Demokratski socijalizam

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Segment serije o politici
Socijalizam
Red flag waving transparent.png

Struje

Kršćanski socijalizam
Komunizam
Demokratski socijalizam
Libertarijanski socijalizam
Revolucionarni socijalizam
Socijaldemokracija

Utjecaji

Anarhizam
Marksizam
Internacionalizam
Sindikalizam
Utilitarijanizam
Utopijski socijalizam

Ideje

Klasna borba
Demokracija
Egalitarijanizam
Jednakost ishoda
Proleterska revolucija
Socijalna pravda

Glavna pitanja

Historija socijalizma
Kritike socijalizma
Socijalističke ekonomije
Socijalistička država

Ljudi i organizacije

Popis socijalista
Prva Internacionala
Druga Internacionala
Socijalistička Internacionala

Politički portal ·  p  r  u 

Demokratski socijalizam je politička filozofija koja zagovara kao krajnji cilj demokratsko prevazilaženje ekonomskog kapitalizma i uspostavljanje društveno-ekonomskog sistema utemeljenog na direktnoj demokratiji u politici i ekonomiji, te na demokratski planiranoj proizvodnji.[1] U pitanju je, dakle, sistem proizvodnje i raspodele koji bi bio u skladu sa potrebama svake pojedinke i svakog pojedinca, te društva kao celine, i koji bi uzimao u obzir nosive kapacitete i uslove regeneracije životne sredine.

Pristalice ovakve političke filozofije demokratski socijalizam ne shvataju kao utopijsko društveno stanje u neodređenoj budućnosti, već kao proces prevazilaženja kapitalizma demokratskim sredstvima, koji sledi viševekovnu tradiciju emancipatorskih borbi radnika, poljoprivrednika, žena, manjina i starosedeoca. To demokratsko prevazilaženje kapitalizma se odvija:

  • Na političkom nivou oblikovanjem i uvođenjem novih oblika saradnje zajednice u saodlučivanju o javnim pitanjima, kao što su participativni budžet, direktna demokratija na lokalnoj razini (sa građanskim skupovima i javnim skupštinama) i zamena predstavničkog sistema direktnim učešćem u saodlučivanju i delegatskim sistemom;
  • Na mikroekonomskom nivou sa uvođenjem oblika ekonomske demokratije, kao što su zajedničko vlasništvo zaposlenih, su- i samoupravljanje, te zadružništvo;
  • Na makroekonomskom nivou sa ukidanjem tržišta i konkurencije kao društvenih mehanizama koji u kapitalizmu prouzrokuju stalne krize i sa uspostavljanjem alternativnih načina koordinacije proizvodnje i raspodele dobara kao što su saradnja između proizvodnih jedinica umesto konkurencije i demokratsko planiranje umesto ”slepe” tržišne proizvodnje;
  • U odnosu prema životnoj sredini sa planiranjem obima privrede u skladu sa nosećim i regeneracijskim sposobnostima životne sredine, te sa održivim i stabilnim privrednim rastom utemeljenim na redistribuciji već postojećeg bogatstva i istovremenom uvođenju ekološki prihvatljivih tehnologija; za to treba na globalnoj razini obezbediti jednakopravan pristup svake pojedinke i svakog pojedinca vodi za piće, obradivom zemljištu i drugim prirodnim resursima koji omogućavaju pristojni život;
  • U odnosu prema klasnim i identitetskim pitanjima sa ukidanjem kako klasnih razlika između rada i kapitala tako i svih drugih oblika nejednakosti i podređenosti na društvenom nivou, naročito diskriminacije na osnovu rase, pola, seksualne orijentacije, nacionalne ili etničke pripadnosti, pogleda na svet i hendikepa.

Pristalice ove političke filozofije su svesne da ova politika ne može opstati u samo jednoj državi i zalažu se za internacionalizam. Zalažu se za ukidanje svetskog kapitalizma, te se stoga nadovezuju na emancipatorske pokrete i stranke iz celog sveta. Borba se smešta u svetski anti-kapitalistički pokret, kojeg čine različiti radnički i sindikalni pokreti, te demokratsko-levičarske stranke, grupe i pojedinci.

Emancipatorski pokreti za promenu sistema se naime organizuju na dva načina. S jedne strane se organizuju kao stranke koje žele dobiti demokratsku političku moć i delovati kao anti-sistemski režim, a s druge strane kao pokreti koji se bore za promenu sistema bez želje za preuzimanjem političke vlasti. Idealna pozicija je jednakovredno udruživanje obe anti-sistemske strategije za dostizanje istog cilja: onih koji deluju odozdo, i menjaju dosadašnje društvene odnose, i onih koji u formalnom političkom prostoru menjaju politike odozgo.[2]

Termin "demokratski socijalizam" se koristi i kao sinonim za "socijalizam", ali se pridev "demokratski" koristi za razlikovanje demokratskih socijalista od boljševizma i marksističko-lenjinističkog modela izgradnje socijalizma, koji se smatra nedemokratskim i autoritarnim, te iskrivljenjem plemenite ideje socijalne pravde.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Busky, Donald F. (July 20, 2000). Democratic Socialism: A Global Survey. Praeger. pp. 7–8. ISBN 978-0275968861. Democratic socialism is the wing of the socialist movement that combines a belief in a socially owned economy with that of political democracy.
  2. www.demokraticni-socializem.si/

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]