Mumbaj

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Mumbai)
Mumbaj
Bombay
Koordinate: 18°58′N 72°49′E / 18.967°N 72.817°E / 18.967; 72.817
Država Flag of India.svg Indija
Osnivanje 1668.
Vlast
 - Izvršni upravitelj Jairaj Phatak
 - Gradonačelnik Shubha Raul
Površina
 - Ukupna 603,40 km²
Stanovništvo (2008.)
 - Grad 12.478.447[1]
 - Gustoća 21.880 stanovnika/km²
Vremenska zona Indian Standard Time (UTC+5.30)
 - Ljeto (DST) ne primjenjuje se (UTC+5.30)
Poštanski broj 400 xxx
Pozivni broj 022
Službena stranica MCGM.in
Karta
Položaj Mumbaija u Indiji

Položaj Mumbaija u Indiji

Mumbai ( मुम्बई , od Mumbadevi, imena jedne lokalne božice, do 1995. Bombay बम्बई) glavni grad države Maharashtra u Indiji i najveća luka na Arapskom moru i indijskom potkontinentu. Predstavlja glavno poslovno središte Indije, kao i administrativno središte indijske države Maharashtra. Grad (bez pojasa predgrađa) ima 12.883.654 stanovnika, dok s predgrađima i sjevernim dijelovima broji 19.994.372 stanovnika i čini šestu po veličini gradsku aglomeraciju na svijetu (sve stanje s 1. siječnjem 2006.)

Grad leži na istoimenom otoku pred zapadnom obalom Indije. Moderni razvoj grada počinje tek u prvoj polovini 19. stoljeća, kada Bombay postaje sjedište indijske trgovine. U vrhu zaljeva Back Bay podignut je uz staru hinduističku jezgru niz monumentalnih zgrada (ističe se željeznička stanica Victoria). Otmjene stambene četvrti na poluotocima Kobala i Malabar stopile su se duž obala zaljeva u impozantnu cjelinu. Kulturno središte sa sveučilištem (od 1857.), knjižnicama, muzejima, nizom hramova, poznatom "kulom šutnje" (groblje bogatih Parsa) i drugi. Važan centar pamučne industrije, proizvodnja vune, svile i automobila; metalna, kemijska, drvna, kožna i prehrambena industrija; prerada nafte; filmska industrija (70 % indijske proizvodnje). Na susjednom otoku Trombay izgrađen je prvi nuklearni reaktor u Indiji. Moderno uređena luka povezuje Bombay ("vrata Indije", naziv za grad i za monumentalnu građevinu kroz koju se iz luke ulazi u grad) i Indiju sa zapadnim svijetom. Izvozi se pamuk, sjemeno ulje, riža, pšenica, manganova ruda; uvozi tekstil i željezo, čelik, strojeve, ugljen. Željezničkim prugama i cestama Bombay je spojen s dalekim zaleđem, a glavni kolodvor, Chhatrapati Shivaji Terminus, je od 2004. godine uvršten u UNESCOv popis mjesta svjetske baštine u Aziji i Oceaniji. Važno čvorište međunarodnih zrakoplovnih linija.

Po njemu je indijska filmska industrija dobila naziv Bollywood.

Istorija[uredi - уреди | uredi izvor]

Istorijska mapa Bombaja

U portugalskoj vlasti je od 1534. Od 1661. pod upravom engleske Istočnoindijske kompanije. Od 1708. sedište britanske uprave u Indiji. Brzo se razvija posle otvaranja Sueckog kanala (1869.). Tu je 1908. došlo do prvog velikog radničkog štrajka u Indiji, koji je vojska ugušila u krvi. U oslobođenoj Indiji od 1947. sedište provincije, a od 1956. federalne države Bombaj. 1960. Bombaj je postao glavni grad države Maharaštra.

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Mumbaja se sastoji od dva zasebna regiona: grada Mumbaja i prigragratskog okruga Mumbaja, koji formiraju dva zasebna upravna okruga Maharaštre.[2] Region gradskog kruga se naziva i Ostrvski grad ili Južni Mumbaj.[3] Totalna površina Mumbaja je 603,4 km2 (233 sq mi).[4] Od toga, ostrvski grad pokriva 67.79 km2 (26 sq mi), dok prigradski okrug ima 370 km2 (143 sq mi), i ukupno 437.71 km2 (169 sq mi) je pod upravom Opštinske korporacije šireg Mumbaja (MCGM). Preostala oblast pripada odbrambenim snagama, Mumbajskom lučnom trastu, Komisiji za atomsku energiju i nacionalnom parku Borivali.[5]

