Gela

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Gela
Comune di Gela
Piazza Umberto
Piazza Umberto
Koordinate: 37°04′N 14°15′E / 37.067°N 14.250°E / 37.067; 14.250
Država  Italija
regija Sicilija
provincija Caltanissetta (CL)
Vlast
 - gradonačelnik Angelo Fasulo
Površina
 - Ukupna 276 km²
Visina 46
Stanovništvo (2012.)
 - Grad 75 618 [1]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 93012
Pozivni broj 0933
Službena stranica www.comune.gela
Karta
Gela is located in Italija
Gela
Gela
Gela na karti Italije

Gela je najveći grad (iako nije i glavni) u sicilijanskoj provinciji Caltanissetta od 75 618 stanovnika. [1]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Gela leži na jugu Sicilije, u istoimenom zaljevu Sredozemnog mora, na rubu plodne ravnice koja se za antike zvala Campi Geloi, [2] koja se prostire sjeverno od grada

Gela je udaljena oko 84 km jugoistočno od provincijskog središta Caltanissette i oko 72 km sjeverozapadno od Agrigenta. [2]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Gelu su osnovali oko 688. pne. grčki kolonisti iz Krete i Rodosa. [2]Jedna njihova grupa kasnije je osnovala i koloniju Acragas (današnji Agrigento) udaljenu 72 km sjeverozapadno. Oko 581. pne. ta kolonija doživila je veliki prosperitet, kad je njome vladao tiranin Hipokrat iz Gele (498. pne. - 491. pne.), čija se vlast protezala duž većeg dijela Sicilije. [2] Njegov još uspješniji nasljednik Gelon uspio je zavladati Sirakuzom pa je premjestio svoju prijestolnicu u taj grad, tako da je Gela imala 482. pne. svega polovinu nekadašnjih stanovnika. [2]

Panorama grada

Grad je ponovno oživio, ali su ga 405. pne. razorili Kartažani, nakon tog je po naredbi sirakuškog tiranina Dionizija I - potpuno napušten. Njegovi stari stanovnici vratili su se u grad i obnovili ga, čak su ga oko 337. pne. za vrijeme vladavine Timoleona uspjeli i utvrditi. [2] Velika nesreća za grad zbila se 311. pne. tad je sirakuški tiranin Agatoklo pobio oko 4 000 njegovih stanovnika. [2]Konačno su ga 282. pne. razorili Mamertinci Agatoklovi najamnici, pa je Pintias tiranin iz Agrigenta naredio da se preostali stanovnici presele u grad Pintias (današnja Licata), to je bio definitivni kraj antičke Gele[3].

Industrijska zona grada sa velikom rafinerijom

Grad je pod imenom Terranova di Sicilia obnovio 1233. car Svetog Rimskog Carstva Fridrik II., pa se tako zvao sve do 1928. [2]kad mu je vraćeno staro ime.

Suvremena Gela je bila jedan od najvećih punktova, koji su Saveznici iskoristili 1943. da izvrše Invaziju Sicilije. [2]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Gela je veliko arheološko nalazište, u njoj se nalaze ostatci hrama božice Atane (5. vijek pne., ostatci grčkih utvrda koje su izgrađene za vladavine Timoleona i akropola sa svetištem Timoleontean. U Geli je pronađeno puno grčke keramike, naročito vaza koje su na osobitoj cijeni. [2]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Gela je prije svega centar bogatog poljoprivrednog kraja poznatog po proizvodnji pamuka i ribarstvu, ali je postao i značajan industrijski centar kad su 1950-ih otkrivene značajne rezerve. nafte. Nakon tog je izgrađena velika rafinerija uz koju su nikle i brojne druge petrokemijske tvornice. [2]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1.0 1.1 "ITALY: Sicilia" (engleski). Citypopulationde. http://www.citypopulation.de/Italy-Sicilia.html. pristupljeno 01. 07. 2013. 
  2. 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 "Gela" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/227908/Gela. pristupljeno 30. 06. 2013. 
  3. Emanuele Zuppardo-Salvatore Piccolo, Terra Mater: sulle sponde del Gela greco, Betania Editrice, Caltanissetta (2005), list 162-163.

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]