Bahmanšir

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Bahmanšir
((fa)) بهمن‌شیر
Lokacija
Kontinenti Azija
Države  Iran
Pokrajine Huzestan
Gradovi Horamšaher i Abadan
Hidrografija
Izvor
  – aps. visina
  – koordinate
Karun kod Horamšahera
1,5 m
30°25′52″N48°12′38″E
Ušće
  – aps. visina
  – koordinate
  – vrsta
Hor-e Bahmanšir
m
30°0′45″N48°42′12″E
estuarij
Dužina 70 km
Pritoke nema
Hidrologija
Protok
  – srednji

35 m³/s
Sliv perzijskozaljevski
Ulijeva se u Perzijski zaljev
Građevinarstvo
Mostovi Istgah-e Davazdah, Piruzi, Samen Alaemeh, Kovrah, Čuebdeh-je Seh
Transport
Plovnost punim tokom
Karta
Arvand-Rud (Cro).PNG
Bahmanšir, Arvand-Rud i sj. obala Perzijskog zaljeva

Bahmanšir (perz. بهمن‌شیر) je rijeka odnosno sporedni tok Karuna u iranskom Huzestanu koji se duljinom od oko 70 km proteže od Horamšahera do sjevernih obala Perzijskog zaljeva.

Etimologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Etimološko podrijetlo Bahmanšira temelji se na imenu sasanidskog vladara Ardašira I. (180. – 241.), poznatog po opsežnim građevinskim projektima navodnjavanja o kojima je pisao i Jakut al-Hamavi u 13. vijeku. Prema imenu ovog vladara nazvan je niz toponima među kojima i grad Bahman-Ardašir (dosl. Ardaširova dobra volja) u južnoj Mezopotamiji, a pretpostavlja se da je Bahmanšir skraćenica od identičnog imena. Masudi je u 10. vijeku spomenuo perzijsko ime Bahmanšir u kontekstu donjeg toka Tigrisa od Maftaha, a u „Granicama svijeta” (perz. Hodud al-Alam) za isti se koristi i hidronim Dahana-je Šir. Djela srednjovjekovnih pisaca također otkrivaju da se Karun nekada ulijevao izravno u Perzijski zaljev, što pak implicira da je tijekom abasidskog razdoblja izgrađen kanal kojim je spojen s Arvand-Rudom. Bahmanšir je prije toga bio jedan od dva Karunova kraka − drugi se nalazi prema istoku i danas se presušen zbog čega ga se naziva slijepim Karunom (perz. Karun-e Ama).

Hidrografija i hidrologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Geološko podrijetlo sedimentnog Bahmanširovog korita datira se u holocen, a sastoji se od dva sloja gline odvojenih muljem i pijeskom na približno 35 m dubine. Izvor Bahmanšira odnosno račvanje Karuna na lijevoj obali počinje jugoistočno od grada Horamšahera, a tok se proteže usporedno sa zapadnim Arvand-Rudom. Navedene tri rijeke zajedno s morem na jugu omeđuju otok Abadan na kojem se nalazi istoimeni grad, dio Horamšahera, te niz manjih naselja koncentriranih kontinuirano uz obalu. Ovaj pojas bogat je vegetacijom, osobito datuljama. Tok Bahmanšira proteže se oko 70 km i to visinskom razlikom od svega 1,5 m, a korito je 150 – 500 m (prosječno 180 m) širine i ima minimalnu dubinu od 3,0 m koja se postepeno povećava prema jugu. Ušće na sjevernim obalama Perzijskog zaljeva poznato je kao Hor-e Bahmanšir i estuarijskog je tipa. Prosječni istjek iznosi 35 m³/s, iako ovisno o sezonskim poplavama Karuna može narasti do 150 m³/s. Zbog sezonskih razlika u istjeku odnosno izraženih morskih mijena koje osciliraju do 2,0 m, Bahmanšir je snažno izložen djelovanju mora i salinitet se kilometrima od ušća može kretati do 9. Prosječni plimni utjecaj na Bahmanšir iznosi 48 km (~70%) po duljini toka, dok je znatno izraženiji u ljetnoj kombinaciji s malim istjekom kada morske vode zahvaćaju čak i Ahvaz.

Promet[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Promet Irana

Zbog ograničenih batimetrijskih osobina odnosno prosječne dubine od 3,4 m, Bahmanširom uglavnom prometuju manji ribarski i teretni brodovi. Još od konca 19. vijeka postojali su planovi za prilagođavanje korita većim teretnim brodovima čime bi se rasteretio prometniji i politički sporan Arvand-Rud, ali niti jedan od njih nije realiziran. Nad Bahmanširom je izgrađeno pet cestovnih mostova: Istgah-e Davazdah, Piruzi, Samen Alaemeh, Kovrah i Čuebdeh-je Seh.

Veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]