Mumbaj leži na ušću reke Ulhasa na zapadnoj obali Indije, u primorskom regionu poznatom kao Konkan. On je smešten na ostrvu Salsete, koje delimično deli sa okrugom Tan.[6] Mumbaj je ograničen Arapskim morem na zapadu.[7] Mnogi delovi grada leže neposredno iznad nivoa mora, sa elevacijom u opsegu od 10 m (33 ft) do 15 m (49 ft);[8] grad ima prosečnu nadmorsku visinu od 14 m (46 ft).[9] Severni Mumbaj (Salsette) je brdovit,[10] i najviša tačka grada je na 450 m (1,476 ft) na Salseti u PovajKanheri vencu.[11] Nacionalni park Sanjay Gandhi (Nacionalni park Borivali) je delom lociran u predgradskom okrugu Mumbaja, a delom u okrugu Tan, i pokriva oblast od 103.09 km2 (39.80 sq mi).[12]

Pored brane Batsa, postoji šest glavnih jezera iz kojih se grad snabdeva vodom: Vihar, Donja Vaitarna, Gornja Vaitarna, Tulsi, Tansa i Povaj. Jezera Tulsi i Vihar su locirana u Nacionalnom parku Borivili, unutar gradskih granica. Voda iz jezera Povaj, koje je takođe unutar gradskih granica, se koristi samo za poljoprivredne i industrijske svrhe.[13] Tri male reke, reka Dahisar, reka Poisar i reka Ohivara (ili Ošivara) ističu iz parka, dok zagađena reka Miti ističe iz jezera Tulsi i sakuplja preliv vode iz jezera Vihar i Povaj.[14] Obale grada su razuđene brojnim potocima i zalivima, i protežu se od potoka Tan na istoku do Madh Marve na zapadnoj strani.[15] Istočna obala ostrva Salset je pokrivena velikim mangrovskim močvarama sa bogatim biodiverzitetom, dok je zapadna obala uglavnom peskovita i kamenita.[16]

Zemljišni pokrivač u gradskom regionu je predominantno peskovit usled blizine mora. U predgrađima, zemljište je uglavnom aluvijalno i glinasto.[17] Kamena osnova ispod zemljišnog pokrivača se sastoji od crnih dekanskih bazaltnih tokova, i njihovih kiselih i baznih varijanti koje datiraju iz era kasne Krede i ranog Eocena.[18] Mumbaj sedi na seizmički aktivnoj zoni zbog prisutva 23 linije razdvajanja u blizini.[19] Oblast je klasifikovana kao region seizmičke zone III,[20] što znači da može da dođe do zemljotresa sa magnitudom od 6,5 na Rihterovoj skali.[21]

Klima[uredi - уреди | uredi izvor]

The average temperature ranges between 23 °C (73 °F) in January to 30 °C (86 °F) in May. Rainfall is at or near zero from November through May, then quickly rises to a peak of about 600 mm (23.62 in) in July, falling back more gradually.
Prosečna temperatura i precipitacija u Mumbaju
Glavni članak: Klima Mumbaja

Mumbaj ima Tropsku klimu, specifično tropsku vlažnu i suvu klimu (Aw) po Kopenovoj klasifikaciji klima, sa sedam suvih meseci i vrhuncom kiša u julu.[22] Hladnijoj sezoni od decembra do februara sledi letnja sezona od marta do juna. Period od juna do oko kraja septembra se sastoji od jugozapadne monsunske sezone, i oktober i novembar formiraju post-monsunsku sezonu.[23]

Između juna i septembra, jugozapadne monsunske kiše šibaju grad. Premonsunske kiše padadu u maju. S vremena na vreme se javljaju severnoistočne monsunske kiše u oktobru i novembru. Maksimalna godišnja količina padavina ikad zabeležena je bila 3.452 mm (136 in) 1954. godine.[24] Najviša zabeležena količina padavina u jednom danu od 944 mm (37 in) se dogodila 26. jula 2005.[25] Prosečna totalna godišnja količina padavina je 2.146,6 mm (85 in) za sam grad, i 2.457 mm (97 in) za predgrađa.[24]

Prosečna godišnja temperatura je 27,2 °C (81 °F), a prosečna precipitacija je 2.167 mm (85 in).[26] U gradu je prosečna maksimalna temperatura 31,2 °C (88 °F), dok je prosečna minimalna temperatura 23,7 °C (75 °F). U predgrađima, dnevna srednja maksimalna temperatura je u opsegu od 29,1 °C (84 °F) do 33,3 °C (92 °F), dok je dnevna minimalna temperatura u opsegu od 16,3 °C (61 °F) do 26,2 °C (79 °F).[24] Rekordno visoka temperatura od 40,2 °C (104 °F) je zabeležena 28. marta 1982,[27] a rekordno niska od 7,4 °C (45 °F) 27. januara 1962.[28]

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Prema nezvaničnim rezultatima popisa, u gradu je 2011. živelo 12.478.447 stanovnika.

