1693

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ovo je članak o godini 1693.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 16. vijek17. vijek18. vijek
Decenija: 1660-e  1670-e  1680-e  – 1690-e –  1700-e  1710-e  1720-e
Godine: 1690 1691 169216931694 1695 1696
1693 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1693
MDCXCIII
Ab urbe condita 2446
Islamski 1104 – 1105
Iranski 1071 – 1072
Hebrejski 5453 – 5454
Bizantski 7201 – 7202
Koptski 1409 – 1410
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1748 – 1749
 - Shaka Samvat 1615 – 1616
 - Kali Yuga 4794 – 4795
Kineski
 - Kontinualno 4329 – 4330
 - 60 godina Yin Voda P(ij)etao
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11693
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

1693. bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po Gregorijanskom kalendaru i redovna godina koja počinje u nedjelju po Julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Erupcija Etne 1693.
  • januar - Patrijarh Arsenije III obilazi manastir Lepavinu[1].
  • januar? - Veliki turski rat: pregovori o primirju - preko holandskog ambasadora ponuđeno desetogodišnje primirje po principu uti possidetis ali sultan odbija[2] (zapravo "Beogradski predlozi" od prošle jeseni[3]).
  • 11. 1. - Potres na Siciliji 1693.: erupcija Etne izaziva po nekim procjenama najjači potres u povijesti Italije (7,4 po Richterovoj ljestvici) koji pogađa Siciliju i dijelove Malte, te pokreće tsunamije. U njemu je poginulo oko 60.000 osoba.[4].

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 4. - Predlog generala Hajzlera da se srpske čete podrede carskim zapovednicima, a civili nasele na Kumansko polje između Dunava i Tise, odn. da se zanatlije i trgovci presele u Budim i Peštu[1].
  • april - Izdat ferman hercegovačkom paši da ne čini smetnje mitropolitu Simeonu pri sakupljanju dažbina, istaknuto pravo da ih ima pravo pobirati i od katolika - ali Mlečani mu nisu dozvolili povratak u Tursku[5].
  • jun - Umro hrvatski ban Nikola Erdödy, kralj Leopold će na molbu Hrvata imenovati grofa Adama Batthyányja (do 1703)[6].
  • jun - Srbi iz kraja oko Marče se okupili u Lipovčanima, poručuju unijatskom episkopu Isaiji Popoviću da se "ostavi zagrebačkog biskupa" inače bi se moglo desiti da jednog dana izginu i on i kaluđeri[7][1].
  • 27. 6. - Bitka kod Lagosa: francuska flota pobjeđuje nizozemsku i englesku flotu kraj Portugala, opljačkano mnogo trgovačkih brodova.
  • jun-jul - Austrijske vlasti neuspešno pokušavaju regrutovati dve srpske regimente za rat protiv Francuske; ipak Antonije Znorić sa 1.000 ljudi se nalazi na francuskom frontu[8].

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 29. 7. - Bitka kod Neerwindena: snage kralja Williama III. poražene u Belgiji.
  • 31. 7. - Ravanički kaluđeri dobili od ruskih careva darodavnu povelju da svake sedme godine mogu dolaziti u Rusiju da bi dobili pomoć[9]; ove godine i hilandarski jeromonah Jov sakuplja milostinju u Rusiji[10].
  • 4. 8. - 12. 9. - Neuspešna austrijsko-srpska opsada Beograda, ali veliki vezir odvraćen od pohoda ka Erdelju[2]. Veliki vezir prozvao grad "Hajrul-bilad" ("Mesto sreće"), posetio ga i sultan Ahmed II.

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 18. 11. - Županijski sud odlučio da se Srbi proteraju iz Pečuja jer nisu poštovali uniju sa katoličkom crkvom (nije sprovedeno)[13].

