Prusko vojvodstvo

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Prusko vojvodstvo
Herzogliches Preußen
do 1657. domena Poljsko-Litvanske Unije
od 1618. Brandenburg-Pruske
[[Teutonski viteški red|]] Flag of the State of the Teutonic Order.svg
1525. – 1701. Flag of Prussia (1892-1918).svg [[Prusko Kraljevstvo|]]
Zastava Grb
Zastava Grb
Lokacija
Karta Vojvodstva
Glavni grad Königsberg
Jezik/ci latinski (službeni),
Religija Luteranizam
Vlada Feudalna monarhija
vojvoda
 - 1525.-1568. Albrecht od Prusije(prvi)
 - 1688.-1701. Friedrich I od Prusije (zadnji)
Historija Novi vijek
 - Pruski poklon 10. april 1525.
 - Krunidba 1701.
Danas dio  Litvanija
 Poljska
 Rusija

Prusko vojvodstvo (ili kneževina) (njemački: Herzogtum Preußen, poljski: Prusy Książęce, latinski: Ducatus Prussiae) bilo je jedno od historijskih vojvodstava koje je egzistiralo od 1525. do 1701.[1]

Sve do 1657. bila je domena Poljsko-Litvanske Unije a od 1618. domena u personalnoj uniji sa Brandenburg-Pruskom.[1]

Historija[uredi - уреди | uredi kôd]

Prusko vojvodstvo nastalo je nakon protestantske reformacije sekularizacijom Teutonskog viteškog reda, koji je dotad vladao tim teritorijem. Stvoreno je na bazi Krakovskog sporazuma iz 1525 . između kralja Poljsko-Litvanske Unije Sigismunda I Starog i Velikog majstora Teutonski viteški red Albrechta Hohenzollerna, kom je dodjelio nasljednju titulu vojvode.[1]

Najveći dio stanovnika u Pruskom vojvodstvu bio je njemačkog porijekla (uglavnom plemstvo i buržoazija), a jednu 1/3 činili su Poljaci, koncentrirani uglavnom po južnim i jugoistočnim dijelovima vojvodstva.[1]

Poljska kolonizacija započeta u 14. vijeku trajala je do 17. vijeka i odvijala se uglavnom po Mazuriji. U tom je periodu nestalo autohtono prusko stanovništvo, ali je nastao Univerzitet u Königsbergu koji je izrastao u centar protestantske kulture i uspio privući brojne naučnike iz Evrope i studente iz Poljske i Litvanije.[1]

Nakon izumiranja Albrechtove grane Dinastije Hohenzollern - 1618., uz poljsku suglasnost, vlast u Pruskom vojvodstvu preuzeo je brandenburški knez izbornik Johann Sigismund. Tako je nastala Personalna unija između Pruskog vojvodstva i Markgrofovije Brandenburg.[1]

Naredni brandenburški kneževi izbornici ograničili su slobode u Pruskom vojvodstvu, a naročito veze sa Poljskom. Jedan od njih Friedrich Wilhelm iskoristio je tešku situaciju u kojoj se Poljsko-Litvanska Unija našla za Drugog sjevernog rata (1655.-60.), i prisilio kralja Jana Kazimira Vasu da mu 1657. ugovorima (Znamensk, Bydgoszcz) prizna suverenitet nad Pruskim vojvodstvom. Otpor poljskog plemstva skršen je drastičnim kaznama.[1]

Nakon tog je sin Friedricha Wilhelma - 1701. u Königsbergu okrunjen za pruskog kralja sa vladarskim naslovom Friedrich I. Prusko vojvodstvo je kao Istočna Pruska postalo dijelom Pruskog Kraljevstva.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Prusy Książęce (engleski). Encyclopedia PWN. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Prusy-Ksiazece;3963069.html. Pristupljeno 16.04.2021. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi kôd]