Kretanje broja stanovnika
1991. 2001. 2011.
9.925.891[29] 11.978.450[29] 12.478.447[1]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 Census of India 2011: Provisional Population Totals. Cities having population 1 lakh and above., Приступљено 13. 4. 2013.
  2. "Mumbai Suburban". National Informatics Centre (Mahrashtra State Centre). http://maharashtra.nic.in/. 
  3. "Mumbai Urban Infrastructure Project". Mumbai Metropolitan Region Development Authority (MMRDA). Arhivirano iz originala 2009-02-26. http://web.archive.org/web/20090226031015/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm. pristupljeno 18 July 2008. 
  4. "Area and Density – Metropolitan Cities". Ministry of Urban Development (Government of India). str. 33. Arhivirano iz originala 29 April 2009. http://webcitation.org/5gOCPonTE. pristupljeno 28 April 2008. 
  5. Mumbai Plan, 1.2 Area and Divisions
  6. Greater Bombay District Gazetteer 1960, str. 2
  7. Mumbai Plan, 1.1 Location
  8. Krishnamoorthy 2008, str. 218
  9. "Mumbai, India". Weatherbase. http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=030034&refer=. pristupljeno 19 March 2008. 
  10. Mumbai Plan, 1.3.2.2 Salsette Island
  11. Srinivasu, T.; Pardeshi, Satish. "Floristic Survey of Institute of Science, Mumbai, Maharashta State". Government of Maharashtra. http://iscmumbai.maharashtra.gov.in/floristic%20survey.html. pristupljeno 26 August 2009. 
  12. Bapat 2005, str. 111–112
  13. "Salient Features of Powai Lake" (PPT). Department of Environment (Government of Maharashtra). str. 1–3. http://envis.maharashtra.gov.in/envis_data/pps/pawai2.ppt. pristupljeno 29 April 2009. 
  14. Mumbai Plan, 1.7 Water Supply and Sanitation
  15. Sen, Somit (13 December 2008). "Security web for city coastline". The Times of India. Pristupljeno 30 April 2009. 
  16. Patil 1957, str. 45–49
  17. Mumbai Plan, 1.3.1 Soil
  18. Mumbai Plan, 1.3.2 Geology and Geomorphology
  19. Kanth, S. T. G. Raghu; Iyenagar, R. N. (10 December 2006). "Seismic Hazard estimation for Mumbai City". Current Science (Current Science Association) 91 (11): 1486. Pristupljeno 3 September 2009. This is used to compute the probability of ground motion that can be induced by each of the twenty-three known faults that exist around the city. 
  20. India Meteorological Department. Seismic Zoning Map (Map). http://www.imd.ernet.in/section/seismo/static/seismo-zone.htm. pristupljeno 20 July 2008. 
  21. "The Seismic Environment of Mumbai". Department of Theoretical Physics (Tata Institute of Fundamental Research). http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/fault.html. pristupljeno 6 December 2007. 
  22. Proceedings of the Indian National Science Academy 1999, str. 210
  23. Greater Bombay District Gazetteer 1960, str. 84
  24. 24,0 24,1 24,2 Mumbai Plan, 1.4 Climate and Rainfall
  25. Kishwar, Madhu Purnima (3 July 2006). "Three drown as heavy rain lashes Mumbai for the 3rd day". Daily News and Analysis (DNA) (Mumbai). Pristupljeno 15 June 2009. 
  26. Rohli & Vega 2007, str. 267
  27. WMO bulletin & 2000 °C on 28 March 1982, the highest since 1955.", p. 346, "Bombay recorded a maximum temperature of 40.2
  28. "Mumbai still cold at 8.6 °C". The Times of India. 9 February 2008. Pristupljeno 26 April 2009. 
  29. 29,0 29,1 World Gazetteer: Die wichtigsten Orte mit Statistiken zu ihrer Bevölkerung, Pristupljeno 13. 4. 2013.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]