Geografija naselja

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Petra (Sirija), jedan od prvih osnovanih gradova na svetu

Geografija naselja je geografska disciplina, deo društvene geografije. Bavi se proučavanjem naseljenih mesta i njihove teritorijalne mreže i sistema. Istražuje tipologiju naselja, geografske pretpostavke njihovog postanka i razvoja, grupne oblike naseljavanja, ukupan boroj nekih naselja u nekoj oblasti ili državi itd.

Istorijat[uredi - уреди | uredi izvor]

Sela se proučavaju 10.000 godina, a gradovi oko 6.000 godina. Prve naučne osnove geografiji naselja dali su Aleksandar fon Humbolt, Fridrih Racel i Karl Riter. Kod nas je osnivač Jovan Cvijić, a nagli razvoj doživljava tokom 1950-ih godina.

Pojava i razvoj[uredi - уреди | uredi izvor]

Geografija naselja je prošla kroz nekoliko faza razvoja. Od pojave prvi geografskih znanja do naučnog utemeljenja. Tom prilikom nauka je prošla kroz brojne teorijsko-filozofske pravce (determinizam, posibilizam, pragmatizam itd).

Faze razvoja nauke[uredi - уреди | uredi izvor]

Geografija naselja je prošla kroz tri faze razvoja:

  • deskriptivna (opisna) — od pojave prvih poimanja do naučnog utemeljenja,
  • naučna (ekstrikativna) — od kraja XVIII veka do kraja Prvog svetskog rata i
  • primenjena (aplikativna) - od sredine 1930-ih do danas.

Predmet proučavanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Urbano naselje

Uopšteno rečeno predmet proučavanja geografije naselja je naselje, kao osnovna naseobinska jedinica. Postoje dva shvatanja o predmetu proučavanja:

  • proučavanje postanka, položaja, tipa i istorija istorijskog i geografskog razvoja (gradska i seoska naselja)
  • proučavanje bitnih fizičkih, društvenih i regionalnih karakteristika i zakonitosti (svi tipovi naselja)

Podela geografije naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Geografija naselja se može podeliti na sledeći način:

  • Teorijska (opšta) — bavi se opštim pitanjima, formulisanjem teorije i metodologije, kao i objašnjenjem cele nauke,
  • Ruralna geografija — bavi se proučavanjem seoskih naselja i njegovih bitnih karakteristika,
  • Urbana geografija — bavi se proučavanjem gradskih naselja i njegovih bitnih karakteristika,
  • Geografija privremenih naselja — bavi se proučavanjem privremenih naselja (kampovi, katuni itd.) i
  • Aplikativna geografija — bavi se primenom rezultata i prakse u planiranju i uređenju naselja (prostorno planiranje).

Podela geografije naselja

Geografija naselja se može podeliti na sledeći način: Teorijska (opšta) — bavi se opštim pitanjima, formulisanjem teorije i metodologije, kao i objašnjenjem cele nauke, Ruralna geografija — bavi se proučavanjem seoskih naselja i njegovih bitnih karakteristika, Urbana geografija — bavi se proučavanjem gradskih naselja i njegovih bitnih karakteristika, Geografija privremenih naselja — bavi se proučavanjem privremenih naselja (kampovi, katuni itd.) i Aplikativna geografija — bavi se primenom rezultata i prakse u planiranju i uređenju naselja (prostorno planiranje)..itd

Vrste naselja[uredi - уреди | uredi izvor]

Kamp

Naselja se mogu podeliti na stalna i privremena:

Veza sa drugim naukama[uredi - уреди | uredi izvor]

Geografija naselja je samostalna disciplina, koja je tesno povezana sa nekoliko nauka. Na prvom mestu, sa geografijom, kao osnovnom naukom o prostoru. Veza sa sociologijom ogleda se u proučavanju osnovnih odlika stanovništva, gde se jednim delom primenjuju i psihološka znanja. Ekonomska geografija obezbeđuje znanja o poljoprivrednim i industrijskim karakteristikama naselja i na kraju bliska veza ostvaruje se i sa ostalim društvenim i fizičkim naukama u okviru geografije, na prvom mestu geografija stanovništva, geomorfologija, pedologija, i dr.

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Ribarsko naselje

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Matilo, Natalija (2005): Rečnik savremene srpske geografske terminologije, Geografski fakultet, Beograd
  • Stamenković, Srboljub i Bačević, Milan (1992): Geografija naselja, Geografski fakultet, Beograd