Narodni front

Izvor: Wikipedia

Narodni front je naziv za široku političku koaliciju levice (komunista, socijalista i sl.) i demokratskog centra.

Komunistička internacionala je usvojila politiku narodnog fronta kao odgovor na Hitlerovo preuzimanje vlasti u Nemačkoj. 1930-ih godina u Francuskoj i Španiji narodni front je predstavljao glavnu branu usponu fašizma.

Termin narodni front imao je definiciju zavisno o političkom kontekstu; s jedne strane u SAD-u i Evropi, te s druge u komunizmu i delovanju komunističkih partija. Dok termin narodni front podrazumeva koalicije šireg političkog spektra, ne treba ga se mešati sa ujedinjenim frontom, koji okuplja samo grupacije povezane s radničkom klasom.

Prema marksističkoj teoriji, narodni front je koalicija radničke klase i srednjih slojeva protiv krupnog kapitala. Veselin Masleša je pisao da su Koalicione vlade bile za saradnju sa finansijskim kapitalom, Narodni front za savez sa srednjom klasom. Koalicione vlade su omogućile fašizam, a Narodni front je trebalo da ga onemogući.[1]

Narodni frontovi protiv fašizma 1930-ih[uredi - уреди]

Politiku narodnog fronta usvojila je sredinom 1930-ih Kominterna kao odgovor na širenje uticaja fašizma. Politika narodnog fronta Kominterne zamenila je dotadašnju radikalno levu politiku tzv. Trećeg perioda, tokom kojeg su socijalisti i socijaldemokrati osuđivani kao socijalni fašisti, te je bila zabranjena svaka saradnja komunističkih partija s njima. Nova politika saradnje sa socijalistima objavljena je u Pravdi maja 1934. godine.[2]

Na Sedmom kongresu Kominterne 1935. je doneta zvanična odluka o zajedničkoj borbi komunizma i demokratije protiv fašizma.[1] Svim komunističkim partijama koje su bile članice Kominterne naređeno je da sprovode politiku formiranja koalicije sa svim političkim partijama koje su bile spremne da se suprotstave fašizmu.

Narodna milicija na ulicama Barselone 1936. godine okupljena u odbranu vlade narodnog fronta

Proleter je tada pisao da je prvi cilj komunista ujedinjenje radničke klase za borbu „protiv fašizma, protiv rata, protiv navale kapitala“. Budući da fašizam poništava sve slobode, komunisti moraju da se bore „za očuvanje demokratskih prava i sloboda“, okupljajući oko radničke klase sve demokratske slojeve „u front narodne slobode“. Fašizam uništava nezavisnost malih naroda, i zato komunisti moraju „s oružjem u ruci“ da brane njihovu slobodu. Komunisti moraju da „podupiru“ demokratiju sve dotle dok ona bude vodila borbu protiv fašizma. Fašizam priprema rat, jer hoće „ognjem i mačem“ da kroji nove granice i da „u haos, bedu i propast“ baci milione ljudi. Zato komunisti dižu „zastavu mira“ okupljajući sve protivnike rata. Fašizam vodi „šovinističku harangu“ jednih naroda protiv drugih. Zato komunisti istupaju sa „zastavom bratstva svih naroda i rasa“.[1]

Neki narodni frontovi takve vrste pobedili su na parlamentarnim izborima 1930-ih u Francuskoj, Španskoj republici i Čileu, dok u ostalim zemljama nisu uspeli da aktivnije zažive.

