Vaxholm

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Vaxholm
Panorama grada i njegove luke
Panorama grada i njegove luke
Koordinate: 59°25′N 18°19′E / 59.417°N 18.317°E / 59.417; 18.317
Država  Švedska
pokrajina Uppland
grofovija Stockholm
Općina Vaxholm
Površina
 - Urbano područje 1.64 km²
 - Područje utjecaja 58.06 km²
Stanovništvo (2010.)
 - Urbano područje 4,857[1]
 - Urbana gustoća 2,961.6 stan. / km²[1]
 - Područje utjecaja 10,965[1]
 - Gustoća područja utjecaja 188.9 stan. / km²[1]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Službena stranica www.vaxholm
Karta
Vaxholm is located in Švedska
Vaxholm
Vaxholm

Vaxholm čita se Vaksholm je grad od 4,857 stanovnika, on je i administrativni centar istoimene općine od 10,965 stanovnika.[1]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Vaxholm leži u Grofoviji Stockholm, na otoku Vaxön u Stockholmskom arhipalagu, udaljen tridesetak km cestama sjeveroistočno od centra Stockholma, a nekih desetak brodom.

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Na otoku Vaxön bilo je nekih naselja još od 13. vijeka, sredinom 16. vijeka odlučeno je da se izgradi utvrda Vaxholms na otočiću ispred Vaxöna, sa stalnom posadom, radi kontrole i odbrane Stockholma, i to je bio pravi poticaj nastanku grada.[2]

Vaxholm je prvu povelju o statusu grada dobio 1647., od kraljice Kristine, iako je ona izgleda bila privremena, jer je gradom zapravo upravljao admiralitet. U svakom slučaju vlastiti grb dobio je 1690. pa se smatrao gradom.

Tokom 18. vijeka došlo je jake veze između stanovnika Vaxholma i utvrde Vaxholms, njih je oko 1770 bio oko 800, oni ne samo da su stražarili i radili u utvdi, već su bili i peljari do Stockholma. Uostalom to im je uz ribolov i trgovinu, bio je i jedini izvor prihoda.[2]

Vaxholm je građen kao plansko naselje sa ortogonalnom mrežom ulica uz glavnu ulicu - Hamngatan, to je dokumentirano još početkom 18. vijeka. Iako su sve kuće bile građene od drva, tek od 1912., postalo je dopušteno graditi kuće iz drugih materijala. Razlog za to bio je vojnički - da se u slučaju invazije brzo uništi, ako bi vojna situacija to zahtijevala.[2]

Svoju drugu povelju dobio je 1841. kao 84 grad - pete klase, uz privilegiju da ima predstavnika u švedskom parlamentu. Prva redovna parobrodarska veza sa Stockholmom proradila je 1850.[2]

Kad je konačno proširena i dovršena utvrda Vaxholms - 1870. broj stanovnika Vaxholma počeo je rasti, a on je postao neformalni centar Stockholmskog arhipalaga. U istom razdoblju u grad su tokom ljeta počeli dolaziti radi kupanja i odmora izletnici iz Stockholma, koji su počeli podizati ljetnikovce i graditi kupališta.[2]

Početkom 20. vijeka Vaxholm je imao oko 2000 stanovnika, prvi most kojim je povezan s kopnom - Pålsundsbron izgrađen je 1926.[2] (danas ih ima tri).

U samom početku Vaxholm se odnosio samo na otok Vaxön, ali su mu vrlo rano priključeni neki manji otoci i puno veći Tynningö. Nakon velike administrativne reforme Vaxholm je 1974. udružen sa puno većom Općinom Österåker na kopnu, a administrativni centar nove općine postao je Åkersberga. Ali od samog starta nezadovoljni stanovnici Vaxholma počeli su raditi na tom da se izdvoje, - to su konačno uspjeli - 1983. kad je Vaxholm postao samostalna općina.[2]

Etimologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Etimologija imena grada - Vaxholm je nejasna, po jednoj od teorija ime je dobio od sintagme - Vaktsholm (vakt je na švedskom straža, a holm je otočić) misli se na otočić ispred grada na kojem su držali stražu, po drugoj teoriji ime je dobio po svjetioniku (vårdkase) koji se nalazio kod Vaxholma. U svakom slučaju pouzdano se zna da se sredinom 17. vijeka, zvao Mariestad, po kraljici Mariji Eleonori od Brandenburga (ženi Gustava Adolfa).[2]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Najveća znamenitost grada je Utvrda Vaxholms.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]