Jednopartijska država

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Jednopartijska ili jednostranačka država, odnosno jednopartijski ili jednostranački sistem je naziv za oblik partitokracije u kome je vlast ustavom ili drugim propisima ili praksom ograničena na članove jedne - vladajuće - političke stranke.

U jednopartijskom poretku su druge političke stranke najčešće onemogućene ili zabranjene, mada im se ponekad može omogućiti rad i unaprijed ograničeno sudjelovanje u vlasti kao što je bio slučaj sa satelitskim strankama u bivšoj Istočnoj Njemačkoj ili Poljskoj u doba socijalizma.

Također postoje države u kojima formalno postoje moderne demokratske institucije, uključujući višestranačje, ali se u one zbog dugotrajne dominacije jedne stranke de facto smatraju jednostranačkim državama. Jedan od takvih primjera je Meksiko, koji je od 1929. do 2000. bio pod vlašću stranke PRI.

Jednopartijski sistem se tradicionalno vezuje uz totalitarne oblike vladavine 20. vijeka vezane za kapititalistički poredak (kao što su razni oblici fašizma) ili socijalističke pokrete (s raznim oblicima socijalizama, a nešto kasnije su nastale u mnogim državama Afrike i Azije nakon što su tokom procesa dekolonizacije u njima vlast preuzeli nacionalistički pokreti za oslobođenje.

Kao prednost jednopartijskih sistema u odnosu na višestranačje se obično navodi veća politička stabilnost u odnosu na višestranačje, kao i bolja mogućnost provođenja revolucionarnih društvenih i ekonomskih reformi. Kao mane se navode pojave tipične za partitokraciju (jednosranačku ili višestranačku), a to je netransparentnost i neodgovornost prama građanima, a teze o navodno većoj sklonost korupciji te nesklonost uvođenju novih ideja u jednopartijskom poretku spada u propagandu koju politička praksa višestranačkog jednoumlja uveliko demantira.

Partitokracija u svojoj suštini teško može biti demokratska pa samo možemo govoriti o humanijim i manje humanim ili nehumanim oblicima vladavine, o većem ili manjem jednoumlju, o većoj ili manjoj socijalnoj pravdi, o gruboj ili sofisticiranoj diktaturi, o više ili manje prosvjetiteljskom ili antiprosvjetiteljskom jedno ili višepartijskom apsolutizmu...

Danas su kao jednopartijske države formalno definirane:

Eksterni linkovi[uredi - уреди | uredi izvor]