Arpad

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Árpád
Árpád (Chronicon Pictum 023).jpg
Árpád
Ugarski veliki knez
Vladavina oko 895. – 907.
Prethodnik Almoš
Nasljednik Zoltan, Fajs, Sabolč, Tarhoš
Dinastija Arpadovići (osnivač)
Otac Almoš
Rođenje oko 845.
Smrt početkom jula 907.
Vjera Paganizam


Arpad (mađ. Árpád, 850907) je bio prvi vladar Mađarske. Osnivač je dinastije Arpadovaca, koja je vladala Mađarskom do 1301. godine.

Prvi mađarski vođa[uredi - уреди | uredi kôd]

Arpad je bio vođa jednog od sedam mađarskih plemena, pleme Međer (mađ. Megyer), i drugi veliki knez Mađara. Prema slabo pouzdanim srednjovekovnim hronikama, nakon smrti Almoša oko 890. je izabran za zajedničkog vođu svih sedam mađarskih plemena. Bio je vođa Mađara koje je doveo na Panonsku nizinu.

Prema Konstantinu Porfirogenitu (950), pre Arpada Mađari nikad nisu imali tako jakog središnjeg vođu, a posle njega sve vođe su bile iz iste dinastije.

Prema legendi, Arpad i četrdesetorica viteza su prvu svoju skupštinu održali na konjima.

Saveznici Nemačke i Vizantije[uredi - уреди | uredi kôd]

Mađari su bili smešteni između Volge i Dunava, u južnoj Ukrajini. Od 892, pomalo ulaze u dolinu Dunava, gde su bili saveznici Franačkog cara Arnulfa Koruškog, a nešto kasnije i Vizantije. Mađari su pomagali Arnulfu Koruškom od 892. protiv Velike Moravske, a od 894. dižu oružje protiv Arnulfa, jer su sami bili zainteresovani za teritorije Velike Moravske.

Vizantijski car Lav VI Mudri pozvao je Mađare da mu pomognu protiv Bugara. Bugarski car Simeon protiv Mađara nalazi novog saveznika Pečenjege.

Naseljavanje u Panoniju[uredi - уреди | uredi kôd]

Pečenjezi su potisnuli Mađare sa istoka, tako da Mađari prelaze Karpate 895. godine. Oko 896, zauzimaju gornji deo porečja Tise i odatle su preduzeli brojne napade na srednju i zapadnu Evropu. Bilo ih je oko 200 do 250.000.

Dolaskom Mađara prekinuto je bugarsko širenje na levoj obali Dunava i bugarska vlast u Panoniji. Ali, mađarskim dolaskom prekinute su i veze između Južnih Slovena sa Zapadnim i Istočnim (Česima, Slovacima i Ukrajincima). Arpada će naslijediti na vlasti njegov sin Zoltan.

Fusnote[uredi - уреди | uredi kôd]

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

Najraniji izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

Bibliografija[uredi - уреди | uredi kôd]

Prethodnik: Árpád (895. - 907.) Nasljednik:
Almoš (854. - 895.) Zoltan (907. - 947.)