Anarhija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Serija članaka o filozofiji na temu:

Anarhizam

Anarchy-symbol.svg

Anarhija je oblik društva u kom se nastoji poništiti svaki oblik nametnutog autoriteta; anarhisti veruju u čovekovu prirodnu sposobnost autokontrole u društvu. Postojanje društvenih pravila i ugovora nije a priori isključeno u anarhiji, bitno je samo da je ta pravila i te ugovore slobodno odredila i prihvatila zajednica koje se ona i tiču i da nisu nametnuta odozgo, kao što se događa tamo gde jedni ljudi imaju veću moć od drugih. No, to je, svakako, obzirom na realnosti ljudskog razvoja, tek ideal.

Reč anarhija dolazi od grčkog αναρχία (anarchia), što znači 'bez vlasti' (prefiks an- znači 'bez', koren arch- se prevodi kao 'vlada ili vlast'). Sama reč "anarhizam" nastaje kao naziv za političku ideju i filozofiju koja teži anarhiji, dakle, društvu bez svake vlasti, autoriteta i prisile, te se kao takva koristi od početka 19. veka pa sve do danas. Uz različite "dodatke" ona opisuje pojedine struje unutar anarhističkog pokreta, npr. anarho-sindikalizam, anarho-primitivizam, anarho-individualizam, eko-anarhizam i slično.

Anarhija najčešće ima pejorativno značenje i opisuje situacije koje nastaju kao posljedica ratova, političkih prevrata, ekonomskih ili prirodnih katastrofa nakon koje prestaju funkcionirati institucije države, te su pojedinci ili grupe najčešće prepušteni sami sebi što obično dovodi do uspostavljanja novog poretka temeljenog na najgrubljem demonstriranju fizičke sile.

No, za pristaše ideologije zvane anarhizam, anarhija ima drugo značenje - ono je oblik društva u kojem ne postoji nikakvi nametnuti autoritet koji, po anarhistima, predstavlja izvor svih društvenih sukoba i drugih problema. Kao historijski primjeri društava koji su bile najbliže pozitivnim idealima anarhije se navode Pariška komuna, Ukrajina pod upravom Nestora Mahnova za vrijeme ruskog građanskog rata te dijelovi Španije pod kontrolom anarhosindikalista u početnim fazama građanskog rata.