Kovačica

Kovačica
Kovačica;
	; Evangelistička crkva u Kovačici
	; Grb
Osnovni podaci
Država	Srbija
Pokrajina	Vojvodina
Upravni okrug	Južno-banatski
Opština	Kovačica
Stanovništvo
Stanovništvo (2022)	6764
Gustina stanovništva	170 st./km²
Geografija
Koordinate	45°06′25″N 20°37′10″E / 45.107°N 20.6195°E
Nadmorska visina	102 m
Površina	39,8 km²
	; Kovačica Kovačica na karti Srbije
Ostali podaci
Poštanski kod	26210
Pozivni broj	013
Registarska oznaka	PA

Koordinate: 45° 06′ 25" SGŠ, 20° 37′ 10" IGD

Kovačica (slovački: Kovačica, mađarski: Antalfalva, rum. Kovăciţa, Covăciţa) jest gradsko naselje u opštini Kovačica u Južnobanatskom okrugu. Nalazi se 27 km od Pančeva i 47 km od Beograda.

Naselje je osnovano 1802, ali postoje podaci o postojanju manjih naselja još iz 1458. godine. Posle 1751. ovde se naseljavaju graničari, a od 1783. godine Slovaci. Tu se nalazi kolonija slikara naivaca. Poznata imena slovačke naive iz Kovačice su Jan Sokol, Martin Jonaš i Zuzana Halupova^[1].

Prema popisu iz 2002. u Kovačici je živelo 6.764 stanovnika, dok je prema popisu iz 1991. bilo 7.426 stanovnika.

Demografija

U naselju Kovačica živi 5.428 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 40,1 godina (38,6 kod muškaraca i 41,6 kod žena). U naselju ima 2.503 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,70. Ovo naselje je uglavnom naseljeno Slovacima (prema popisu iz 2002. godine).

Privreda i zapošljavanje

Kovačica je nakon Drugog svetskog rata postala administrativni centar Opštine Kovačica, što je značajno uticalo na zapošljavanje stanovništva u državnim i javnim institucijama. Kao sedište opštine, u Kovačici su bili koncentrisani organi lokalne uprave, pravosudne i upravne službe, kao i zdravstvene, obrazovne i kulturne ustanove, koje su zapošljavale veći broj radnika iz Kovačice i okolnih naselja.^[2]

U periodu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (1945–1990), u Kovačici su, pored institucija, delovala i društvena preduzeća i poljoprivredne zadruge, koje su predstavljale važan izvor zaposlenja. Razvoj privrede bio je usmeren prvenstveno na poljoprivredu, prateće uslužne delatnosti, zanatstvo i manju industriju, u skladu sa privrednom strukturom južnog Banata.^[3]

Poljoprivredne zadruge imale su ključnu ulogu u organizaciji proizvodnje, otkupu poljoprivrednih proizvoda i zapošljavanju lokalnog stanovništva, dok su manja industrijska i zanatska preduzeća doprinosila diversifikaciji lokalne ekonomije. Tokom ovog perioda, Kovačica je imala stabilniji nivo zaposlenosti u poređenju sa manjim naseljima u okolini.^[4]

Nakon raspada SFRJ i procesa privatizacije tokom 1990-ih i 2000-ih godina, deo društvenih preduzeća i zadruga prestao je sa radom ili je reorganizovan, dok su javne institucije ostale najstabilniji izvor zaposlenja u Kovačici.^[5]

Privreda

U periodu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije u Kovačici je delovao otkupno–prerađivački pogon za šećernu repu, koji je bio deo sistema organizovanog otkupa i prerade poljoprivrednih proizvoda u južnom Banatu. Pogon je omogućavao siguran otkup šećerne repe od poljoprivrednih proizvođača iz Kovačice i okolnih naselja, čime je imao značajnu ulogu u lokalnoj poljoprivrednoj proizvodnji.^[6]

Tokom socijalističkog perioda pogon je zapošljavao stalne radnike u administraciji i logistici, kao i veći broj sezonskih radnika tokom kampanje prerade šećerne repe, što je predstavljalo važan izvor zaposlenja za lokalno stanovništvo.^[6]

Nakon društveno-ekonomskih promena i restrukturiranja poljoprivredno-industrijskog sektora u Srbiji, objekat u Kovačici uključen je u sistem kompanije „Sunoko“, jednog od vodećih proizvođača šećera u zemlji. U savremenom periodu lokalitet funkcioniše kao deo mreže za otkup i logistiku šećerne repe, dok je industrijska prerada koncentrisana u većim šećeranama kompanije.^[7]

Pored poljoprivrede i pratećih delatnosti, u Kovačici posluje i fabrika obuće FMO „Ukus“ Kovačica, koja predstavlja značajan deo savremene industrijske strukture naselja. Preduzeće se bavi proizvodnjom obuće, uključujući proizvode namenjene izvozu na inostrano tržište, što je istaknuto u izveštajima Radio-televizije Srbije o domaćoj industriji obuće.^[8] Prema poslovnim podacima, osnovna delatnost preduzeća je proizvodnja obuće.^[9]

Fabrika posluje u industrijskoj zoni Kovačice i zapošljava radnike u proizvodnji, tehnološkoj obradi i administraciji, čime doprinosi lokalnoj zaposlenosti i diversifikaciji privrede opštine.

