Ruska pravoslavna zagranična crkva

Ruska pravoslavna zagranična crkva (ruski: Ру́сская Правосла́вная Це́рковь Заграни́цей) osnovana je 1921. godine od ruske bele emigracije u Sremskim Karlovcima u tadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji pod vođstvom mitropolita Antonija Hrapovickog.

Ruska zagranična crkva je nastala kao reakcija na politiku boljševika prema crkvi nakon ruske revolucije 1917. Svrha novoobrazovane Ruske zagranične crkve bila je da okupi rasturene delove Ruske crkve u Evropi, Aziji i Severnoj Americi.

Delovala je samostalno sve do 17. maja 2007. godine kada je ponovo kanonski sjedinjena sa Moskovskom patrijaršijom. Danas je samoupravna crkva pod jurisdikcijom Ruske pravoslavne crkve.

Istorija

Ruska crkva u Beogradu (izgrađena 1924)

Nakon oktobarske revolucije 1917. između 2 i 10 miliona Rusa napustilo se Rusiju. 1921. U Sremskim Karlovcima održan je prvi veliki sabor RPZC, i odatle je upućena Poslanica deci Ruske crkve. Tom prilikom organizovana je „Vrhovna crkvena administracija van Rusije“ kasnije poznatija kao Ruska zagranična crkva. Od 1925. u Parizu radi Pravoslavni bogoslovski institut Svetog Sergija Radonješkog, na kome su bili Sergije Bulgakov, Antonije Kartašov, Pavle Evdokimov, Aleksandar Šmeman, Jovan Majendorf, Georgije Florovski.

Ruska pravoslavna zagranična crkva je bila antisemitski i antikomunistički nastrojena. Članovi karlovačkog Sinoda su opasnost videli u masonima i Jevrejima i posebno u komunizmu. Učenje karlovačkog Sinoda je tokom 1930-ih snažno uticalo na mišljenje mnogih predstavnika Srpske pravoslavne crkve, između istalih na patrijarha Varnavu i biskupa Nikolaja Velimirovića. Diskurs o »judomasonskoj zaveri«, o Jevrejima koji su svuda posejali seme zla – čiji je najstrašniji plod demokratija, o trulom Zapadu, preuzet je iz akata »zagranične« Crkve.

Germogen Maksimov i Ante Pavelić.

Mitropolit Anastasij Gribanovski, poglavar Ruske zagranične crkve, obilazi kvislinški Ruski korpus u okupiranoj Srbiji.

U vreme najžešćih progona Jevreja u Evropi „karlovčani“ su kritikovali „Katoličku crkvu Nemačke koja se borila za zaštitu Jevreja od Hitlera i koja je uglavnom istupala protiv nacističkog antisemitizma“. Episkopi „karlovačke crkve“ pisali su poslanice Hitleru u kome su videli izbavitelja od Jevreja i komunista. Tokom II svetskog rata Hitler se oslanjao na Rusku pravoslavnu „zagraničnu“ crkvu, te je sedište iz Karlovaca premešteno u Minhen. Ova Crkva je Anti Paveliću dala episkopa Germogena, koji je postao patrijarh tzv. Hrvatske pravoslavne crkve.

1942. godine je predsjednik Arhijerejskog Sinoda Ruske zagranične crkve, mitropolit Anastasij kategorički odbio priznavanje tzv. Hrvatske pravoslavne crkve, i prije nego što je arhiepiskop Germogen stupio na dužnost poglavara iste, zabranio mu svećenosluženje. Poslije nedjeljnog bogosluženja u beogradskoj Sveto-Troičkoj crkvi, mitropolit je sa amvona saopćio vjernicima o odluci Arhijerejskog Sinoda i svećenstva da se arhiepiskop Germogen isključi iz članstva u Sinodu i iz sastava svećenstva u RPZC, da mu se zabrani činodjelovanje i da se, prvom prilikom preda crkvenom sudu. Istog dana, u Sveto-Troičkoj crkvi u Beogradu, vladika Anastasij je „izuzetno oštro osudio i državu Hrvatsku (NDH), sa njenim okrutnim proganjanjima pravoslavnih – zbog čega je, pod optužbom za otvoreno uznemiravanje javnog mnijenja protiv tadašnje okupacione države naci–Njemačke, i sam potpao pod istragu Gestapo-a“.

Patrijarha Germogena Maksimova su 1945. uhitili i ubili jugoslovenski partizani.

Krajem Drugog svetskog rata i približavanjem Crvene armije Jugoslaviji, Sinod i vernici se preko Evrope sele u Sjedinjene Američke Države, gde je došlo do ponovnog ustrojavanja Sinoda i ostalih crkvenih struktura. 1948. godine sedište ove crkve se seli iz Minhena u Njujork, gde je ostalo sve do danas.

U Mandžuriji je jedno vreme živelo oko 200.000 Rusa i imali su 48 hramova. U Australiji oko 300.000 Rusa pripada RPZC. Danas okuplja oko 150.000 vernika. Najpoznatiji centar je manastir Svete Trojice u Džordanvilu, manastir Svetog Jova u Minhenu. RPZC je pripadao i sveti Jovan Šangajski (1896.-1966.)

17. maja 2007. godine, u Hramu Hrista Spasitelja u Moskvi potpisan je Akt o kanonskom jedinstvu Moskovske Patrijaršije i Ruske Zagranične Pravoslavne Crkve. Na svečanom ujedinjenju Ruske Pravoslavne Crkve i Ruske Zagranične Pravoslavne Crkve učestvovao je i g. Vladimir Putin, predsednik Ruske Federacije i drugi predstavnici državne vlasti.

23. septembra 2010. godine je Ruska istinski pravoslavna crkva (RIPC) na svom Sinodu u Odesi, proglasila Grigorija Ivanoviča Maksimova poznatijeg, kao Germogena arhiepiskopa Jekaterinoslavskog I Novomoskovskovskog, poglavara tzv. Hrvatske pravoslavne crkve (NDH, 1942- 1945) za pravoslavnog mučenika. Tu Crkvu ne smijemo miješati sa kanonskom Ruskom pravoslavnom zagraničnom crkvom (RPZC), koja spada pod kanonsku jurisdikciju Patrijarhata Moskovkog i cijele Rusije. Srpska pravoslavna crkva je izrazila izričito negodovanje povodom tog čina pa je Sinod Ruske istinski pravoslavne crkve već 15. decembra 2010. godine suspendovao ovu odluku, izvinuo se zbog izhitrene odluke i zamolio za oprost.

Literatura

• D. V. Pospelovski, Ruska pravoslavna crkva u XX veku, »Republika«, Moskva 1995.
• Nikola J. Marinović, Bela emigracija u Jugoslaviji, Beograd 1996.

Vanjske veze

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

Ruska pravoslavna zagranična crkva

• Званична страница Руске православне заграничне цркве
• Акт о канонском општењу
• O Hitlerovim pravoslavcima