Bastion

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Bastion
Shematski prikaz kružnog bastiona
Shematski prikaz kružnog bastiona
Vrijeme gradnje 16. vijek. - 19. vijek.
Tip građevine fortifikacija

Bastion je francuska riječ iz srednjeg vijeka preuzeta iz starotalijanskog bastione, koja je pak derivat od dijalektalnog bastire = graditi, a ona je u talijanski došla iz germanskog i slična je staronjemačkoj riječi besten = krpati.[1] Ona bi se dala prevesti kao branik jer su bastioni upravo tome služili, to je naime bio novi način gradnje utvrda - poligonalna klinasta izbočina u bedemu koja je omogućavala braniocima da pod paljbom drže prostor ispred same utvrde ali i svaki od njezinih bočnih dijelova (bedeme i susjedne bastione).[2] S tim novim arhitektonskim elementom u gradnji fortifikacija braniocima je omogućeno aktivno branjenje.

Karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Bastion na ulazu u Castello del Buonconsiglio u talijanskom Trentu

Jednostavna definicija bastiona glasi to je arhitektonski element kod fortifikacija koji ima dva fronta i dva boka, sa kojih je moguće pokrivati vatrom vlastite bedeme i susjedne bastione.[3]

Bastion je bio niži od tornja, kako bi se smanjila šteta od snažnije artiljerije, ali su bili puno širi i masivniji kako bi se po njima mogla razmjestiti vlastita artiljerija.[3] Prema rasporedu, izgledu, mjestu i karakteristikama bastiona i njihovih dodataka, razlikuju se; starotalijanski, novotalijanski, staroholandski, pruski, mezjerski i novoholanski bastionski sistemi.

Ako usporedimo bastion u svom najrazvijenijem obliku sa srednjovijekovnim i renesansnim tornjevima, vidimo da se bastion jako razlikuje od svojih predhodnika, ta razlike proizlaze iz razumijevanja mogućnosti, kako u napadu tako i obrani od artiljerije ali i od novog naučnog interesa za fortifikacije.[3]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Bastioni su se pojavili s razvojem artiljerije, jer su domet i razorna snaga topovskih zrna doveli do tog da se dotadašnji način gradnje utvrda sa visokim tornjevima pokazao potpuno promašen za moderne topove.[2] Nezna se točno gdje je izgrađen prvi bastion, a isto tako i pod kakvim i čijim uticajem. Ipak se danas većina stručnjaka slaže da su se prvi bastioni počeli graditi u Toskani početkom 16. vijeka.[3]

Tlocrt karlovačke utvrde iz 1774., na svakom uglu šesterokuta je bastion

Konačni oblik bastionskom sistemu utvrđivanja dali su francuski vojni Inženjeri Blaise François Pagan (1604. - 1665.), autor Rasprave o fortifikacijama (Traité des fortifications) i njegov učenik Vauban (1633. - 1707.).[2] Upravo je Vauban izgradio najbolje primjere bastiona, koji se i danas mogu vidjeti u Lillu. i Longwyu.[3] Bastioni su bili karakteristični za doba kad je barut vladao, prestali su se graditi sredinom 19. vijeka.[3]

Najljepši primjer bastiona na južnoslavenskim prostorima je Karlovačka tvrđava, koja ima tlocrt u obliku šesterokuta, a na svakom uglu po jedan bastion.[2]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. "Bastion" (engleski). Merriam Webster. http://www.merriam-webster.com/dictionary/bastion. pristupljeno 28. 08. 2014. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "Bastion" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija (Leksikografski zavod M.K.). http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=6200. pristupljeno 28. 08. 2014. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 "Bastion" (engleski). Fortress Study Group. http://www.fsgfort.com/uploads/pdfs/Public/Bastions%20P.pdf. pristupljeno 28. 08. 2014. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]