Grafik promene broja stanovnika tokom 20. veka

Demografija

Godina	Stanovnika




1948.	6359	^[10]
1953.	6674
1961.	6990
1971.	7119
1981.	7357
1991.	7426	7249
2002.	6955	6764

Etnički sastav prema popisu iz 2002.
Slovaci	5697	84.22%
Srbi	558	8.24%
Romi	145	2.14%
Jugosloveni	69	1.02%
Mađari	34	0.50%
Rumuni	23	0.34%
Crnogorci	14	0.20%
Albanci	14	0.20%
Makedonci	13	0.19%
Hrvati	9	0.13%
Vlasi	4	0.05%
Rusi	2	0.02%
Nemci	2	0.02%
Bugari	2	0.02%
Česi	1	0.01%
Slovenci	1	0.01%
Rusini	1	0.01%
Muslimani	1	0.01%
nepoznato	26	0.38%

Stanovništvo prema polu i starosti ^[11]


	m	ž
?	7	6
80+	46	79
75-79	73	121
70-74	143	191
65-69	178	246
60-64	177	207
55-59	192	193
50-54	246	264
45-49	306	293
40-44	260	263
35-39	241	210
30-34	227	181
25-29	229	187
20-24	250	229
15-19	243	220
10-14	219	197
5-9	165	160
0-4	152	163
prosek	38.6	41.6

Domaćinstva

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
Godina popisa	1948.	1953.	1961.	1971.	1981.	1991.	2002.
Broj domaćinstava	1583	1793	2021	2187	2504	2606	2503

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
Broj članova	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10 i više	Prosečan broj članova
Broj domaćinstava	559	667	550	520	139	49	12	3	3	1	2.70

Domaćinstva

**Broj domaćinstava po popisima od 1948-2002.**
Godina popisa	1948.	1953.	1961.	1971.	1981.	1991.	2002.
Broj domaćinstava	2818	817	1789	123	70	19	2890

**Domaćinstva po broju članova po popisu od 2002.**
Broj članova	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10 i više	Prosečan broj članova
Broj domaćinstava	429	1806	537	96	22

Stanovništvo prema delatnosti koju obavlja

Pol	Ukupno	Poljoprivreda, lov i šumarstvo	Ribarstvo	Vađenje rude i kamena	Prerađivačka industrija	Proizvodnja i snabdevanje...	Građevinarstvo	Trgovina	Hoteli i restorani	Saobraćaj, skladištenje i veze
Muški	1462	440	-	-	361	27	222	128	16	61
Ženski	757	76	-	-	198	1	14	116	19	12
Oba	2219	516	-	-	559	28	236	244	35	73
Pol	Finansijsko posredovanje	Nekretnine	Državna uprava i odbrana	Obrazovanje	Zdravstveni i socijalni rad	Ostale uslužne aktivnosti	Privatna domaćinstva	Eksteritorijalne organizacije i tela	Nepoznato
Muški	6	13	76	29	24	30	2	-	27
Ženski	22	27	54	62	76	28	38	-	14
Oba	28	40	130	91	100	58	40	-	41

Značajne osobe

Jovan Stefanović Vilovski, vojni historičar i prvi srpski hidrolog

Grad pobratim

Banska Bistrica, Slovačka

Izvori

↑ „Archive copy”. Arhivirano iz originala na datum 2008-01-25. Pristupljeno 2010-07-09.
↑ „Opština Kovačica – istorijat”. Opština Kovačica. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ Gavrilović, Vladimir (1986). Privredni razvoj Banata posle Drugog svetskog rata. Novi Sad: Matica srpska.
↑ Đurić, Marija (1991). „Industrijalizacija i ruralna naselja u Vojvodini”. Zbornik Matice srpske za društvene nauke.
↑ „Privredna struktura opštine Kovačica”. Opština Kovačica. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ ^6,0 ^6,1 „Crepaja: Repa dobro rodila, ratari zadovoljni otkupnom cenom”. RTV. 2023. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ „U Crepaji slab prinos šećerne repe, zatvorena šećerana u Kovačici”. RTV. 13. decembar 2024. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ „Obuća za inostrano tržište”. RTS. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ „Osnovni podaci o preduzeću FMO Ukus Kovačica”. Ekapija. Pristupljeno 31. decembar 2025.
↑ Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9
↑ Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

Vanjske veze

Portal Srbija

Opština Kovačica
Radio-televizija Kovačica
Biblioteka Kovačica Arhivirano 2008-05-16 na Wayback Machine-u
Turistička organizacija opštine Kovačica
Likovna umetnost vojvođanskih Slovaka Arhivirano 2018-08-08 na Wayback Machine-u
Umetnička galerija Babka Arhivirano 2012-07-23 na Wayback Machine-u
Forum Opštine Kovačica Arhivirano 2012-10-12 na Wayback Machine-u

Mape

[1] „Archive copy”. Arhivirano iz originala na datum 2008-01-25. Pristupljeno 2010-07-09.

[2] „Opština Kovačica – istorijat”. Opština Kovačica. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[3] Gavrilović, Vladimir (1986). Privredni razvoj Banata posle Drugog svetskog rata. Novi Sad: Matica srpska.

[4] Đurić, Marija (1991). „Industrijalizacija i ruralna naselja u Vojvodini”. Zbornik Matice srpske za društvene nauke.

[5] „Privredna struktura opštine Kovačica”. Opština Kovačica. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[RTV-otkup-2023-6] 6,0 ^6,1 „Crepaja: Repa dobro rodila, ratari zadovoljni otkupnom cenom”. RTV. 2023. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[RTV-zatvorena-2024-7] „U Crepaji slab prinos šećerne repe, zatvorena šećerana u Kovačici”. RTV. 13. decembar 2024. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[8] „Obuća za inostrano tržište”. RTS. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[9] „Osnovni podaci o preduzeću FMO Ukus Kovačica”. Ekapija. Pristupljeno 31. decembar 2025.

[10] Knjiga 9, Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, maj 2004, ISBN 86-84433-14-9

[11] Knjiga 2, Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima, Republički zavod za statistiku, Beograd, februar 2003, ISBN 86-84433-01-7

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]