Ivan Marić

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ivo Marić
Rođen/a 27. januar 1894. (1894-01-27)
Split,
 Austrougarska
Umro/la 1968. godine
Split,
 Jugoslavija
Nacionalnost Hrvat
Ostala imena Željezar, Eisner, Kodel
Državljanstvo Jugoslavija
Zanimanje metalski radnik, revolucionar
Titula Član Centralnog komiteta KPJ od 1932. do 1936. godine
Politička partija

Socijaldemokratska stranka Hrvatske i Slavonije (1911-1919);

Komunistička partija Jugoslavije (1919-1939)
Suparnik/ci Josip Broz Tito
Vjeroispovijest ateista
Suprug/a Mila Marić

Ivan Ivo Marić (pseudonimom Željezar, Split, 27. januar 1894 - Split, 1968) je bio dalmatinski komunist i revolucionar, član najužeg partijskog rukovodstva i kratko vreme neformalni vođa KPJ.

Između Marićevog "paralelnog centra" KPJ u Parizu i Josipa Broza trajala je borba od 1937. godine do 1940. godine.[1]

Biografija[uredi - уреди | uredi kôd]

Ivan Marić rođen je u Splitu 27. januara 1894. godine.

Sukob sa Titom[uredi - уреди | uredi kôd]

Glavni članak: KPJ tokom Velike čistke

Nakon streljanja generalnog sekretara Milana Gorkića u Moskvi 1937. godine, Kominterna nije postavila novog vođu KPJ.

Dvojica pariskih vođa KPJ, Dalmatinac Ivo Marić i Crnogorac Labud Kusovac, nastojali su da se pozicioniraju kao naslednici Gorkića.[1] Marić je predložio Brozu, organizacionom sekretaru KPJ, da oni zajedno sa Lovrom Kuharom, Labudom Kusovcem i Dragutinom Marušićem, "privremeno preuzmu odgovornost za sav partijski rad", što je Broz odbio.[2]

Marić je početkom 1938. godine obavestio generalnog sekretara Kominterne Georgi Dimitrova o Titovoj odgovornosti za neuspeh akcije slanja jugoslovenskih dobrovoljaca u Španiju prethodne godine, tokom koje su mnogi pohapšeni.[2]

Marić je prihvatio predlog grupe funkcionera u Parizu, gde se tada nalazilo sedište KPJ, da privremeno preuzme odgovornost za rad partije. On je tokom 1938. godine neformalno proglašen generalnim sekretarom KPJ.[2] Njegov CK u Parizu je jedno vreme imao podršku nekih funkcionera Kominterne, kao što je Ivan Srebrnjak.[1] Još važnije, Marić i Kusovac su imali podršku čuvenog Petka Miletića, vođe komunista-robijaša u Sremskoj Mitrovici i glavnog Titovog rivala.[1]

Marić i Kusovac su bili do 1938. u Parizu. Kusovac je bio sekretar Španskog komiteta, a Marić je radio u emigracijskim organizacijama. Jula 1938. godine Tito u pismu šefu Kominterne Georgi Dimitrovu izjavljuje da je isključio svoje suparnike Labuda Kusovca i Ivu Marića iz KPJ.[3] Istog meseca, pariska policija je otkazala gostoprimstvo dr Labudu Kusovcu, Ivanu Mariću i njihovim ženama, zatim Živojinu Pavloviću i još nekolicini njihovih bliskih saradnika. Među izgnanim nije bilo nijednog od "staljinovaca".[4] Živojin Pavlović tvrdi da njihov izgon nije tražilo jugoslovensko poslanstvo već je denuncijacija kod francuske policije došla od strane novog partijskog rukovodstva, "bilo preko francuske partije, bilo preko agenata GPU-a."[4]

Isključenje iz KPJ[uredi - уреди | uredi kôd]

Sredinom marta 1939. godine, Tito je Marića zajedno sa saradnicima zvanično izbacio iz KPJ. Obrazloženje je glasilo: "Razorno antipartijsko djelovanje, grupašenje, unošenje zabune u redove Partije, širenje lažnih glasina i veze sa trockističkim i drugim sumnjivim elementima, itd."[2] Pored toga, Broz je denuncirao Marića i njegove saradnike Kominterni.

U Parizu su Marić-Željezar i Kusovac-Labud kojima sam zabranio sudjelovanje u radu zbog njihova frakcijskog djelovanja i nanošenja štete partiji. Potkopavali su autoritet među emigrantima. U zemlji šire oštre glasine, daju razne svoje direktive i tako uzrokuju zbrku među članovima partije... Ne znam što reći o njemu, jer našoj je partiji napravio takvu štetu kao da je idiot ili svjesni štetočina.[5]

Goli otok[uredi - уреди | uredi kôd]

Poslije rata završio je na Golom otoku. Uhapšen je 15. jula 1951, te osuđen na 48 meseci zatvora. Pušten je na slobodu 15. jula 1955.[6]

U popularnoj kulturi[uredi - уреди | uredi kôd]

U zbirci pripovedaka "Opraštanja nije bilo" Mihailo Lalić posvećuje istoimenu pripovetku Ivi Mariću i njegovom životu.

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

Vidi još[uredi - уреди | uredi kôd]