1776

Izvor: Wikipedija
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu
Ovo je članak o godini 1776.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1740-e  1750-e  1760-e  – 1770-e –  1780-e  1790-e  1800-e
Godine: 1773 1774 177517761777 1778 1779
Drugi kontinentalni kongres prilikom proglašavanja nezavisnosti SAD.
1776. po kalendarima
Gregorijanski 1776. (MDCCLXXVI)
Ab urbe condita 2529.
Islamski 1189–1190.
Iranski 1154–1155.
Hebrejski 5536–5537.
Bizantski 7284–7285.
Koptski 1492–1493.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1831–1832.
Shaka Samvat 1698–1699.
Kali Yuga 4877–4878.
Kineski
Kontinualno 4412–4413.
60 godina Yang Vatra Majmun
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11776.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1776 (MDCCLXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u petak po julijanskom kalendaru.


Događaji[uredi | uredi kod]

Januar/Siječanj[uredi | uredi kod]

  • 1. 1. - Paljenje Norfolka: nešto britanska mornarica, a više Patrioti su zapalili Norfolk, Virginia, poslednje uporište lojalista i britanskih vlasti u Virdžiniji.
  • 5. 1. - New Hampshire je prva od 13 kolonija koja je izglasala svoj ustav.
  • 10. 1. - Američki revolucionar Thomas Paine objavljuje znameniti pamflet pod nazivom Common Sense, kojim se zalaže za samostalnost Trinaest kolonija.
  • januar - Francuski prvi ministar Turgot predstavlja Kraljevom savetu Šest edikata: predlog ukidanja kuluka i privilegija cehova, kao i deklarisanje cilja da svi staleži plaćaju poreze, izaziva jaku opoziciju.
  • 25. 1. - Plemenita povorka artiljerije: Henry Knox stiže nakon 70 dana sa artiljerijom iz Fort Ticonderoge do kontinentalnog logora ispred Bostona.

Februar/Veljača[uredi | uredi kod]

Mart/Ožujak[uredi | uredi kod]

Gadsdenova zastava, usvojena krajem prošle godine, koriste je Esek Hopkins, komandant Kontinentalne mornarice i Kontinentalni marinci
Kontinentalne boje, prva zastava SAD (do 1777)
  • 2 - 3. 3. - Bitka pirinčanih brodova: džordžijske i južnokarolinske trupe su porazile britanske trupe i brodove koji su došli da kupe rižu za garnizon u Bostonu - ovim je uglavnom okončana britanska vlast u Džordžiji.
  • 3 - 4. 3. - Napad na Nassau: američka flota zauzima Fort Montagu blizu Nassaua na Bahamima da bi se snabdeli barutom - prva ambfibijska operacija SAD, sa Kontinentalnim marincima.
  • 4. 3. - Opsada Bostona: pat-pozicija je prekinuta kada su Amerikanci zauzeli Dorčesterske visove iznad grada, gde su postavili artiljeriju.
  • 9. 3. - U Londonu, škotski ekonomist Adam Smith objavljuje svoju znamenitu knjigu Bogatstvo naroda.
  • 12. 3. - Turgotovi edikti su registrovani putem lit de justice, ali suočen je s opštom opozicijom.
  • 17. 3. - Kraj opsade Bostona: mornarica je evakuisala britansku vojsku i mnoge lojaliste.
  • 28. 3. (17. 3. po j.k.) - Boljšoj teatar nastaje kada je carica dala dozvolu za osnivanje trupe.
  • 28. 3. - Ekspedicija Juana Bautiste de Anze i oca Pedra Fonta locirala mesto na kome će kasnije tokom godine biti osnovan San Francisco.

April/Travanj[uredi | uredi kod]

  • 12. 4. - Odluke iz Halifaxa: rezolucija Severne Karoline je prvi zvanični zahtev za nezavisnost.
  • 22. 4. - Umro je Yeongjo od Joseona, nakon skoro 52 godine na prijestolju. Nasljeđuje ga unuk Jeongjo (do 1800).
  • 25 - 27. 4. - U požaru je stradalo 80% Varaždina. Kraljevsko vijeće, ban i ostali odlaze, tako da više nije glavni grad Hrvatske.

