Abidos (Egipat)

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Abidos
أبيدوس
Hram Setia I
Zemlja  Egipat
Regija Muhafaza Sohag
Civilizacija Antički Egipat
Abidos na karti Egipta
Abidos
Abidos
Pozicija Abidosa u Egiptu
Period postojanja Prva dinastija - Trideseta dinastija Egipta
Koordinate: 26°11′N 31°55′E / 26.183°N 31.917°E / 26.183; 31.917

Abidos (arapski: أبيدوس)/Abīdūs, koptski: Ebōt) je arheološki lokalitet u Gornjem Egiptu, u selu Araba el-Madfuna, koje je udaljeno 16 km južno od grada Girge u Muhafaza Sohag.

Lokalitet se nalazi u pustinjskom dijelu zapadne obale Nila.

Historija i karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Abdžu kako mu je bilo ime na staroegipatskom bio je nekropola prvih faraona Starog kraljevstva, a nakon tog hodočasnički centar kulta boga Ozirisa.[1] Antički Egipćani vjerovali su da se grobnica Ozirisa-Boga mrtvih i podzemlja, nalazi u Abidosu, i da je u njemu pokopana njegova glava.[2]

Lokalitet je dugo bio poznat kao nekropola Prve i Druge dinastije.[1] Nakon iskapanja koja su provedena krajem [[1970-e|1970-ih otkrivene su grobnice vladara koji su prethodili Prvoj dinastije i ujedinjenju Egipta. U tim grobnicama pronađena je sva sila netaknute grnačarije, kraljevskih amblema i kartuša od slonovače sa imenima nekoliko vladara iz Predinastičkog Egipta. Kartuše također dokumentiraju da su hijeroglifi dostigli naprednu fazu daleko ranije, nego što se mislilo.[1] Pored toga nekoliko velikih ograđenih kaseta od adobe opeke smještenih pored ruba pustinje identificirane su kao grobnice faraona Prve(oko 2925. pne.-2775. pne.) i Druge dinastije (oko 2775. pne.. - 2650. pne.). Tu je pronađen čitav niz drvenih brodica prekrivenih adobe opekom, za koje se pretpostavlja da su bili prototipi za brodice ukopane u jame pored piramida Starog kraljevstva (oko 2575. pne.-2130. pne.).[1]

Duhovno božanstvo nekropole u Starom kraljevstvu za Pete dinastije bio je bog šakal, zvan - Hentiamenti (oko 2465. pne.-2325. pne.). Njegov se kult vremenom stopio u kult boga Ozirisa, pa je Abidos postao mjesto hodočašća pobožnih Egipćana, koji su željeli iznad svega biti pokopani što bliže slavnoj Ozirisovoj grobnici u Abidosu.[1]

Za one koji nisu mogli platiti trošak da budu sahranjeni u njemu, postavljene su stele, sa njihovim imenima, titulama i molitvama upućenim bogu. U nekropoli su pronađene na hiljade takvih stela.[1]

Faraoni, koji su do tad bili pokopani u blizini svojih rezidencija, a ne u Abidosu potaknuli su kult vlastite divinizacije u Abidosu, pa su sa posebnom pažnjom dekorirali i proširivali Ozirisov hram.[1] U narednim vijekovima taj hram su sukcesivno obnavljali ili dograđivali Pepi I, Ahmose I, Thutmose III, Ramzes III i Amazis II. Neki faraoni Srednjeg i Novog kraljevstva podizali su kenotafe u Abidosu.[1]

Hram Setia I[uredi - уреди | uredi izvor]

Hram od bijelog mramora koji se ispočetka zvao - Abidos, sagrađen je za vladavine faraona Setia I a dovršili su ga njegov sin Ramses II i unuk Merneptah.[2] To je građevina tlocrta u obliku obrnutog slova L, sa sedam svetišta posvećenih sedmorici bogova: Ozirisu, Izidi, Horusu, Amon-Rau, Rau i Ptahu i samom Setiju kao obožavanom faraonu. U tom se hramu nalaze najbolje očuvani reljefi i tekstovi iz Osamnaeste dinastije.[2]

Fasadu rese 12 pravokutnih stubova dekorirnih reljefima Ramzesa II koji dočekuju bogove Ozirisa, Izidu i Horusa. Iz ulaznih vrata se ulazi u hipostilnu dvoranu, koju je podigao i dekorirao Ramses II, sa kapitelima u obliku papirusa.[2]

Nakon nje se nešto zapadnije - ulazi se u još veću hipostilnu dvoranu koju je podigao Seti I. Zidovi ispred Ozirisovog svetišta dekorirani su scenama na kojima Seti prinosi žrtve Ozirisu i Horusu.Dekoracije u ovoj dvorani najbolje su u hramu, a fino oslikani zid je nevjerojatne kvalitete. Iza dvorane se nalazi sedam svetišta.[2]

Lijevo od veće hipostilne dvorane nalaze se dvije prostorije, u jednoj od njih nalaze se kartuše 76 faraona. Među njima nema heretičnih Akhenatona i kraljice Hatšepsut.[2]

Ruševine Osireiona (Ozirisova hrama)

Nekih 8 metara iza Setijeva hrama nalazi se - Osireion, za kog se pretpostavlja da je bio Setijev kenotaf. To je bio hram sa hipostilnom dvoranom od 10 monolitnih stupova.[1]

Još jedan hram posvećen Ozirisu (danas u ruševinama), sagradio je Ramses II, sjeverno od Setijevog hrama.[1]

Oko i između različitih hramova Abidosa nalazi se ogroman kompleks nekropole koja su koristila od prahistorije do rimskog doba.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 "Abydos ancient city, Egypt" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/place/Abydos-ancient-city-Egypt. Pristupljeno 12.8. 2020.. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 "Abydos" (engleski). Ask-Aladdin. https://www.ask-aladdin.com/temples-of-egypt/abydos/. Pristupljeno 12.8. 2020.. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]