Fašizam
Izvor: Wikipedia
Fašizam je naziv za ideologije i pokrete koji smatraju kako je država temelj ljudskog društva, odnosno institucija koja treba u potpunosti nadzirati svaki aspekt društvenog života.
Fašizam je ime dobio po pokretu koga je u Italiji osnovao Benito Mussolini i koji je bio na vlasti do 1922. do 1943. godine. Fašizam je poslužio inspiracija za mnoge druge pokrete u Evropi i svijetu prije drugog svjetskog rata, od kojih je najpoznatiji nacionalsocijalizam koji je vladao Njemačkom od 1933. do 1945. godine.
Fašistički režimi i pokreti su se razlikovali od zemlje do zemlje, ali im je zajednička bilo stavljanje države iznad pojedinca i njegovih prava, politički sistem izgrađen oko jedne stranke i jednog vođe, te korporativni ekonomski sistem kome je cilj bio postići harmoniju između različitih društvenih klasa.
Fašizam se često opisuje kao ekstremni oblik nacionalizma, s obzirom da su većina država u kojima se pojavio bile nacionalne države. U višeetničkim sredinama se fašizam često manifestirao kroz etničku, rasnu i vjersku netoleranciju, čiji je krajnji izraz bio Holokaust.
Prava pojedinca u fašizmu su skroz ukinuta, a nasilje je bilo institucionalizirano kao oruđe unutrašnje, pa i vanjske politike. Bila je dozvoljena samo jedna stranka, a sloboda štampe i izražavanja nisu postojale.
Fašizam je nestao sa historijske scene s krajem drugog svjetskog rata, iako su i poslije nastajali režimi s određenim primjesama fašizma.
Fašizam se danas uglavnom koristi kao pejorativan termin kojim se neki režim, institucija ili pojedinac opisuje kao neopravdano represivan.
Sadržaj/Садржај |
[uredi - уреди] Izraz fašizam
Izraz fašizam (it. fascismo) su početkom 1920-ih popularizirali Mussolini i neohegelijanski filozof Giovanni Gentile. On dolazi od italijanske riječi fascio, koja doslovno znači "snop", a u prenesenom smislu "savez". Ta riječ potječe od latinske riječi fasces, koja je u Starom Rimu označavala snop pruća sa sjekirom koga su liktori koristili za izvršenje tjelesnih kazni za prijestupnike, odnosno kao simbol državne vlasti. Fašisti su preuzeli tu simboliku, naglašavajući nadmoć države nad pojedincem, ali i nužnost nacionalnog zajedništva, inzistirajući na alegoriji od snopu koji se ne može razbiti za razliku od jednog pruta. Fasces je kasnije preuzet i kao simbol fašističkog pokreta, koji se kao takav samodefinirao kroz organizaciju Fasci italiani de combatimento (Italijanski borbeni savezi) i kroz Fašistički manifest.
[uredi - уреди] Definicije i opseg riječi
[uredi - уреди] Autoritarna i totalitarna država
[uredi - уреди] Fašist kao epitet
[uredi - уреди] Italijanski fašizam
Osnivach fashizma u Italiji bio je Benito Musolini. Fashistichki odredi, stvoreni su 1919, a 1922. godine fashisti su, obucheni u crne uniforme, izvrshili "Marsh na Rim" i preuzeli vlast u Italiji. Zatim su za nekoliko godina ukinuli sve gradjanske i potilichke slobode i uspostavili diktaturu fashistichke partije, jedine dozvoljene politichke organizacije. Nacionalizam u Italiji je imao poseban oblik, jer je najvaznija ideoloshka kategorija bila drzava, a ne nacija, kao kasnije kod nacista u Njemachkoj.
[uredi - уреди] Razlike i sličnosti s nacizmom
[uredi - уреди] Rasizam
[uredi - уреди] Religija
[uredi - уреди] Vanjski poslovi
[uredi - уреди] Ekonomsko planiranje
- Podrobnije informacije: Ekonomija Italije pod fašizmom
[uredi - уреди] Fašizam i religija
[uredi - уреди] Fašizam i Rimokatolička crkva
[uredi - уреди] Fašizam i protestantske crkve
[uredi - уреди] Fašizam, seksualnost i rodne uloge
- Podrobnije informacije: Rodna uloga
[uredi - уреди] Eksterni linkovi
|
||||||||
 Uključite se i pomozite Wikipediji proširujući ovaj članak! |