Maj/Svibanj[uredi | uredi kod]

  • 1. 5. - Adam Weishaupt osniva Iluminate u Bavarskoj (zabranjeni 1784).
  • 12. 5. - Francuski prvi ministar Turgot je prinuđen na ostavku. Nasleđuje ga grof de Maurepas (do 1781).
  • maj - Kul-čauš Ali-aga odlazi iz Bosne, i "njegov naslednik nastavio je da bašama udara degeneke, da ih zatvara i smiče".[3] Janičari ove godine podstakli neke nerede u tuzlanskoj oblasti.[4]

Jun/Juni/Lipanj[uredi | uredi kod]

Komitet petorice na zabatu Džefersonovog spomenika
  • 11. 6. - Imenovan je Komitet petorice koji sastavlja američku Deklaraciju nezavisnosti, predatu Kongresu 28. juna.
Presidio San Francisco 1817
  • 17. 6. - Španski kolonisti osnivaju Presidio San Francisco, misija San Francisco de Asís je osnovana u oktobru.

Jul/Juli/Srpanj[uredi | uredi kod]

Avgust/August/Kolovoz[uredi | uredi kod]

  • 1. 8. - Španjolsko Vicekraljevstvo Río de la Plata je izdvojeno iz Vicekraljevstva Peru (faktički okončano 1811/14, formalno 1825). Glavni grad je Buenos Aires.
  • 5. 8. - Caričinim/Kraljičinom reskriptom, briga za školstvo u Hrvatskoj i Slavoniji (districtus studiorum zagrabiensis) stavljena je u dužnost posebne školske komisije, vrhovni ravnatelj je Nikola Škrlec Lomnički. Ranija isusovačka akademija je pretvorena u Kraljevsku akademiju s fakultetima teološkim, filozofskim i pravnim.[8]
  • 9. 8. - Poveljom Marije Terezije, Rijeka je neposredno pridružena ugarskoj kraljevini kao Corpus separatum hungaricum, nakon čega je grad izdvojen iz sastava Austrijskog primorja. Riječki status postoji do 1848. kada Jelačićevi panduri okupiraju Rijeku.
  • 12. 8. - Washington je unapredio Thomasa Knowltona u potpukovnika i naredio mu da okupi jedinicu za izviđačke misije - Knowltonovi rendžeri se smatraju prvom obaveštajnom i prvom specijalnom jedinicom američke vojske.
  • 27. 8. - Bitka na Long Islandu je britanska pobeda koja im omogućava zauzimanje New Yorka.
  • 31. 8. - Tadeusz Kościuszko se priključio Kontinentalnoj armiji - radi na fortifikacijama u Nju Džerziju, u oktobru je proizveden u inžinjerijskog pukovnika.

Septembar/Rujan[uredi | uredi kod]

  • 7. 9. - Američki rat za nezavisnost: Ezra Lee bez uspjeha pokušava sa improviziranim podvodnim plovilom Turtle potopiti britanski linijski brod HMS Eagle, a što predstavlja prvi podmornički napad u historiji.
  • 15. 9. - Američki rat za nezavisnost: Britanske trupe zauzimaju New York, tada samo južni vrh Manhattana, ostaju do kraja rata 1783.
  • 16. 9. - Bitka na Harlemskim visovima na gornjem Menhetnu je prvi Washingtonov ratni uspeh; poginuo je Thomas Knowlton.
  • 26. 9. - Ruski prestolonaslednik Pavle, pet meseci nakon smrti prethodne supruge, ženi se po drugi put, Sofijom Dorotejom od Virtemberga, sada Marijom Fjodorovnom (vladarski par 1796-1801).

