Etiopsko carstvo

Izvor: Wikipedia
Etiopsko carstvo
መንግሥተ፡ኢትዮጵያ
Mangiśta Etiopia
Blank.png
oko 950 - 9801974 Flag of Ethiopia (1991-1996).svg

Zastava

Zastava

Lokacija
Glavni grad Aksum, Debre Berhan, Gondar, Adis Abeba
Religija Etiopska pravoslavna tevahedo Crkva
Politička struktura carstvo
Historija
 - Uspostavljena oko 950 - 980
 - Ukinuta 12. mart 1974

Etiopsko carstvo, nekoć znano i kao Abesinija, danas je uglavnom Etiopija i Eritreja. Na vrhuncu svoje moći obuhvaćalo je dijelove južnog Egipta, istočnog Sudana, Jemena i zapad Saudijske Arabije. To carstvo trajalo je od 1137 godine (ako se početak računa od prvih vladara iz Dinastije Zagaj) sve do 1974, kad je svrgnut posljednji car Haile Selasije u vojnom udaru. Svojevremeno je slovilo za najstarije carstvo na svijetu, i bilo je jedina izvorna afrička politička tvorevina koja je odolila udarcima kolonijalizma u 19. vijeku.

Rana povijest Etiopskog carstva[uredi - уреди]

Glavni članak: Menelik I

Etiopija je po svemu sudeći bila pradomovina ljudske vrste, u njoj su pronađeni najstariji fosilni ostatci hominida na svijetu. Zajedno s Eritrejom i jugoistočnom obalom Sudana na Crvenom moru tvorila je ono što su drevni Egipćani zvali Punt, o njemu prvi zapisi sežu do 25. vijeka pne.

Osnutak prve države na tlu Etiopije seže do 980-e pne. i vrijeme cara Menelika I

Vrijeme Aksuma[uredi - уреди]

Glavni članak: Kraljevstvo Aksum

Oko 400. pne., osnovano je Kraljevstvo Aksum koje je kontroliralo obalni pomorski promet mirodijama za Indiju. Aksum je razvio žive trgovačke veze s Egiptom i Rimom. Negdje oko 300 godine Kraljevstvo Aksum prihvatilo je kršćanstvo, i zauzelo Kraljevstvo Kuš u susjednom Sudanu. Tad se počelo upotrebljavati prvi put i ime Etiopija. Aksum se je proširio i na zapadnu obalu Arapskog poluotoka. To je bio vrhunac tog kraljevstva kad je cvjetala trgovina s Bizantom. Nakon što su muslimani zauzeli Egipat, otpočinje propast Aksumskog kraljevstva i bijeg sa obala Crvenog mora na sigurniju Etiopsku visoravan u unutrašnjosti zemlje. Posljednjeg Aksumskog kralja ubila je misteriozna kraljica Gudit oko 960 godine.[1]

Etiopsko mračno doba[uredi - уреди]

Od kraljice Gudit (ili Jodit), počinje mračno doba Etiopije.[1]Po etiopskim legendama ona je vladala nad ostatcima Kraljevstva Aksum preko 40 godina. Potom su vladali njezini nasljednici nad sve bijednijim ostatcima nekoć moćnog Aksuma.[1]

Dinastija Zagaj[uredi - уреди]

Glavni članak: Dinastija Zagaj

Vlast nasljednika kraljice Gudit dokinuo je Mara Takla Hajmanot, osnivač Dinastije Zagaj 1137,[1]Sjedište njihova carstva bio je grad Adafa, pored slavne Lalibele u planinama Lasta.[2] Vladari Dinastije Zagaj nastavili su sa kršćanskim tradicijama Kraljevstva Aksum i podigli brojne veličanstvene crkve poput onih u Lalibeli.

Salomonska dinastija[uredi - уреди]

Glavni članak: Salomonska dinastija
Etiopsko carstvo i okolne države oko 1750. godine

Dinastiju Zagaj su s trona zbacili vladari Salomonske dinastije 1270[2] Oni su vladali Etiopijom uz mali prekid od 1270 sve do 1974 uz njihovu vladavinu veže se suvremena povijest Etiopije i Eritreje. Oni su se uspješno nosili sa brojnim napadima na svoje carstvo koje su na njih vršili Arapi i Otomansko carstvo i ostali praktički izolirani otok u islamskom svijetu.

Doba prinčeva[uredi - уреди]

Od 1769 pa sve do 1855, Etiopija je bila u dobu kojeg historičari zovu Doba prinčeva (Zemene Mesafint). Taj period Etiopskog carstva obilježili su brojni međusobni sukobi još brojnijih lokalnih moćnika. Carstvo je svedeno na grad Gondar i njegovu neposrednu oklicu, to je bilo doba velike stagnacije i osiromašenja društva u cjelini. To doba okončao je car Tevodros II za čije vladavine je okončana vlast lokalnih neguša.

Kolonijalizam i modernizacija[uredi - уреди]

Od 1880 počinje doba evropske borbe za kolonije po Africi, i istovremeni proces modernizacije Etiopskog carstva. Za Prvog talijansko-abesinskog rata, svijet je šokirao rezultat Bitke kod Adve iz 1896 kad je vojska cara Menelika II pobjedila nadmoćnu vojsku Kraljevine Italije i tako očuvala nezavisnost Etiopije.

Za vrijeme svoje vladavine Menelik II uspio je ponovno proširiti svoje carstvo, u glavnim crtama je to i današnja Etiopija.

Talijanska okupacija i Drugi svjetski rat[uredi - уреди]

Drugi talijanski napad na Abesiniju 3. oktobar 1935., pod komandom generala Emilija De Bona iz Eritreje označio je početak Drugog talijansko-abesinskog rata. Rat je trajao sedam mjeseci, nakon njega Italija je osnovala svoju kolonijalnu tvorevinu Talijansku Istočnu Afriku, a car Haile Selasije otišao je u egzil. I pored svih rezolucija i izglasanih sankcija Lige naroda, Italija je ostala vladati Etiopijom sve do kraja Drugog svjetskog rata u Istočnoj Africi (kraj 1941).

Nakon rata obnovljeno je Etiopsko carstvo, a 1950-ih ponovno vraćena i Eritreja u sastav carstva.

Uspon Derga[uredi - уреди]

Glavni članak: Derg

Nakon učestalih nemira u zemlji jedna radikalna grupa pro sovjetskih mladih oficira (Derg) na čelu s pukovnikom Mengistu Haile Mariamom, izvela je puč i svrgnula posljednjeg etiopskog cara Haile Selasija 1974. Taj događaj bio je i službeni kraj Etiopskog carstva.

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Saheed A. Adekumobi: The History of Ethiopia, Greenwood Publishing Group, 2007., str.10, ISBN 0-313-32273-2
  2. 2.0 2.1 Richard Pankhurst: The Ethiopians: A History, Blackwell Publishing, 2001., str.45, isbn: 0-63122-493-9