Prva lička proleterska udarna brigada

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
1. lička udarna brigada

[[Datoteka:Bataljon Pekiša Vuksan.jpg|250px|{{{opis_slike}}}]]

Segment NOV i PO Jugoslavije
Lokacija osnivanja Tobolić, kod Slunja
Jačina 1.100 vojnika i oficira
Formacija 1. bataljon "Marko Orešković"
2. bataljon "Vuksan Pekiša"
3. bataljon "Božidar Adžija"
4. bataljon "Matija Gubec"
Komandanti
Komandant Stevan Opsenica





Angažovanje
Bitke Operacija Mühlensturm
Odlikovanja 19. marta 1944. proglašena proleterskom
Orden narodnog heroja
Orden narodnog oslobođenja
Orden partizanske zvezde prvog reda
Orden bratstva i jedinstva prvog reda

Alternativni nazivi:
Udarna brigada Prve operativne zone Hrvatske
Prva udarna brigada Hrvatske
Prva udarna brigada Šeste ličke divizije


Prva lička proleterska narodnooslobodilačka udarna brigada „Marko Orešković“ je formirana 8. jula 1942. godine u selu Toboliću kod Slunja, na Kordunu, kao Prva udarna brigada Prve operativne zone Hrvatske, od ličkih bataljona "Marko Orešković" i "Vuksan Pekiša", Drugog bataljona Prvog kordunaškog NOP odreda i Udarnog bataljona Banijskog NOP odreda. Tada je imala nešto preko 1.100 boraca.

Prvi komandant brigade bio je Stevan Opsenica, narodni heroj, a politički komesar Uroš Krunić, narodni heroj.

Prva lička brigada, udarna i proleterska, iako je ime teritorijalno određuje, nije samo lička. Lika je u tu brigadu, kad je osnivana, u junu 1942. godine, dala svoja dva bataljona. U prvoj fazi borbenih dejstava 1. brigade, koja je najpre bila 1. brigada 1. operativne zone, a zatim 1. hrvatska brigada, do formiranja divizija u Hrvatskoj, od juna do novembra 1942. godine, u njenom sastavu su bili i po jedan batljon iz Banije i sa Korduna.

U završnim operacijama, posle borbe za Valjevo, septembra 1944. godine, sastav brigade je gotovo izmenjen: najpre dobrovoljci (do decembra 1944.), a zatim novomobilisani borci iz Srbije, čine oko 90 procenata sastava starih ličkih bataljona - "Marko Orešković", "Pekiša Vuksan", "Božidar Adžija" i "Matija Gubec", a brigada je imala i Peti bataljon, makedonski, „Jane Sandanski“. Pre toga je u dva navrata imala po pet bataljona - od decembra 1942. do sredine maja 1943. Peti mitraljeski i u proleće 1944. Peti ruski.

Prva lička narodnooslobodilačka udarna brigada, je u drugoj fazi rata preuzela ime od svog 1. bataljona ime slavnog ličkog revolucionara i junaka Marka Oreškovića Krntije. Delovala je od Karlovca do Siska na severu, od Senja i Karlobaga na zapadu, do Knina na jugu. Osiguravala je i Prvo i Drugo zasedanje AVNOJ-a.

Od 22. novembra 1942. godine pa do kraja rata Prva lička brigada bila je u sastavu Šeste ličke divizije.

U sastavu Šeste ličke proleterske divizije "Nikola Tesla" izvela je pohod od Drvara do Zlatibora. Oslobađala je zapadnu Srbiju, Valjevo i Beograd, prva prešla zemunski most 20. oktobra 1944. godine i krenula na Sremski front. Od početka ofanzive 5. aprila 1945. do oslobođenja Zagreba, nije imala ni dana odmora.

Tokom rata u Prvoj ličkoj brigadi borilo se oko 12.000 boraca, od kojih je preko 2.500 poginulo, a 28 boraca brigade odlikovano je Ordenom narodnog heroja Jugoslavije.

19. marta 1944. godine Prva lička brigada je proglašena proleterskom.

Povodom tridesetpetogodišnjice formiranja Šeste ličke proleterske divizije „Nikola Tesla“, 21. jula 1977. godine odlikovana je Ordenom narodnog heroja Jugoslavije.

Narodni heroji Prve ličke proleterske brigade[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Partizanska spomenica 1941. Segment isključivo posvećen Narodnooslobodilačkoj borbi.


Crvena zvezda petokraka sa srpom i čekićem bila je oznaka boraca Proleterskih brigada Proleterske brigade Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije
Prva proleterska brigada | Druga proleterska brigada | Treća proleterska sandžačka brigada | Četvrta proleterska crnogorska brigada | Peta proleterska crnogorska brigada | Šesta proleterska istočnobosanska brigada | Dvanaesta slavonska proleterska brigada | Trinaesta proleterska brigada „Rade Končar“ | Prva lička proleterska brigada | Druga lička proleterska brigada | Treća lička proleterska brigada | Prva dalmatinska proleterska brigada | Druga dalmatinska proleterska brigada | Prva krajiška proleterska brigada | Treća krajiška proleterska brigada | Prva slovenačka proleterska brigada | Prva vojvođanska proleterska brigada | Prva makedonsko-kosovska proleterska brigada | Treća srpska proleterska brigada | Deseta hercegovačka proleterska brigada