Oktobar/Listopad[uredi | uredi kod]

Novembar/Studeni[uredi | uredi kod]

  • 2. 11. - Školski ustav za pravoslavne trivijalne male škole u provincijalnom delu Banata: treba osnovati narodne škole za srsku i rumunsku decu u svim opštinama gde postoji pravoslavna crkva.[9] Škole su oduzete iz ruku sveštenika i pretvorene u državne ustanove.
    • Teodor Janković-Mirijevski: Ručnaja knjiga potrebnaja magistrom - prerađeno delo J. I. Felbigera, sadrži i moderna ćirilična slova za "ћ/ć" i "џ/dž". On radi na reformi u Banatu, za pet godina je upetostručen broj škola i učenika.[10]
  • 16. 11. - "Prvi pozdrav": američki brik Andrew Doria je pozdravljen topovskim salvama na holandskom otoku Sint Eustatius na način kako dolikuje suverenoj državi, što bi značilo prvo priznanje SAD (otok je rijetko mjesto gdje Amerikanci mogu kupiti naoružanje i municiju).

Decembar/Prosinac[uredi | uredi kod]

Kroz godinu[uredi | uredi kod]

  • Prva kupališna zgrada u Stubičkim Toplicama. U Novom Marofu nastaje Dvorac obitelji Erdődy.
  • Pavle Đulinac "preveo prvo djelo iz lijepe književnosti", Marmontelovog "Velizarija".[11]
  • Ivan Krstitelj Lalangue: Medicina ruralis iliti Vračtva ladanjska.
  • Zaharije Orfelin: Novjejšija slavjanskija propisi - uputstva o tehnici ispisivanja slova.[12]
  • Jovan Rajić: "Katihizis mali" - objavljen na narodnom jeziku, po zahtevu državnih vlasti.[13]
  • Ivan Lovrić napisao "Opaske" na Fortisovo djelo o Dalmaciji.
  • Rajmund Kunić preveo Ilijadu na latinski.
  • Filip Lastrić: drugo, dopunjeno izdanje u Ankoni Epitome vetustatum Provinciae Bosniensis.
  • Zdravstvene prilike u mletačkoj Istri "vrlo žalosne" (malarija).[14]
  • U Parizu osnovana masonska loža Neuf Sœurs ("Devet sestara").
  • 1776-90 - Ubrzano naseljavanje Nemaca u Baranji, smanjuje se udeo Srba.[15]
  • Grad Guatemala se nalazi na novoj lokaciji, nakon što je Antigua Guatemala stradala u zemljotresu 1773.
  • Afganski vladar Timur Šah Durani prebaciju prestonicu iz Kandahara u Kabul.
  • U islamskoj revoluciji je zbačeno Carstvo Veliki Fulo (Denanke), osnovan je Imamat (Almamijat) Futa Toro na srednjem toku Senegala, jedna od fulanskih džihadijskih država (pod francuskom vlašću 1859).

Rođenja[uredi | uredi kod]

Smrti[uredi | uredi kod]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1776.

Reference[uredi | uredi kod]

  1. Historija n. J. II, 1095
  2. Povijest grada Rijeke (1775 - 1800 godina). formula1-dictionary.net
  3. Istorija s. n. IV-1, 452
  4. Istorija s. n. IV-1, 455
  5. Historija n. J. II, 1180
  6. Beaumarchais and his times: Sketches of French Society in the 18th ..., vol 3, p. 144 by Louis de Loménie
  7. MANASTIR SAVINA VELIKA CRKVA USPENJA BOGORODICE. rastko.rs
  8. Historija n. J. II, 1093
  9. Istorija s. n. IV-1, 268
  10. Srbi u Rumuniji od ranog srednjeg veka do današnjeg vremena. rastko.rs
  11. Historija n. J. II, 1194
  12. Istorija s. n. IV-2, 82
  13. Istorija s. n. IV-2, 91
  14. Historija n. J. II, 1245
  15. Istorija s. n. IV-1, 214
  16. XVIII vek: Doba prosvećenosti. rastko.rs
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)