ZBOR

Obeležje Ljotićevog Zbora.

Združena borbena organizacija rada (srkaćeno ZBOR), poznat i kao Jugoslovenski narodni pokret „ZBOR“ je bio pokret jugoslovenskog fašizma i konzervativnog nacionalizma u Kraljevini Jugoslaviji.

Glavna načela ZBOR-a su bila: anti-komunizam, borba protiv „jevrejske zavere“ i zalaganje za staleško uređenje države. Vođa pokreta je bio Dimitrije Ljotić, a jedan od ideologa Nikolaj Velimirović. ZBOR je imao uzore i vodilje u desničarskim i fašističkim strankama Italije, Njemačke, ali i Francuske.

Početkom Drugog svjetskog rata iz ovog pokreta formira se paravojna formacija "Ljotićevci" koja je uživala veliku podršku njemačke vojske, s kojima je usko surađivao. Ljotićevci su formirali Srpski dobrovoljački korpus (SDK), koji je tada činio glavnu komponentu oružanih snaga generala Milana Nedića.

Nastanak

Dimitrije Ljotić

"Združena borbena organizacija rada" (ZBOR) je nastala 6. januara 1935. godine u Ljubljani, spajanjem više nacionalističkih desničarskih jugoslovenskih organizacija i grupa kao odgovor na svetsku ekonomsku krizu tridesetih godina: „Jugoslovenske akcije“ iz Beograda, grupe okupljene oko Dimitrija Ljotića iz Beograda i „Boračke organizacije Jugoslavije“ iz Ljubljane. Za prvog predsednika pokreta izabran je Dimitrije Ljotić.

Program

Mada je programskim načelima bio sličan italijanskim fašistima (staleško uređenje), Zbor je uvek naglašavao da je on samosvojan pokret koji nema uzore ni u nacizmu ni u fašizmu.

„Mi nismo fašisti. Ni naša misao fašizam. Sto puta smo to kazali i dokazali. Iako Stojadinović ide u Rim da kopira fašizam, ili u Berlin da kopira hitlerizam, on našu misao ne uzima, već tuđu“ — rekao je Ljotić povodom sukoba sa Milanom Stojadinovićem, tadašnjim predsednikom Jugoslovenske vlade.

Glavne karakteristike programa i delovanja JNP Zbor su:

• staleško uređenje države
• antikomunizam
• verovanje u postojanje „jevrejske zavere“
• jugoslovenstvo
• patrijarhalna i religijska tradicija jugoslovenskih naroda

Mada je programski bio protiv parlamentarnog sistema političkih stranaka Zbor je nekoliko puta učestvovao na izborima bez većeg uspeha.

Drugi svetski rat

Srpski dobrovoljački korpus.

Veliki deo predratnih Zboraša bili su članovi „Srpskog dobrovoljačkog korpusa“, vojne jedinice koju je osnovala „Vlada narodnog spasa“ armijskog generala Milana Nedića u okupiranoj Srbiji. Ova jedinica je nazivana i „Ljotićevci“ jer je D. Ljotić imao jak uticaj na nju, mada nije komandovao ovom jedinicom (Ljotić je bio glavni oficir za moral).

Nekoliko Zboraša je učestvovalo u radu Nedićeve vlade, u specijalnoj policiji i drugim organima Nedićeve vlasti. Sam Ljotić je u vladi bio „Izvanredni komesar za obnovu Smedereva“.

Literatura

• Slaviša Perić, Dimitrije Mita Ljotić i njegov ZBOR
• Osnivanje ZBOR-a, Svetski rat
• doc. dr Nebojša Ranđelović, Vladimir Vučković: Jugoslovenski pokret ZBOR u Nišu
• Istina o streljanju uglednog vinara, Politika, 09. jun 2008.
• Jugoslovenski narodni pokret - Zbor, Vojska

Vanjske veze

• O ideologiji Dimitrija Ljotića i njegovoj organizaciji ZBOR