ocean]]a, tako da ima male godišnje oscilacije. Maksimalna prosječna temperatura u januaru je oko 13 ° C, a prosječna maksimalna temperatura u julu je oko 4 ° C. Prosječna godišnja količina oborina je 573.6 mm, ali [[Istočni Falkland]] ima nešto više oborina od [[Zapadni Falkland|Zapadnog Falklanda]]. <ref name=factsh>{{cite web
| url =http://www.falklandislands.com//assets/documents/falklands-factsheet.pdf
| title =''The Falkland Islands''
| accessdate = 5. 04. 2012
| format=PDF
| language=engleski
| publisher=Falkland Islands Tourist Board
}}</ref>Visoka količina vlage u zraku i vjetrovito vrijeme, su konstantna. Snijeg se rijetko zadržava na tlu, ali može podati u gotovo bilo koje doba godine. Oluja su vrlo česte, naročito u zimskim mjesecima<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/weather/world/country_guides/results.shtml?tt=TT004760 |title=Weather Centre - World Weather - Country Guides - Falkland Islands |publisher=BBC |date= |accessdate=2010-03-15}}</ref> klima Falklanda slična je [[Shetland]]ima u [[Ujedinjeno Kraljevstvo|Ujedinjenom Kraljevstvu]], ali s manje oborina, i oštrijim zimama. <ref name="autogenerated2"/>
 
{{Infookvir vrijeme
|mjesto =<!--Faklandi|-->Faklandi
|location = Faklandi
|Jan-Sij_sr_maks=13
|Feb-Velj_sr_maks=13
|Mar-Ožu_sr_maks=12
|Apr-Tra_sr_maks=9
|Maj-Svi_sr_maks=7
|Jun-Lip_sr_maks=5
|Jul-Srp_sr_maks=4
|Aug-Kol_sr_maks=5
|Sep-Ruj_sr_maks=7
|Okt-Lis_sr_maks=9
|Nov-Stu_sr_maks=11
|Dec-Pro_sr_maks=12
|God_sr_maks=8.9
 
|Jan-Sij_sr_min=6
|Feb-Velj_sr_min=5
|Mar-Ožu_sr_min=4
|Apr-Tra_sr_min=3
|Maj-Svi_sr_min=1
|Jun-Lip_sr_min=-1
|Jul-Srp_sr_min=-1
|Aug-Kol_sr_min=-1
|Sep-Ruj_sr_min=1
|Okt-Lis_sr_min=2
|Nov-Stu_sr_min=3
|Dec-Pro_sr_min=4
|God_sr_min=2.2
 
|Jan-Sij_obo=71
|Feb-Velj_obo=58
|Mar-Ožu_obo=64
|Apr-Tra_obo=66
|Maj-Svi_obo=66
|Jun-Lip_obo=53
|Jul-Srp_obo=51
|Aug-Kol_obo=51
|Sep-Ruj_obo=38
|Okt-Lis_obo=41
|Nov-Stu_obo=51
|Dec-Pro_obo=71
|God_obo=681
 
|Izvor=<ref name=weat>{{cite web
| url =http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT004760
| title =''BBC Weather: Stanley, Falkland Islands''
| accessdate = 7. 04. 2012
| publisher =BBC}}</ref>
}}
== Privreda ==
Na svim otocima arhipelaga živi 3 140 <ref name=cia/> stanovnika. Geološki, pripadaju [[Patagonija|Patagoniji]], pokrajini u [[Argentina|Argentini]]. Temperatura varira između 3-{°C}- i 8-{°C}- godišnje. Uzgoj [[Ovce|ovaca]] i prerada vune na velikim otočkim farmama uz nešto ribarstva i turizma u novije vrijeme su najvažnije privredne grane. Vlast je u rukama [[guverner]]a, koga bira Parlament Velike Britanije, on upravlja i sa 1 390 km udaljenim otocima [[Južna Georgija i arhipelag Južni Sandwich]]. <ref name=brit/>
== Izvori ==
{{izvori}}
20.686

izmjena

Navigacijski meni