Edward IV od Engleske

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Edward IV od Engleske
Edward4.jpg
Portret Edwarda IV
Kralj Engleske
Vladavina 4. mart 1461. - 3. oktobar 1470.
Krunidba 28. jun 1461.
Prethodnik Henry VI
Nasljednik Henry VI
Kralj Engleske
Vladavina 1471. - 1483.
Prethodnik Henry VI
Nasljednik Edward V
Supruga Elizabeth Woodville
Djeca Elizabeth, Mary, Cecily, Edward V, Margaret, Richard, Anne, George, Catherine, Bridget
Dinastija York
Otac Richard od Yorka
Majka Cecily Neville
Rođenje 28. april 1442.
Rouen, Normandija
Smrt 9. april 1483.
Westminster London

Edward IV od Engleske sve do 1459. poznat kao grof od Marcha[1](Rouen, Normandija, 28. april 1442. - Westminster London, 9. april 1483.), bio je kralj Engleske, od 4. marta 1461. do oktobra 1470. i onda ponovno od 11. aprila 1471. do svoje smrti 1483.[1]

On je bio jedan od glavnih protagonista konflikta između dinastije York i Lancaster poznatog kao Ratovi dviju ruža.[1]

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Edward je bio najstariji živi sin Richarda, grofa od Yorka i njegove žene Cicely, kćeri Ralpha Nevilla, grofa od Westmorlanda. Njegov otac bio je jedan od potomaka dvaju sinova kralja Edwarda III iz 14. vijeka. On je 1450-ih vodio pobunu protiv Henrya VI, zbog tog su ga njegovi simpatizeri proglasili 1460. nasljednikom Henrya VI. Ali kad je Richard poginuo je u decembru iste godine, Edward je stupio na čelo pobune i okupio vojsku u Walesu, i teško porazio Henryeve pristalice zvane lankasterci jer je Henry bio potomak Johna od Genta, grofa od Lancastera.[1]

Nakon tog je Edward okrunjen za kralja pod imenom - Edward IV u Londonu na 28. juna 1461.[1]

Edwardova borba sa Warwickom[uredi - уреди | uredi izvor]

Od kad je stupio na tron Edward je pokazao malo zahvalnosti prema onima koji su mu pomogli da se uspne na vlast, a to je bio u najvećoj mjeri njegov bratić Richard Neville, XVI grof od Warwicka, koji je i u prvim godinama njegove vladavine bio najmoćniji čovjek Engleske.[1] Warwick je uspio slomiti lankastersku bunu na dalekom sjeveru Engleske koja je trajala od 1462. do 1464., istovremeno je vodio i englesku ldiplomaciju.[1] Istovremeno se Edward želio dokazati kao nezavisan vladar, a kako je bio ljubazan i šarmantan uspio je steći velik krug prijatelja i simpatizera (osobito u Londonu). Upravo u želji da dokaže svoju nezavisnost - 1. maja 1464., se tajno oženio mladom udovicom Elizabeth Woodville, ženom koja nije bila visokog roda. To je teško uvrijedilo Warwicka i druge plemiće iz Dinastije York koji su ga planirali oženiti francuskom princezom.[1]

Edward je usto želio stvoriti skupinu magnata koja bi bila protuteža moćnom Warwicku, zbog tog je favorizirao dva Elizabethina sina iz prvog braka, kao i njenih petoro braće i sedam sestara. Kad mu je uspjelo izgraditi taj novi krug moćnika, Warwick je izgubio svaki utjecaj na dvor, i njegovu politiku. Zbog tog se upustio u pregovare s Francuzima ponudivši im savezništvo, saznavši za to Edward ga je teško ponizio, otkrivši javno da je on još 1467. već sklopio savez sa tradicionalnim neprijateljima Francuske Burgundskim vojvodstvom.[1]

Edward je usto svoju sestru Margaret uz veliku pompu udao u julu 1468. za Charlesa Smjelog Vojvodu Burgundije vojvodu, tradicionalnog neprijatelja Francuske, pa su novopečeni šogori počeli planirati zajedničku invaziju Francuske.[1]

Warwick je u svom kontranapadu, ohrabren pomoći koju je dobio od francuskog kralja Louisa XI, zarobio Edwarda i zatvorio u julu 1469. Ali je Edward tada imao previše simpatizera (pogotovo u Londonu), da bi ga se dugo moglo držati zatvorenog. Oslobođen je u oktobru, istovremeno je Warwick je pobjegao u Francusku, gdje se udružio sa lankastercima i francuskim kraljem Louisom XI pa je u septembru 1470. krenuo na invaziju Engleske.[1]

Iznenađeni Edward pobjegao je s nekoliko vjernih simpatizera u oktobru u Holandiju. Uz pomoć Charlesa Burgundskog i svog brata Richarda, grofa od Gloucestera, vratio se u Englesku u martu 1471. Zauzevši London, on je pobijedio i ubio Warwicka kod Barneta 14. aprila.[1]

Tog istoga dana kraljica Margareta (žena kralja Henrya VI) sa prilično zakašnjenja iskrcala se sa sinom jedincem, Edwardom, princem od Walesa i odbjeglim francuskim pristalicama u Dorsetu.[1] Njezini savjetnici nadali su se da će dobiti podršku u lankasterskom Walesu, nakon tog nastala je utrka između njenih snaga i vojske Edwarda IV koja ju je nastojala sustići. Ti marševi su iznosili i po 65 km na dan, na kraju je Edwardova vojska sustigla Margaretu i njezine lankasterske pristaše i pobjedila ih u Bitci kod Tewkesburya 4. maja 1471.[1]

Gotovo svi preostali lankasterski lideri ubijeni su na bojnom polju ili pogubljeni odmah nakon bitke, a nakon pogubljenja Henrya VI (21 - 22. maja) i uspješne odbrane od napada na London, Edward je mirno vladao do kraja svog života.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 "Edward IV" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/179735/Edward-IV. pristupljeno 27. 10. 2014. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Prethodnik: Kralj Engleske Nasljednik:
Henry VI Edward V