Kurdski jezik

Izvor: Wikipedia
kurdski jezik
كوردی, Kurdî, Kurdí, Kördi[1]
Države Turska, Iran, Irak, Sirija, Jermenija i Azerbejdžan
Regija Bliski istok, južna i centralna Azija
Broj govornika 25-30 miliona Kurda
Rang 39.
Porodica Indoevropski
Sistem pisanja persijsko pismo (kurdsko) u Iraku i Iranu, latinica u Tursko, Siriji i Jermeniji
Službeni status
Zvaničan  Irak (zajedno sa arapskim jezikom)
 Iran (reguonalni)
Priznat manjinski jezik  Jermenija
Reguliše
Jezički kodovi
ISO 639-1 ku
ISO 639-2 kur
ISO 639-3 različito:
ckb – Sorani
kmr – Kurmadži
sdh – Južnokurdijski jezik
lki – Leki jezik

Kurdski jezik (kurdski: kurdî, کردی) je deo šire porodice iranskih jezika iz indoevropske jezičke porodice. Kurdskim jezikom govori danas između 25 i 30 miliona ljudi, većinom na teritoriji naseljenom Kurdima u Iraku, Turskoj, Siriji, Iranu kao i kurdskoj dijaspori širom sveta.

Koreni[uredi - уреди]

Kurdski jezik pripada severozapadnoj grupi iranskih jezika. Najsrodniji jezici kurdskom su jezik Belučistana i jezici jugozapadne grupe iranske porodice.

Istorija[uredi - уреди]

Nema mnogo pouzdanih podataka o kurdskom jezku pre perioda arapskih osvajnja. Tek od 15-16. veka poznati su prvi pesnici koji pišu na svom maternjem kurdskom jeziku:Ali Hariri, Ahmed Hani, Melaje Džaziri, Faki Tajran i drugi. Kroz dug period borbe kurdskog naroda za slobodu i autonomiju tekla je i borba za priznanje jezika.

Sadašnji status[uredi - уреди]

Danas kurdski jezik ima zvanično priznat status jedino u Iraku, dok u ostalim državama gde se govori u znatnom broju nema taj status ili je čak zabranjen. Ukupan broj ljudi kojima je kurdski maternji jezik teško je proceniti: procene se kreću od 25 do 30 miliona. Najveći broj njih živi u Turskoj (11-15 mil), Iraku (5-7 mil), Iranu (6-8 mil) i Siriji (oko 2 mil).

Dijalekti[uredi - уреди]

Postoje tri važnija dijalekta kurdskog jezika:

1. Severni dijalekat, nazvan Kurmandži(Kurmanji)

2. Centralni dijalekat, nazvan Sorani(Sorani)

3. Južni dijalekat, glavni predstavnici su govori Fejli i Kalhori

Kurmandži dijalekat[uredi - уреди]

Glavni članak: Kurmandži

Zastupljen je uglavnom u Turskoj i Siriji, procena je da oko 12-17 miliona ljudi govori ovim dijalektom. Za pisanje uglavnom koriste modifikovanu verziju turskog latiničnog pisma.

Sorani dijalekat[uredi - уреди]

Sorani dijalekat je zastupljen u istočnom Iraku i zapadnom Iranu. Broj Kurda koji govori Sorani dijalektom je između 10 do 12 miliona. Kao alfabet iranski i irački Kurdi uglavnom koriste modifikovani persijski alfabet.

Južni dijalekat[uredi - уреди]

Južni dijalekat kurdskog jezika uglavno je zastupljen u južnim i srednjim delovima Iraka i Irana i sastoji se od većeg broja poddiajlekata od kojih su najpoznatiji Fajli i Kalhori.

Kurdski alfabet[uredi - уреди]

Zbog geografske rasprostranjenosti u raznim državama i kulturama kurdski jezik danas ima čak tri alfabeta: persoarapski, latinicu i ćirilicu. Persoarapski alfabet se koristi još od srednjeg veka pod uticajem srodnog persijskog jezika. Latinično pismo je u upotrebu u Turskoj, srodno turskom latničnom pismu sa nekim dodatnim slovima. Ćirilica je korišćena u Sovjetskom Savezu za pripadnike Kurda koji su živeli uglavnom u Jermeniji. Pored toga u novije vreme ima i pokušaja da se stvori jedinstvan alfabet za sve Kurde-osnova mu je latinično pismo.

Fonologija[uredi - уреди]

  • Samoglasnici

Kurdski jezik ima sledeće samoglasnike:

prednji centralni zadnji
kratak dug kratak dug kratak dug
zatvoren i ʉ u
srednji e ə o
otvoren a
  • Suglasnici kurdskog jezika su:
Dvousneni Usnenozubni Zubni Prednjenepčani Palatal Zadnjenepčani Uvular Faringalni Glotal
Nazalni m n ŋ
Eksplozivni p b t d k g q
Strujni f v s z ʃ ʒ ç x ɣ ħ ʕ h
Afrikate ʧ ʤ
Laterali l ɫ1
Flep ɾ
Tril r
Sonanti ʋ j


Vidi još[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Spoljašnje veze[uredi - уреди]