Apneja

Izvor: Wikipedia
Apneja
lat: apnoe
Klasifikacija i spoljašnji resursi

Opstrukcija disajnih puteva je čest uzrok apneje
ICD-9 786.03

Apneja (grčki: απνοια, α- bez, πνεειν- disanja, lat: apnoe) je kratkotrajni prekid spoljašnjeg disanja (uz očuvano unutrašnje disanje)[1] ili pauza u disanju koja traje duže od 3 a kraće od 10 sekundi. [2] Pri čemu dolazi do promene opšteg stanja u organizmu, bradikardije (usporenog rada srca), cijanoze (plavetnila vidljive sluzokože i kože) ili bledila i hipotenzije (pada krvnog pritiska). Apneju prati i određena desaturacija (smanjenje) kiseonika u perifernoj krvi.
Pored toga što je ona prateći simptom određenih bolesti svako u životu može imati po koju apneju tokom noći, naročito kod velikog umora ili nakon konzumacije alkohola u večernjim satima. O apneji (kao bolesti), se govori kada se javlja više od 5 apneja u jednom satu ili kada je zbir apneja ili hipopneja u jednom satu veći od 10 u toku spavanja. [3] Apneja sindrom u spavanju ili opstruktivni apneja sindrom (eng. Obstructive sleep apnea), je poseban entitet apneje (koji se naziva i bolešću spavanja) sa dosta velikom učestalošću kod prividno zdravih osoba. Procenjuje se da je oko 5% odrasle populacije (naročito muškog pola) zahvaćeno ovom bolešću.[3]

Etiologija[uredi - уреди]

Apneja ili inspiratorni grč karakteriše se inspirijumom koji se po dostizanju svog maksimuma održava u fazi platoa nekoliko desetina sekundi,[4] i prema etiološkom faktoru koji ga izaziva apneje se dele na idiopatske i simptomske.

Prema patofiziološkom mehanizmimu apneja se razvrstavaju u;

  • Opstruktivne - koje karakteriše otsustvo protoka vazduha, uz očuvane respiratorne pokrete
  • Centralne (najčešće) - nedostatak vazduha i otsustvo disajnih pokreta.
  • Mešovite - kombinacija prethodna dva mehanizma.

Uzroci idiopatskih apneja[uredi - уреди]

  • Nezrelost respiratornog centra kod prevremeno rođene dece
  • Abnormalnosti u prenosu nadražaja preko određenih supstanci u mozgu
  • Upotreba nekih lekova, stimulanasa, antidepresiva,
  • Hronična bubrežna insuficijencija, bolesti jetre, trudnoća, anemija
  • Katapleksija (slabost mišića ili paraliza bez gubitka svesti)

Uzroci simptomskih apneja[uredi - уреди]

  • Hipoksija;
  • Anemija;
  • Šok;
  • Respiratorni poremećaji;
  • Metabolički poremećaji (hipoglikemija, hipokalcijemije, hipo / hipernatrijemija, hiperamonijemija);
  • Termička nestabilnost;
  • Intrakranijalne hemoragije;
  • Malformacije centralnog nervnog sistema;
  • Anatomsko suženje disajnih puteva (atrezija hoana, mikrognacija - Si Pierre Robin);
  • Lekovi dati pacijentu, majci trudnici (fetusu);
  • Infekcija (sepsa, meningitis, nekrotični enterokolitis);
  • Grubo izvođenje intervencija;
  • Grube manipulacije u nezi bolesnika;

Faktori rizika[uredi - уреди]

Sve ono što povećava verovatnoću da se kod neke osobe razviju simptomi apneje, mogu se identifikovati kao faktori rizika. U najčešće faktore rizika za pojavu apneje spadaju;[5]

  • Anatomske anomalije - Osobe sa manjim promerom gornjih disajnih puteva zbog anatomskih anomalija češće obolevaju od apneje
  • Pol - Iz nedovoljno poznatih razloga, rizik za razvoj apneje je veći kod muškarca. Tako je se kod muškaraca apneja izazvana snom javlja u (4%) a kao žena (2%) slučajeva.
  • Menopauza - Razlozi su nejasni (ali mogu da budu povezani sa hormonalnim faktoraom), (npr žene u postmenopauzi su u većem rizikom za razvoj apneje nego žene koje nisu još u menopauzi).
  • Uzrast - U principu, prevalenca apneje je nešto veća kod dece u prvim mesecima života i povećase sa godinama tako das je veća u starijih ljudi (uzrasta do 65) nego kod sredovečnih osoba (precizni podaci prevalenci kod dece trenutno nedostaju.
  • Telesna težina - Ljudi koji su gojazni (sa 10% ili većim uvećanjem indeksa telesne mase) ili gojazni imaju oko 6 puta veće šanse za nastanak apneje od ljudi koji održavaju normalanu telesnu težinu.
  • Pušenje - Ljudi koji puše imaju oko 3 puta veće šanse za pojavu apneje u odnosu na nepušače.
  • Hrkanje - ljudi koji pate od hrkanja u snu imaju veće šanse za pojavu snom izazvane apneje u odnosu na one koji to ne čine.
  • Promene u nosu - Ljudi koji imaju devijaciju, polipe ili zapušen nos tokom spavanja imaju oko dva puta veći razvik za pojavu snom izazvane apneje u odnosu na osobe bez nosa.

Dijagnoza[uredi - уреди]

Za postavljanje dijagnoze apneja neophodno je pratiti sledeće parametre:

  • Tip disanja. Za svaki iregularan tip disanja kod pacijenta treba evidentirati; učestalost pojave prestanka disanja, trajanje u sekundama, odnos prema srčanoj frekvenci, pojavu cijanoze i promene tonusa muskulature;
  • Odgovor na kožne stimulacije;
  • Telesnu temperaturu;
  • Acidobazni status krvi;
  • Nivo hemoglobina i hematokrita u krvi;
  • Vrednosti glikoze, kalcijuma i fosfora u krvi;
  • Znake ranih simpotma sepse
  • Praćenje drugih stanja koja izazivaju apneju;

Izvori[uredi - уреди]

  1. Vrhovac B, Francetić I, Jakšić B, Labar B. Interna medicina, Zagreb: Medicinska biblioteka;2003 str.726
  2. Page white acrobat.png (PDF) Medicinski fakultet Niš Milan Stoiljković i sar. Topografsko ispitivanje pontomedularnih respiratorno-senzitivnih jedara mozga pacova mikrostimulacijama glutationom.
  3. 3.0 3.1 ((sh)) Što je apneja u spavanju ili opstruktivni apnejički sindrom? centar-zdravlja.net
  4. Milan Stoiljković i sar. Topografsko ispitivanje pontomedularnih respiratorno-senzitivnih jedara mozga pacova mikrostimulacijama glutationom.medfak.Niš
  5. ((en)) Epidemiology of Obstructive Sleep Apnea Syndrome ,OBSTRUCTIVE SLEEP APNEA SYNDROME, MediFocus

Vanjske veze[uredi - уреди]

Star of life.svg Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje u vezi tema o zdravlju (medicini).