Mavro Orbini

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Prvo izdanje knjige "Il Regno de gli Slavi", 1604.

Mavro Orbini ili Mavro Orbin (Mavar Orbin) (druga polovina 16. vijeka1610.), dubrovački benediktinac, historičar i prevodilac.

Porijeklo Mavra Orbina vezuje se za Kotor odalek je došao na područje Dubrovnika sredinom 16. vijeka. Mavro Orbin je po ocu bio iz ugledne, a po majci Flori, iz manje poznate porodice. Već u ranoj mladosti Orbin se odlučio za redovnički poziv. Pristupio je benediktincima u opatiji Svete Marije na ostrvu Mljetu. Orbin je 1592. bio prior samostana Sv. Andrije na Mljetu, a 1593. opat Sv. Mihovila arhanđela u Paklenom na ostrvu Šipanu. Imao je 1597. i naslov opata benediktinske opatije Sv. Marije u Bačkom vojvodstvu (jurisdikcija Kaločkih nadbiskupa u Ugarskoj), no ista opatija je bila pod osmanskom vlašću. Tako je taj naslov za Orbina bio isprazan jer tu dužnost nije mogao obavljati. Orbin je krajem 16. vijeka boravio u više navrata u Italiji. Tamo je prikupljao građu za svoje djelo Kraljevstvo Slavena. Njegov rad su finansirali srpski plemić Marin Bobaljević i trgovac Rade Sladojević.

Mavro Orbin je najpoznatiji po djelu Kraljevstvo Slovena, koje je objavljeno u Pesaru 1601. U tom djelu, Orbini je zapisao: "Od svih naroda koji govore slovenski, Srbi imaju najglađi i najelegantniji jezik."

Kraljevstvo Slovena se može podeliti u tri dela:

PRVI DEO - govori uopšteno o Slovenima počev od najstarijih vremena (poznog starog veka) i između ostalog, o njihovoj prapostojbini;

DRUGI DEO - predstavlja prevod na italijanski Letopisa popa Dukljanina; autor je Letopis istakao kao Srpsku istoriju prednemanjićkog perioda, a kako za tu epohu nije imao drugih izvora, objavio ga je u celini;

TREĆI DEO - govori o južnoslovenskim zemljama (Srbija, Bosna, Hum, Bugarska) i njihovim vladarskim kućama, sa genealogijom svake od njih.

U svom izlaganju Orbin navodi veliki broj pisaca i dela, najčešće zapadnih, ali je retko kritički birao one izvore na koje se treba osloniti. Zbog toga što pominje neke, u katoličkom svetu nepoželjne autore - pravoslavne starosedeoce Sibinjane, zatim Grke i nemačke protestante, Papska kurija Orbinovo delo 1603. stavila je na popis zabranjenih knjiga. Kraljevstvo Slovena je 1722. Prevedeno na ruskoslovenski i Štampano u Petrovgradu.

Srpska istorija zauzima središnji položaj u delu, i obimom i koncepcijski. Takvo gledanje na prošlost karakteristično je za čitavu renesansnu i baroknu Dalmaciju. Za razliku od srpskog srednjovekovnog istorizma koji počiva na izdvojenosti onog dela srpske istorije koji se otvara delatnošću Nemanje i svetog Save, dalmatinski istorizam je idejno bio (južno) slovenski. No, i u njemu srpska istorija zauzima privilegovano mesto.

Poslije izlaska njegovog djela bio je opat Sv. Mihovila na Šipanu. Došao je u sukob sa predstavnicima Mljetske kongregacije i bio je na prinudnom boravku na Šipanu 1604-1606. Tada je preveo djelo italijanskog franjevca Angela Ellija /Lo specchio spirituale del principio e del fine della vita humana /Zrcalo duhovno od početka i sfarhe xivota coviecanskoga, prevod je objavljen u Rimu 1614/. Orbin je 1609. bio prior na Mljetu, a 1610. bio je župnik u Malom Stonu. Umro je 1610.

Djela[uredi - уреди | uredi izvor]

  • "Il Regno degli Slavi", Pesaro, 1601.
  • "Zrcalo duhovno...", 1595.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]