Narodni front u Francuskoj[uredi - уреди]

Posle događaja od 6. februara 1934, kada su fašističke organizacije u Parizu izazvale nerede u cilju osvajanja vlasti, u Francuskoj je postalo jasno koliko je ozbiljna opasnost od fašizma, što je uslovilo prikupljanje demokratskih snaga i obrazovanje Narodnog fronta. Oko Andre Žida, Romen Rolana i Anri Barbisa grupisali su se mnogobrojni pisci, a profesori Rive, Lanževen i Alen su osnovali Antifašistički komitet intelektualaca. Posle događaja od 6. februara 1934, socijalisti su osnovali u Parizu Središte za uniju antifašističkih snaga nakon čega je došlo do fuzionisanja sa organizacijom Amsterdam-Plejel i formiranja zajedničkog Odbora za antifašističku akciju. Do kraja 1934. samo u pariskoj oblasti, Odbor je grupisao oko sto organizacija sa preko 500.000 pripadnika.[1]

Francuska Socijalistička partija je u junu 1934. ušla u savez sa Komunističkom partijom Francuske. Uz to su Francuska i SSSR 1935. potpisali sporazum o uzajamnoj odbrani što je dodatno obezbedilo podršku Narodnom frontu.[3] Obuhvatajući celokupnu levicu, Narodni front je bio jedan od najmasovnijih pokreta u Francuskoj, okupljen na širokoj osnovi zajedničke borbe protiv fašizma i rata, za očuvanje demokratije.[1]

Časopis Proleter je 1935. izveštavao da je Narodni front u Francuskoj okupio široke grupacije, od komunista, socijalista, pacifista, sindikalista do radikala i radikal-socijalista, za borbu protiv fašizma i sprečavanje srednjih slojeva da pređu u fašistički „tabor“, ocenjujući da je manifestacija narodnog fronta u Parizu 14. jula te godine sa pola miliona učesnika, prevazišla sve dotadašnje u odbrani slobode.[1]

Narodni front je na izborima 1936. odneo većinu u francuskom parlamentu.[2]

Narodni front u Španiji[uredi - уреди]

No pasaran!, slogan otpora fašizmu u Španiji.

1936. godine Narodni front (Frente popular) je pobedio i na parlamentarnim izborima u Španiji, nakon čega je reakcija na čelu sa generalom Frankom započela oružanu pobunu koja je prerasla u Španski građanski rat.

Period narodnog fronta završio je 1939. godine potpisivanjem sporazuma Molotov-Ribentrop između nacističke Nemačke i Sovjetskog Saveza, kada se Kominterna okrenula politici pomirljivosti.

Posleratni narodni frontovi u Istočnom Bloku[uredi - уреди]

Nakon Drugog svetskog rata, većina država u Centralnoj i Istočnoj Evropi postale su de fakto jednopartijske, ali su u teoriji u njima na vlasti bile koalicije različitih političkih partija koje su na dobrovoljnoj bazi zajednički sarađivale u vladavini. Naprimer, na vlasti je u Istočnoj Nemačkoj bio Nacionalni front svih antifašistički raspoloženih partija (Partija socijalističkog jedinstva Nemačke, Liberalna partija, Demokratska seljačka partija, Slobodna nemačka omladina, Nemačka sindikalna federacija, itd).

U republikama Sovjetskog Saveza je od 1988. do 1992. godine pojam Narodni front imao sasvim drugo značenje. Odnosio se na pokrete čiji su vođe bili pripadnici liberalne inteligencije. U načelu, njihov zadatak bio je odbrana perestrojke od reakcionarnih elemenata unutar državne birokratije, ali su tokom raspada Sovjetskog Saveza zapravo bili nosioci zahteva za osamostaljenje sovjetskih republika. Takvi pokreti su u baltičkim državama ubrzo postali dominantna politička snaga u pokretu za nezavisnost, dok je naprimer u Gruziji Narodni front ostao na marginama političke scene zbog ostanka pri pragmatičnoj politici tokom radikalizacije koja je usledila nakon gušenja antisovjetskih protesta u Gruziji 1989. godine.

Najpoznatiji primer današnjeg narodnog fronta pod kontrolom komunista jeste u Narodnoj Republici Kini.

Spisak narodnih frontova[uredi - уреди]

Narodni frontovi u današnjim socijalističkim državama[uredi - уреди]

Narodni frontovi u bivšim socijalističkim državama[uredi - уреди]

Narodni frontovi u ne-komunističkim državama[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

Vidi još[uredi - уреди]