Crnogorska pravoslavna crkva
 |
Obavezno pročitajte stranicu za razgovor prije uređivanja ovog članka. |
| Црногорска православна црква Crnogorska pravoslavna crkva |
|
 |
|
| Osnivač | Antonije Abramović |
| Nezavisnost | obnovljena 1993. |
| Priznanje | Bugarska, Italija, Moldova, Gruzija, Makedonija |
| Primat | Miraš Dedeić |
| Sjedište | Cetinje |
| Teritorija |  Crna Gora Srbija (Lovćenac) Argentina (Chaco) |
| Posjedi | None |
| Jezik | crnogorski |
| Vjernici | 50.000 (tvrdnja) |
| Website | www.cpc.org.me |
Crnogorska pravoslavna crkva (crnogorski Црногорска православна црква, ruski Черногорская Православная Церковь) je vjerska zajednica koja okuplja dio pravoslavnih vjernika u Crnoj Gori kao i dio pravoslavnih Crnogoraca u dijaspori. Obnovljena je 31. oktobra 1993. godine, a njeni vjernici je smatraju nasljednicom autokefalne pravoslavne crkve koja je djelovala u Crnoj Gori do 1920. godine kada je pripojena Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Po podacima civilne udruge CEDEM za 2010. Crnogorska pravoslavna crkva ima popularnost od 35,4% a SPC u Crnoj Gori (49,1 %)[1] [2].
Sadržaj/Садржај |
[uredi - уреди] Autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve
Crnogorska pravoslavna crkva je faktički bila autokefalna od ukidanja Pećke patrijaršije 1766. Praktično ni dotad, ali od toga vremena posebno, niko nije imao kanonske juruisdikcije da se miješa u crkveni život crnogorskih pravoslavaca, a svoga duhovnog poglavara Crnogorci su sami birali na Opštecrnogorskom zboru - jednoj vrsti predstavničke narodne skupštine koja se ispred Cetinjskog manastira okupljala povodom donošenja najvažnijih odluka.
Crnogorski crkveni poglavari ujedno su bili i političke vođe tadašnje crnogorske države iz dinastije Petrovića. Mitropolit Petar I. Petrović (Sveti Petar Cetinjski) i [Petar II Petrović Njegoš] kao nasljedno dostojanstvo crnogorskih vladika su isticali bijele kamilavke (grčki: Kαμιλαυκα) koje po kanonima mogu ponijeti samo autokefalni pravoslavni poglavari. [3] [4]
Carigradski patrijarhat, kao majka pravoslavne vaseljene (vaseljenski patrijarh je, kao “prvi među jednakima”, najviši dostojanstvenik Pravoslavne crkve), je i izričito, službeno, sa stanovišta kanona, priznao autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve. U službenom dokumentu - Katalog autokefalnih pravoslavnih crkava - Sintagma - koji je, po odobrenju Carigradske patrijaršije, objavljen u Atini 1855. godine pod rednim brojem 9. navodi se Crnogorska pravoslavna crkva kao autokefalna. Također na osnovu ovog dokumenta, koji predstavlja priznanje autokefalne mitropolije crnogorske, Carigradska Patrijaršija zahtjeva od nje da poštuje kanonička pravila i ne širu svoju aktivnost izvan političkih granica Crne Gore [5]
Od 1904. godine Crnogorska pravoslavna crkva imala je svoj Sveti Sinod [6] (Sinod je najviši crkveni organ upravljanja koji mogu imati samo autokefalne crkve).
Čitav niz legislativnih akata u svrhu državne promocije svjedoči o ustrojstvu i funkcioniranju Crnogorske pravoslavne crkve. U tom pogledu od fundamentalne važnosti je spomenuti: Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori (1903.); Ustav pravoslavnih konsistorija u Knjaževini Crnoj Gori (1904.); Zakon o parohijskom sveštenstvu (1909.). Status Crnogorske pravoslavne crkve reguliran je i državnim Ustavom Knjaževine Crne Gore koji je usvojen na Nikoljdan 1905. godine.
U državnom Ustavu Knjaževine Crne Gore 1905. godine bilo je normirano u članu 40. sljedeće: "Državna vjera je u Crnoj Gori istočno pravoslavna. Crnogorska je crkva autokefalna. Ona ne zavisi ni od koje strane Crkve, ali održava jedinstvo u dogmama s istočno pravoslavnom Vaseljenskom crkvom. Sve ostale priznate vjeroispovijesti slobodne su u Crnoj Gori".
Crnogorska autokefalnost bila je prije 1918. priznata u gotovo svakom pogledu tako da o njoj piše i Enciklopedija Britannica 1911. godine [7]
[uredi - уреди] Historija Crnogorske pravoslavne crkve
Prvi poglavar obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve bio je vikarni episkop Antonije Abramović koji je sam sebe uzdigao na tu poziciju. Nakon Antonijeve smrti 1996. za novog poglavara na Badnji dan 1997. godine pravoslavni Crnogorci su izabrali dotadašnjeg pravoslavnog paroha Carigradske patrijaršije u Rimu arhimandrita Miraša Dedeića. On je rukopolaganjem za episkopa dobio crkveno ime mitropolit Mihailo i bio eskomuniciran od Bartolomeja I.
