Apneja

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Apneja
lat. apnoe
Klasifikacija i spoljašnji resursi

Opstrukcija disajnih puteva je čest uzrok apneje
ICD-9 786.03

Apneja (grč. απνοια, α- bez, πνεειν- disanja, lat. apnoe) je kratkotrajni prekid spoljašnjeg disanja (uz očuvano unutrašnje disanje)[1] ili pauza u disanju koja traje duže od 3 a kraće od 10 sekundi [2] pri čemu dolazi do promene opšteg stanja u organizmu, bradikardije (usporenog rada srca), cijanoze (plavetnila vidljive sluzokože i kože) ili bledila i hipotenzije (pada krvnog pritiska). Apneju prati i određena desaturacija (smanjenje) kiseonika u perifernoj krvi.
Pored toga što je ona prateći simptom određenih bolesti svako u životu može ponekad imati apneju tokom noći, naročito kod velikog umora ili nakon konzumacije alkohola u večernjim satima. O apneji (kao bolesti) se govori kada se javlja više od 5 apneja u jednom satu ili kada je zbir apneja ili hipopneja u jednom satu veći od 10 u toku spavanja. [3] Apneja sindrom u spavanju ili opstruktivni apneja sindrom (engl. Obstructive sleep apnea) je poseban entitet apneje (koji se naziva i bolešću spavanja) sa dosta velikom učestalošću kod prividno zdravih osoba. Procenjuje se da je oko 5% odrasle populacije (naročito muškog pola) zahvaćeno ovom bolešću.[3]

Etiologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Apneja ili inspiratorni grč karakteriše se inspirijumom koji se po dostizanju svog maksimuma održava u fazi platoa nekoliko desetina sekundi. [4] Prema etiološkom faktoru koji ih izaziva apneje se dele na idiopatske i simptomske.

Prema patofiziološkom mehanizmimu apneje se razvrstavaju u;

  • Opstruktivne - koje karakteriše odsustvo protoka vazduha, uz očuvane respiratorne pokrete;
  • Centralne (najčešće) - nedostatak vazduha i odsustvo disajnih pokreta;
  • Mešovite - kombinacija prethodna dva mehanizma.

Uzroci idiopatskih apneja[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Nezrelost respiratornog centra kod prevremeno rođene dece
  • Abnormalnosti u prenosu nadražaja preko određenih supstanci u mozgu
  • Upotreba nekih lekova, stimulanasa, antidepresiva
  • Hronična bubrežna insuficijencija, bolesti jetre, trudnoća, anemija
  • Katapleksija (slabost mišića ili paraliza bez gubitka svesti)

Uzroci simptomskih apneja[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Hipoksija;
  • Anemija;
  • Šok;
  • Respiratorni poremećaji;
  • Metabolički poremećaji (hipoglikemija, hipokalcijemije, hipo / hipernatrijemija, hiperamonijemija);
  • Termička nestabilnost;
  • Intrakranijalne hemoragije;
  • Malformacije centralnog nervnog sistema;
  • Anatomsko suženje disajnih puteva (atrezija hoana, mikrognacija - Pierre Robin sindrom);
  • Lekovi dati pacijentu, majci trudnici (fetusu);
  • Infekcija (sepsa, meningitis, nekrotični enterokolitis);
  • Grubo izvođenje intervencija;
  • Grube manipulacije u nezi bolesnika;

Faktori rizika[uredi - уреди | uredi izvor]

Sve ono što povećava verovatnoću da se kod neke osobe razviju simptomi apneje, može se identifikovati kao faktor rizika. U najčešće faktore rizika za pojavu apneje spadaju:[5]

  • Anatomske anomalije - Osobe sa manjim promerom gornjih disajnih puteva zbog anatomskih anomalija češće obolevaju od apneje.
  • Pol - Iz nedovoljno poznatih razloga, rizik za razvoj apneje je veći kod muškaraca: kod muškaraca apneja izazvana snom javlja se u 4% a kod žena u 2% slučajeva.
  • Menopauza - Razlozi su nejasni, ali mogu da budu povezani sa hormonalnim faktorom: npr. žene u postmenopauzi imaju veći rizik za razvoj apneje nego žene koje još nisu u menopauzi.
  • Uzrast - U principu, prevalenca apneje je nešto veća kod dece u prvim mesecima života i povećava se sa godinama tako da je veća u starijih ljudi (uzrasta do 65) nego kod sredovečnih osoba (precizni podaci prevalenci kod dece trenutno nedostaju).
  • Telesna težina - Ljudi koji su gojazni (sa 10% ili većim uvećanjem indeksa telesne mase) imaju oko 6 puta veće šanse za nastanak apneje od ljudi koji održavaju normalnu telesnu težinu.
  • Pušenje - Ljudi koji puše imaju oko 3 puta veće šanse za pojavu apneje u odnosu na nepušače.
  • Hrkanje - Ljudi koji pate od hrkanja u snu imaju veće šanse za pojavu snom izazvane apneje u odnosu na one koji to ne čine.
  • Promene u nosu - Ljudi koji imaju devijaciju, polipe ili zapušen nos dok spavaju imaju oko dva puta veći razik za pojavu u snu izazvane apneje u odnosu na osobe bez tih problema.

Dijagnoza[uredi - уреди | uredi izvor]

Za postavljanje dijagnoze apneja neophodno je pratiti sledeće parametre:

  • Tip disanja. Za svaki iregularan tip disanja kod pacijenta treba evidentirati; učestalost pojave prestanka disanja, trajanje u sekundama, odnos prema srčanoj frekvenci, pojavu cijanoze i promene tonusa muskulature;
  • Odgovor na kožne stimulacije;
  • Telesnu temperaturu;
  • Acidobazni status krvi;
  • Nivo hemoglobina i hematokrita u krvi;
  • Vrednosti glikoze, kalcijuma i fosfora u krvi;
  • Znake ranih simpotma sepse
  • Praćenje drugih stanja koja izazivaju apneju;

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Vrhovac B, Francetić I, Jakšić B, Labar B. Interna medicina, Zagreb: Medicinska biblioteka;2003 str.726
  2. Page white acrobat.png (PDF) Medicinski fakultet Niš Milan Stoiljković i sar. Topografsko ispitivanje pontomedularnih respiratorno-senzitivnih jedara mozga pacova mikrostimulacijama glutationom.
  3. 3,0 3,1 ((sh)) Što je apneja u spavanju ili opstruktivni apnejički sindrom? centarzdravlja.hr
  4. Milan Stoiljković i sar. Topografsko ispitivanje pontomedularnih respiratorno-senzitivnih jedara mozga pacova mikrostimulacijama glutationom.medfak.Niš
  5. ((en)) Epidemiology of Obstructive Sleep Apnea Syndrome ,OBSTRUCTIVE SLEEP APNEA SYNDROME, MediFocus

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Star of life.svg Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje u vezi tema o zdravlju (medicini).