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Morejski rat: Mlečani osvojili i razorili Gabelu (ili '94?).
  • Za sremskog unijatskog episkopa postavljen Petar Ljubibratić; Pečujski sud doneo odluku da se pravoslavni Srbi proteraju iz grada, na zahtev biskupa Radonjaja; Srpska milicija ukinuta kao samostalno telo, stavljena pod komandu carskih generala[14].
  • Pravoslavna crkva u mletačkoj Dalmaciji: episkopa Vasilija nasleđuje Nikodim Busović-Šibeničanin (do 1707), patrijarh Arsenije III mu zamera što mu nije došao da ga on zavladiči, a ne filadelfijski arhiepiskop Melentije Tipaldi, unijat (potvrdiće ga 1696)[15].
  • Popovski, ljubomirski i trebinjski Srbi odlučili da se presele u mletačku Dračevicu[16]. Iguman Teofil Radulović pobegao sa 30 kaluđera iz manastira Tvrdoš u Herceg Novi[9].
  • Kralj priznao pravo Hrvatskoj na priključenje Like i Krbave, ali obnova županijskog uređenja ostaje samo na papiru[17].
  • U Lici izbija Prva Brinjska buna zbog neopravdanog ubiranja desetine od žita i sijena[18]. Spor između karlovačkog generalata i ogulinskog kapetana zbog "Vlaha" (Srba) u Plaškom, Otoku, Gomirju i još nekim selima[19].
  • Pećki patrijarh Kalinik I Skopljanac zlostavljan u Jedrenu; Ahmed, sin Jegen-pašinog ćehaje, proglašen naslednikom "monaha Arsenija", u šta su uračunata i crkvena dobra[20].
  • Austrijanci (Sigbert Heister) zauzeli Vilagoš i Jenopolje.
  • Religijski razdor između švicarskih i alsaskih anabaptista. Sljedbenici Jakoba Ammanna postaju Amiši.
  • Tajno društvo Vitezovi apokalipse se organizira u Italiji
  • Academia Operosorum Labacensium se osniva u Ljubljani
  • John Locke objavljuje knjigu Neka razmišljanja o obrazovanju
  • William Penn objavljuje svoj prijedlog o Europskoj federaciji, Esej o sadašnjem i budućem miru u Europi[21]
  • zima 1693/94 - Malo ledeno doba: veoma hladna zima u Francuskoj povrh loše žetve 1693. rezultiraju jednom od najvećih gladi u 17. veku[22]; velika glad 1693-94 ubija 1,7 miliona Francuza[23].

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1693.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 Popović, Dušan J. Напуштање Србије и Београда, догађаји непосредно после Сеобе. rastko.rs
  2. 2,0 2,1 Istorija s. n. III-1, 555
  3. Alastair Hamilton; Alexander Hendrik de Groot; Maurits H. Van Den Boogert (2000). Friends and Rivals in the East: Studies in Anglo-Dutch Relations in the Levant from the Seventeenth to the Early Nineteenth Century. BRILL. str. 92–. ISBN 90-04-11854-3. http://books.google.com/books?id=tdTriSqIW3AC&pg=PA92. 
  4. "Earthquakes with 50,000 or More Deaths". earthquake.usgs.gov. 2012. http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/world/most_destructive.php. pristupljeno 15. ožujka 2013. 
  5. Istorija s. n. IV-1, 532-3
  6. Šišić, Hrvatska povijest 2-V
  7. Veselinović, Rajko L. Од Велике сеобе до смрти патријарха Арсенија III Чарнојевића (1706). rastko.rs
  8. Istorija s. n. III-1, 556
  9. 9,0 9,1 Istorija s. n. III-1, 546
  10. Trifunović, Đorđe. Lesi i leška zemlja u staroj srpskoj književnosti i pismenosti. rastko.rs
  11. Istorija s. n. IV-1, 533
  12. Historija n. J., 1124
  13. Istorija s. n. III-1, 560
  14. Ćorović, Vladimir. Srbi u Ugarskoj. rastko.rs
  15. Istorija s. n. III-1, 559
  16. Komar, dr Goran (2001). Svetouspenski manastir Savina u Meljinama kod Herceg-Novog. rastko.rs
  17. Historija n. J., 1004
  18. Krajiške bune. stajnica.com
  19. Istorija s. n. IV-1, 70
  20. Istorija s. n. IV-1, 535
  21. "William Penn". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/449992/William-Penn/5586/Founding-and-governorship-of-Pennsylvania. pristupljeno 15. ožujka 2013. 
  22. The little Ice age in Europe. sunysuffolk.edu
  23. 1693-1694 : Les années de misère. alertes-meteo.com
Literatura

Vanjske poveznice[uredi - уреди | uredi izvor]

Commons-logo.svgU Wikimedijinoj ostavi ima još materijala vezanih za: 1693