Vitruvije

Izvor: Wikipedia
Crtež iz 1684. na kojem je prikazan Vitruvije (desno) kako pokazuje svoje djelo De Architectura, caru Augustu

Marcus Vitruvius Pollio (rođen oko 80.-70. pne., umro oko 15. pne. ) bio je rimski pisac, arhitekt i vojni inženjer. On je prvi poznati teoretičar arhitekture. Postaje relevantan tek u doba od renesanse pa do 19. st. Njegovo najpoznatije djelo 10 knjiga o arhitekturi (De architectura libri decem) nije originalno djelo već je sinteza brojnih ranijih autora. U djelu spominje grčke teoretičare čiji radovi nisu sačuvani, oni su mu uzori i autoriteti. Izrazito je konzervativan. Prenošenjem grčkih izraza u latinske nastaje jezična zbrka.

Vrlo malo je poznato iz njegovog života, osim onoga što se može zaključiti iz njegovog pisanja u traktatu. Iako Vitruvije nigdje ne identifikuje imperatora za kojeg je radio, mnogi smatraju da je riječ o Avgustu i da je traktat pisan oko 27. godine. Pošto Vitruvije u traktatu sebe opisuje kao starog čovjeka, neki autori su zaključili da je vrlo vjerovatno da je bio aktivan u vrijeme Julija Cezara. Vitruvije takođe kaže da je radio na gradnji bazilike u Fanomu (današnji Fano).

Traktat „O arhitekturi“, bazira se na njegovom ličnom iskustvu, ali i teoriji poznatih grčkih arhitekata, npr. na Hermogenu. Raspravlja o skoro svakom aspektu arhitekture, a podijeljen je u deset poglavlja: planiranje grada, građevinski materijali, izgradnja hramova i upotreba grčkih redova, civilno građevinarstvo (pozorišta, banje), privatne građevine, dekoracija poda i zidova, hidraulika i civilne i vojne mašine.

Vitruvijeva djela[uredi - уреди]

Svaka od knjiga sastoji se od predgovora i teksta uz crteže.

  1. Uvod - školovanje arhitekata, podjela arhitekata, osnivanje gradova
  2. Građevni materijali + konstrukcija zidova
  3. Tipovi vrste hramova - posebno jonski
  4. Nastanak jonskog i korintskog hrama, uvodi temu značenja (forme)
  5. Javne zgrade - forum, bazilika, teatar...
  6. Privatna stambena arhitektura - prostori rimske kuće, grčka kuća
  7. Završni radovi
  8. Voda i vodovod - aquaeducti
  9. Gradnja sunčanih satova
  10. O građevinskoj i vojnoj mehanizaciji

Prevodi Vitruvijevog dela na srpskohrvatski jezik[uredi - уреди]

Vitruvijevo delo Deset knjiga o arhitekturi prvi put je prevedeno na srpski 1951. Prevodilac je bio Matija Lopac, a izdavač „Svjetlost“ iz Sarajeva. Isti izdavač je objavio delo i 1990. godine. Beogradski izdavač „Građevinska knjiga“ objavio je, u prevodu Renate Jadrešin-Milić, tri izdanja: 2000, 2003, i 2006., a beogradski Zavod za izdavanje udžbenika, u prevodu Zoje Bojić, svoje izdanje 2009. godine.