Buharski Emirat

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
امارت بخارا
Buxoro amirligi
Buharski Emirat
nezavisna država
(protektorat Ruskog Carstva 1873–1917)
? War flag of Khanate of Bukhara.svg
1785–1920 Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg ?
Položaj Buharskog Emirata
Buharski Emirat (zeleno), o. 1850.
Glavni grad Nije naveden
Jezik/ci perzijski (službeni)[1]
uzbečki
Religija sunitski islam, šijitski islam, sufizam (Naqshbandi), zoroastrizam, judaizam
Vlast apsolutna monarhija
Emir
 - 1785–1800 Mir Masum Shah Murad
 - 1911–1920 Alim
Historija
 - Manghitska vlast 1747
 - Uspostava
 - rusko osvajanje 1868
 - uspostava ruskog protektorata 1873
 - Prestanak oktobar
Stanovništvo
 - 1908[2] est. 1.200.000 
Valuta fulus, tilla i tenga.[3]
Danas dio  Uzbekistan
 Tadžikistan
 Turkmenistan
 Kazahstan
 Afganistan

Buharski Emirat (perzijski: امارت بخارا‎; uzbečki: Buxoro amirligi) je bila država na području današnjeg Uzbekistana, smještena između rijeka Amu Darje i Sir Darje, odnosno Transoksijane, koja je postojala od 1785. do 1920. godine. Nastala je na području dotadašnjeg Buharskog Kanata, gdje je vlast dotadašnjih vladara iz dinastije Janida nakon perzijske invazije 1740. godine bila oslabila, a sa vremenom je počeli preuzimati emiri koji su 1785. otvoreno preuzeli vlast. Buharski Emirat, koji se graničio sa Hivinskim Kanatom i Kokandskim Kanatom, bio je tada jedina važnija država Centralne Azije čiji vladari nisu poticali od Džingis Kana. Zbog svog strateškog položaja je u 19. vijeku postala predmetom Velike igre odnosno borbe za prevlast između Ruskog i Britanskog Carstva. Buharski emiri su se ispočetka uspjeli othrvati britanskoj, ali nisu mogli zaustaviti rusku ekspanziju te su godine 1868. u kratkotrajnom ratu izgubili najveći dio teritorija, uključujući važni grad Samarkand. Pet godina kasnije je ostatak države postao ruski protektorat. Buharski Emirat je nezavisnost nakratko stekao nakon Ruske revolucije, ali je, kao i ostatak bivšeg Carstva, bio politički podijeljen, pa su tako emira Mohammeda Alim Khana 1918. godine pokušali svrgnuti lokalni boljševici. Pokušaj nije uspio, ali je dvije godine kasnije Emirat napadnut od Crvene armije pod vodstvom Mihaila Frunzea. Nakon pada Buhare je emir otišao u progonstvo, a na prostoru Emirata je proglašena Buharska Narodna Socijalistička Republika.

Emiri Buhare (1785–1920)[uredi - уреди | uredi izvor]

Titularno ime Lično ime Vladavina
Ataliq
اتالیق
Khudayar Bey
خدایار بیگ
?
Ataliq
اتالیق
Muhammad Hakim
محمد حکیم
?–1747
Ataliq
اتالیق
Muhammad Rahim
محمد رحیم
1747–1753
Amir
امیر
Muhammad Rahim
محمد رحیم
1753–1756
Khan
خان
Muhammad Rahim
محمد رحیم
1756–1758
Ataliq
اتالیق
Daniyal Bey
دانیال بیگ
1758–1785
Amir Masum
امیر معصوم
Shah Murad bin Daniyal Bey
شاہ مراد بن دانیال بیگ
1785–1800
Amir
امیر
Haydar Tora bin Shah Murad
حیدر تورہ بن شاہ مراد
1800–1826
Amir
امیر
Hussain bin Haydar Tora
حسین بن حیدر تورہ
1826–1827
Amir
امیر
Umar bin Haydar Tora
عمر بن حیدر تورہ
1827
Amir
امیر
Nasr-Allah bin Haydar Tora
نصراللہ بن حیدر تورہ
1827–1860
Amir
امیر
Muzaffar al-Din bin Nasr-Allah
مظفر الدین بن نصراللہ
1860–1886
Amir
امیر
Abdul-Ahad bin Muzaffar al-Din
عبد الأحد بن مظفر الدین
1886–1910
Amir
امیر
Muhammad Alim Khan bin Abdul-Ahad
محمد عالم خان بن عبد الأحد
1910–1920
Emirat svrgunula Buharska Narodna Sovjetska Republika.
  • Ružičasta boja označava poglavice koji su služili kao tutori (Ataliqs) i veziri buharskih kanova.
    • Zelena boja označava poglavice koji su preuzeli vlast od Janida i postavili marionetske kanove.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Olivier Roy (2000), The new Central Asia: the creation of nations, p.70
  2. http://3.bp.blogspot.com/-BCdEMgFhAzg/URYO6A8B1HI/AAAAAAAADLw/-HAzla6bBMk/s1600/muslim-world-1900.jpg
  3. ANS Magazine The Coinage of the Mangit Dynasty of Bukhara. by Peter Donovan. Retrieved: 16 July 2017.