Diyarbakır
|
|
|
|---|---|
| Dijarbakir (transliteracija) | |
 |
|
| Koordinate: | |
| Država |  Turska |
| Regija | Jugoistočna Anadolija |
| Provincija | Diyarbakır |
| Vlast | |
| - Gradonačelnik | Osman Baydemir |
| Površina | |
| - Ukupna | 2 060 km² |
| Visina | 675 |
| Stanovništvo (2000.) | |
| - Urbano područje | 545 983 [1] |
| - Područje utjecaja | 1 362 708 |
| Vremenska zona | UTC+2 (UTC+3) |
| Poštanski broj | 21x xx |
| Pozivni broj | (0090)+ 412 |
| Službena stranica www.Diyarbakır.bel.tr/ | |
| Karta | |
 Diyarbakır
|
|
Diyarbakır (kurdski: Amed, armenski: Դիարբեքիր) antička Amida[2], je grad u jugoistočnoj Turskoj, administrativni centar Provincije Diyarbakır, u regiji Jugoistočna Anadolija.
Sa svojih 545 983 stanovnika u užem centru (1 362 708 Provincija Diyarbakır)[1] je deveti grad po veličini u Turskoj, i drugi po veličini grad u Jugoistočnoj Anadoliji, odmah iza Gaziantepa. Većina stanovnika - Diyarbakırasu Kurdi[2], tako da je on neformalni glavni grad Kurda.
Ime grada Diyarbakır je sintagma od arapskih riječi diyar i bakr,[2] a to zapravo znači tvrđava arapskog naroda Bakr. [2]
Sadržaj/Садржај |
Historija [uredi - уреди]
Antička Amid bio je od 13. vijeka pne. prijestolnica aramejskog kraljevstva. Rimljani su na području grada osnovali svoju koloniju Amida u 3. vijeku, rimski cara Konstancije II. podigao je nove zidine oko grada 349. [2]Nakon duge opsade, grad je podpao pod Sasanidsko kraljevstvo - 359. Nakon toga je često prelazio iz ruke u ruku Rimljana i Perzijanaca. U ranom srednjem vijeku gradom je vladao Bizant sve do oko 639. kad su gradom zavladali Arapi. [2]
Sa slabljenjem abasidske dinastije i pojavom hamdanidske dinastije iz Mosula u Iraku u 10. vijeku, oslabila je kontrola nad cijelom regijom pa su Amidom od tad vladale razne lokalne arapske, turske, mongolske i perzijske dinastije, sve do 1516. kad je grad osvojio osmanski sultan i uključio ga u svoje carstvo. Pod Osmanlijama grad je postao prijestolnica važne pokrajine, i doživio ponovni procvat. Zbog svog položaja pored perzijske granice, grad je postao veliki vojnički centar iz kog su kretale brojne vojske u bitke s Perzijancima. [2]
Znamenitosti [uredi - уреди]
Najimpresivniji historijski spomenik Diyarbakıra, je historijski centar grada okružen zidinama. Njih je podigao rimski car Konstancije II. (vladao 337.-361.), a proširio i dogradio car Valentinijan I od 367.-375. Nakon njih zidine su dograđivali Arapi i Osmanlije - tako da danas imaju ukupno 5 km sa 82 kule i 4 vrata. Izgrađene su od crnog bazalta, zbog tog Turci taj dio grada zovu Kara Kale (Crna tvrđava) ili Kara Amid (Crni Amid). [2]
U gradu ima velik broj džamija izgrađenih od 11. do 16. vijeka; Velika džamija, Beharam pašina džamija, Fatih pašina džamija, Hüsrev pašina džamija.
Geografske karakteristike [uredi - уреди]
Diyarbakır leži na desnoj obali rijeke Tigris., na strateški izuzetno važnom položaju, preko kog su išli trgovački putevi prema Mezopotamiji.
Okolica grada, - kotllina rijeke Tigris geografski pripada gornjoj Mezopotamiji, od istočne Anadolije sa sjevera je razdaja masiv Taurus, sa juga je od mezopotamijske ravnice razdvaja masiv Mardin, a sa zapada je omeđena planinom Karaca Dağ. [2] Grad je udaljen 318 od Gaziantepa, 997 km od Ankare i oko 424 km od Mosula u Iraku.
Klimatske karakteristike [uredi - уреди]
Diyarbakır ima Polupustinjsku klimu po Köppenovoj klasifikaciji klime - BSh, BSk, sa vrućim ljetima i hladnim snježnim zimama. Na Diyarbakır prosječno padne na godinu oko 474.9 mm oborina.
| Klimatološki srednjaci za Diyarbakır | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| mjesec | jan-sij | feb-velj | mar-ožu | apr-tra | maj-svi | jun-lip | jul-srp | aug-kol | sep-ruj | okt-lis | nov-stu | dec-pro | godina |
| srednji maksimum, °C | 6.6 | 9.1 | 14.5 | 20.3 | 26.5 | 33.7 | 38.5 | 38.1 | 33.2 | 25.1 | 15.9 | 9.0 | 22.54 |
| srednji minimum, °C | -2.3 | 1.1 | 2.4 | 6.8 | 11.0 | 16.8 | 21.6 | 20.8 | 15.7 | 10.0 | 3.5 | −0.3 | 8.74 |
| oborine, mm | 63.4 | 68.2 | 67.8 | 64.3 | 38.7 | 9.3 | 0.9 | 0.8 | 6.0 | 32.6 | 53.2 | 69.7 | 474.9 |
| Izvor: | |||||||||||||
Privreda [uredi - уреди]
Diyarbakır je industrijski centar tog dijela Turske poznat po vunenim i pamučnim tkaninama i bakrenim proizvodima. Još od srednjeg vijeka poznat je po svojim zlatarima, koji su izrađivali filigranski nakit. [2]
Okolica je grada je bogat poljoprivredni kraj, u kom se uzgajaju žitarice, pamuk, duhan, i voće (naročito lubenice). Pored grada nalaze se rudnici bakra, ugljena i nafte.[2] Grad je dobro povezan cestama sa svim većim turskim gradovima. [2]
Aerodrom Diyarbakır (IATA: DIY, ICAO: LTCC), koji leži leži južno od centra grada, izgrađen je za potrebe NATO-a kao baza Pirinçlik 1971. Nakon raspada SSSR-a baza je zatvorena 1997., danas je to vojno (turska vojska) - civilni aerodrom.
Obrazovanje [uredi - уреди]
U gradu djeluje Univerzitet Tigris osnovan 1966. kao podružnica Univerziteta u Ankari, koji je od 1973. stekao status nezavisnog univerziteta. [2]
Izvori [uredi - уреди]
- ↑ 1.0 1.1 "TURKEY: Census Population" (engleski). Citypopulationde. http://www.citypopulation.de/Turkey-C20.html. pristupljeno na 31. 05. 2012.
- ↑ 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 "Diyarbakır" (engleski). Encyclopædia Britannica Online. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/166863/Diyarbakir. pristupljeno na 11. 06. 2012.
- ↑ "Weather Information for Diyarbakır". Turkish State Meteorological Service. http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=DIYARBAKIR. pristupljeno na 11. 06. 2012.
Vanjske veze [uredi - уреди]
- Diyarbakır na portalu Encyclopædia Britannica Online (engleski)
- Službene stranice grada (engleski)
