Kabilija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kabilija
حاسي مسعود
Karta Alžira sa Velikom i Malom Kabilijom
Karta Alžira sa Velikom i Malom Kabilijom
Država  Alžir
Pokrajina Tizi Uzu, Bedžaja, Džidžel, Bujra, Bumerdes, Setif, Bordž Bu Areridž, Medeja, Mila

Kabilija (arapski: حاسي مسعود, berberski: Tamurt n Yiqbayliyen) je geografska - historijska i kulturna regija na sjeveru Alžira u Masivu Tel Atlas pored Sredozemnog mora.

Ime je dobila po Kabilima berberskoj etničkoj grupi koji čine većinu stanovnika.

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

To je planinski kraj koji se proteže od grada Alžira na zapadu do Pokrajine Skikda na istoku. Obično se dijeli na Veliku Kabiliju (Grande Kabylie) ili Džurdžura omeđenu na zapadu rijekom Isser, a na jugoistoku rijekom Soummam i Malu Kabiliju (Petite Kabylie) koja se prostire oko zaljeva kod grada Bedžaja.[1]

Istočni krak Male Kabilije se za Francuske kolonijalne uprave nazivao Orijentalna Kabilija ili Kolo Kabilija (Kabylie de Collo) , to je kraj iza Rta Bugaron u Pokrajini Skikda.[1]

Velika Kabilija[uredi - уреди | uredi izvor]

Velika Kabilija je planinski masiv odvojen od obalnih brda dolinom rijeke Sabaj, kroz koju prolazi autoput Alžir-Bedžaja. On se uzdiže prema jugu lancem nazubljenih planina koji se račva na dva kraka koji se protežu oko 40 km u smjeru istok-zapad. Najviši vrhovi su Lala Hedidža 2.308 m, Akouker (2304 m) i Heidzer (2164 m). Po planinama pada dosta kiše i snijega u zimsko vrijeme, prosječno godišnje od 1.000 do 1.500 mm.

Tu se nalazi Nacionalni park Džurdžura na površini od 185 km² i Rezervat prirode Akfadu, u kom ima divljih svinja, hijena, divljih mačaka, majmuna i šuma cedrova i ostalih četinara. Za razliku od njih ostatak Velike Kabilije je poprilično deforestiran, pa je pejzaž ogoljen, pun provalija i dubokih klisura vijugavih potoka koji nude rijetke sezonske pašnjake stadima nomadskih stočara.[1]

Velika Kabilija je gusto naseljena, velikim selima rasutim po krakovima istočnih obronaka, te po dolinama rijeka Sabaj i Soummam. Seljaci imaju jako male pracele, pa je siromaštvo široko rasprostranjeno, zbog tog se masovno iseljavaju u Alžir ali i u Francusku. Administrativni centar je grad Tizi Uzu udaljen 55 km istočno od Alžira.[1]

Stanovnici Velike Kabilije poznati su po rukotvorinama; košarama drvorezbarijama i nakitu.[1]

Mala Kabilija[uredi - уреди | uredi izvor]

Mala Kabilija proteže se od strmih klifova Sredozemnog mora kod Bedžaje i nastavlja prema jugu do Sétifa. Najviši vrhovi su planina Babor (2004 m) i planina Ta Babor (1959 m). Masiv je dobro pošumljen, danas jedino u njemu raste - Alžirska jela (Abies numidica) u Sjevernoj Africi. Kraj je slabo naseljen, ruda i korisnih minerala ima malo, kao i izvora pitke vode. Po dolinama ima plantaža voća.[1]

Administrativni centar je grad Ain el Kebira udaljen 93 km jugoistočno od Bedžaje.[1]

Orijentalna Kabilija[uredi - уреди | uredi izvor]

Orijentalna Kabilija se proteže od Džidžela do Skikde sa vrhuncem na planini Goufi (1183 m). Masiv je izbrazdan dubokim, strmim riječnim klisurama, uključujući i rijeku Rummel (El-Kebir).[1] Od nekadašnjih velikih šuma Hrasta plutnjaka i makije malo je tog preostalo, zbog nomadskog stočarstva kojim se bavi većina stanovnika, koji ni nemaju stalnih sela, već se sele sa svojim stadima u potrazi za ispašom. Zbog tog ratarstva gotovo da i nema, pa se ekonomija Orjentalne Kabilije bazira na stočarstvu i plutu koji se izvozi iz luke Collo.[1]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Kabili su od pamtivjeka bili suviše samoživi i buntovni, tako da njihove planinske utvrde nisu mogli zauzeti i smirati ni Rimljani, Arapi, a niti Osmanlije. Oni su pružili i žestok otpor francuskoj vojci 1870-ih.[1]

Zbog tog su Francuzi u Kabiliji podigli utvrdu Fort National 1857. (današnji grad Larba Nat Iraten) radi kontrole tog kraja. Posljednji ustanak Kabila ugušen je 1870.-71, nakon tog su francuski farmeri mogli kolonizirati taj kraj.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 "Kabylie, region, Algeria" (engleski). Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Kabylie. Pristupljeno 10.2.2020.. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]