Cagliari

Za ostala značenja v. Cagliari (razvrstavanje).

Càgliari Casteddu

Regija:	Sardinija
Pokrajina:	Pokrajina Cagliari (CA)
Koordinate:	39°13′N, 9°7′E
Visina:	4 m
Površina:	85.45 km²
Stanovništvo:	160,770 (31.8.2004)
Gustoća stanovništva:	1881.42 stan./km²
Poštanski broj:	09100
Pozivni broj:	070
ISTAT-broj:	...
Svetac zaštitnik:	Sveti Saturninus
Službena stranica:	http://www.comune.cagliari.it/

Kaljari (ital. Cagliari, na mesnom govoru: Castèddu) je grad u Italiji. Kaljari je upravno središte i najveći grad pokrajine Sardinija u zapadnom delu države i glavni grad istoimenog Okruga Kaljari.

Kaljari je poznat kao jedan od najastarijih gradova na tlu Italije, osnovan još u vreme Feničana.

[uredi - уреди] Prirodne odlike

Pogled iz vazduha na središnji deo Kaljarija

Ulica Roma, jedna od najvažnijih u gradu

Stari deo grada, tzv. Kastelo

Grad i luka

Kaljari se nalazi u zapadnoj Italiji. Od prestonice Rima grad je udaljen oko 500 km jugozapadno (trajektom ili avionom).

Kaljari se razvio u južnom delu Sardinije, na mestu gde istoimeni Kaljarski zaliv, deo Sredozemnog mora, najviše zalazi u kopno. Južno od grada pruža se more. Severoistočno se pružaju najjužnija brda planinskog sistema Đenarđentu, dok se na severozapadu pruža najvažnija ostrvska ravnica Kampidano.

Klima u Kaljariju je sredozemna.

Kaljari je tipičan primorski grad su dugom obalom. Grad izlazi na istoimeni Kaljarski zaliv, deo Sredozemnog mora. Staro gradsko jezgro razvilo se na bregovitom poluostrvu, od kojeg su se na zapad i istok pružale močvare. Danas su one pretvorene u lučka područja.

[uredi - уреди] Istorija

Područje Kaljarija je naseljeno još u vreme praistorije, kao strateški povoljno mesto okruženo morem i močvarama. U 7. veku pne. javila je feničanska kolonija na ovom mestu pod nazivom Karalis. Ovo ime se manjom promenom do današnjeg dana zadržalo. Kasnije, na poziv mesnih feničana, grad zauzima Kartagina, koja ovde razvija civilizaciju sledeća tri veka. 238. g. pne. Kaljari i celo ostrvo preuzimaju Rimljani. Njihova vladavina je bila još duža, oko 7 vekova. Za ovo vreme grad je bio nezvanična prestonica ostrva. Rimska vladavina je dalekosežna i duboka, pa je gradsko stanovništvo vremenom potpuno latinizirano.

Posle pada rimskog carstva usledilo je nekoliko burnih vekova. Prvo su u 6. veku Kaljari i celo ostrvo opustošili Vandali. Potom je grad došao pod vlast Vizantije, koja masovno uvodi hrišćanstvo. U ovo vreme grad je središte ostrvske autonomije. Međutim slabljenjem Vizantije i jačanjem Saracena, koji su gusarili ovim oblastima od 8. do 10. veka, došlo je povlačenja stanovništva u unutrašnjost, pa se ovo desilo i sa stanovništvom Kaljarija. Tek se u 11. veku počeo obnavljati život u gradu. U to vreme ostrvo je pod uticajem republike Đenove. Krajem 13. veka Normani sa Sicilije istiskuju Đenovu sa tog područja.

Sledećih nekoliko vekova Kaljari je bio pod vlašću vladara sa Sicilije. Od ove države se tu posle nekog vremena obrazuje Napuljska kraljevina, koja se održala do ujedinjenja Italije 1861. godine. Kraljevstvo je bilo pod raznim vladarima: Habzburgovcima i iz Austrije i iz Španije, Burbonska dinastija, kao i Napoleona. Od 1718. godine Sardinija sa Kaljarijem je pridodata vladarskoj kući Savoja, sa sedištem u Pijemontu, a koja će kasnije predstavljati jezgro ujedinjenja Italije 60ih godina 19. veka. Posle ujedinjenja Kaljari je postao središte novouspostavljene pokrajine Sardinije. Sledećih decenija grad je doživeo nagli ekonomski i demografski rast, koji nije pratio i valjan urbani razvoj. Povrh toga, grad je stradao i od bombardovanja u Drugom svetskom ratu. Stoga Kaljari i danas slovi za grad sa lošim uslovima života naspram sličnih u Italiji.

[uredi - уреди] Stanovništvo

2008. g. Kaljari je imao nešto manje od 160.000 stanovnika, 2,5 puta više u odnosu na početak 20. veka. Međutim, 1970ih godina grad je imao preko 200.000 stanovnika. Ovo opadanje posledica je preseljenja mladih porodica u brojna predgrađa sa boljim uslovima života, pa je preostalo stanovništvo grada veoma staro.

Grad ima i veliku urbanu zonu, sa kojom broji oko 369.000 stanovnika.

Grad danas ima i mali udeo imigrantskog stanovništva (2%), doseljenika iz svih krajeva svega, najviše iz Latinske Amerike i istočne Evrope.

[uredi - уреди] Gradske znamenitosti

Kaljari, kao i mnogi drugi drevni gradovi Italije, ima očuvano staro gradsko jezgro, tzv. Kastelo.

Najpoznatije građevine:

Katedrala presvete bogorodice, 13. vek
Crkva Gospe od Bonarije, 14. vek
Palata Reale, 14-18. vek
Fontana Mađore, 13. vek
Sardinijski arheološki muzej,
starorimski amfiteatar,
botanička bašta.

[uredi - уреди] Privreda

Gradska privreda se dobrim delom oslanja na pomorske delatnosti. Grad je i velika luka, a i važno trgovište ribom, čak i izvan granica države. Kaljari, kao upravno središte pokrajine Sardinije, ima i brojne javne delatnosti (uprava, univerzitet, kultura i sl.).

Turizam poslednjih godina dobija naglo na značaju.