U Sabornom hramu Svete Paraskeve u Sofiji, Mihailo je 1998. kanonski rukopoložen za episkopa Crnogorske pravoslavne crkve. Hirotoniju je izvršio patrijarh Bugarske pravoslavne crkve patrijarh Pimen. Rukopolaganju Mihaila za episkopa obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve sasluživali su predstavnici nepriznatih pravoslavnih crkava to jest:Inokentije, mitropolit sofijski, Genadij, mitropolit dorostolski i još pet episkopa i četiri svećenika. Ta hirotonija imala je podršku i blagoslov Ukrajinske pravoslavne crkve.
Poglavar Crnogorske pravoslavne crkve ima titulu: Arhiepiskop cetinjski i Mitropolit crnogorski.
[uredi - уреди] Spor sa Srpskom pravoslavnom crkvom
Crnogorska pravoslavna crkva se od svog osnivanja nalazi u sporu sa Srpskom pravoslavnom crkvom koja u Crnoj Gori djeluje preko Mitropolije crnogorsko-primorske. Iako autori bliski srpskim crkvenim krugovima pokušavaju osporiti kanonsku utemeljenost crnogorske autokefalije u prošlosti sam mitropolit crnogorsko-primorske mitropolije Amfilohije Radović je priznao historijsku autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve na Radio televiziji Srbije 18.6. 2010. pošto po njegovim rječima:„Mitropolija je, ruku na srce, početkom 20. vijeka slovila kao autokefalna, ali milošću i voljom kralja Nikole. Nikada ona nije tražila ni od koga dobila autokefalnost, kao što to biva u Pravoslavnoj crkvi kroz vjekove" [8], ali s druge strane on smatra njenu sadašnju verziju pseudo religioznom nacionalno fašističkom organizacijom. [9].
Spor se prvenstveno tiče crkvene imovine, odnosno objekata koje drži SPC, a koje CPC - koja se smatra nasljedniciom crkve ukinute 1920. godine - smatra svojim. Po podacima civilne udruge CEDEM Srpska pravoslavna crkva je 2009. imala potporu 52.2 % stanovništva dok Crnogorska pravoslavna crkva 21.7 %[10]. No, istraživanje CEDEM-a za 2010. pokazuje nagli porast popularnosti CPC (35,4%) i neznatni pad popularnosti SPC (49,1 %)[11] [12].
[uredi - уреди] Pravni status
Do januara 2000. godine Crnogorska pravoslavna crkva nije mogla dobiti status pravnog lica jer je vlast odbijala njenu registraciju. Te godine registrirana je u područnoj jedinici MUP-a Crne Gore na Cetinju na bazi Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica iz 1977. godine (“Sl. list SRCG”, br. 9/77, 26/77, 32/88), koji je, u nedostatku drugog pravnog akta, regulirao to područje. Do toga je došlo nakon brojnih protesta i nakon izvjesnih promjena političke konstelacije.
Ustav Crne Gore iz 2006. godine, usvojen nakon referenduma i međunarodnog priznanja crnogorske nezavisnosti, sada uopšte ne definira koja od dvije pravoslavne crkve ima jurisdikciju tako da se crkveno crnogorsko pitanje smatra još uvijek neriješenim.
Član 14. Ustava Crne Gore glasi: "Vjerske zajednice odvojene su od države. Vjerske zajednice su ravnopravne i slobodne u vršenju vjerskih obreda i vjerskih poslova" .
[uredi - уреди] Zanimljivost
Posljednja eparhija (dijaceza) autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve, premda je ona ukinuta formalno 1918-1920. godine, djelovala je u Detroit]u, Sjedinjene Američke Države i 1923. obavljala bogosluženja. [13]
[uredi - уреди] Izvori
- ↑ Javno mnjenje 2010, CEDEM Javno mnjenje 20010]
- ↑ Javno mnjenje 2010, CEDEM
- ↑ Mitropolit Petar I. Njegoš
- ↑ Fotografija Mitropolita Petra II. Njegoša s bijelom kamilavkom
- ↑ "Istorija opšte hrišćanske i Srpske pravoslavne crkve", Beograd, 1934., str. 131
- ↑ Ustav Sv. Sinoda autokefalne Crnogorske crkve iz 1904. g.
- ↑ Montenegrina, digitalna biblioteka crnogorske kulture
- ↑ Radio-televizija Srbije 18.6.2010. prenešeno u časopisu monitor 25.6. 2010. pod nazivom:Autokefalne igre
- ↑ ADDRESSING OF THE BISHOPS GATHERED IN CETINJE MONASTERY ON 31st OCTOBER 2008
- ↑ CEDEM:Političko javno mjenje Crne Gore
- ↑ Javno mnjenje 2010, CEDEM Javno mnjenje 20010]
- ↑ Javno mnjenje 2010, CEDEM
- ↑ Krštenica (krsni list) Crnogorske pravoslavne crkve iz 1923. godine
[uredi - уреди] Vidi još
[uredi - уреди] Vanjske veze
|
|||||||||||
