Stolni Biograd

Izvor: Wikipedia


Stolni Beograd (mađ. Székesfehérvár) je deveti po veličini grad u Mađarskoj, smešten u središnjem delu države. Sekešfehervar je regionalni centar Centralne prekodunavske regije i glavni grad županije Fejer.

Grad Sekešfehervar je poznat kao drevna prestonica mađarskih kraljeva.

Grad ima 101.755 stanovnika prema podacima iz 2008. godine.

Poreklo naziva[uredi - уреди]

Na mađarskom jeziku Sekešfehervar naziv grada znači Beli zamak sa prestolom, što je često prevedeno i u nazivima grada na drugim jezicima: latinski: Alba Regia, nemački: Stuhlweißenburg, srpski: Stolni Beograd, slovački: Stoličný Belehrad, poljski: Białogród Królewski. Naziv je vezan za drevnu istoriju grada, kada je on bio stara prestonica Ugarske.

Položaj grada[uredi - уреди]

Grad Sekešfehervar se nalazi u središnjem delu Mađarske, na svega 50 km zapadno od prestonice Budimpešte. Sa Budimpeštom je povezan dobrim saobraćajnim vezama (magistralna pruga Budimpešta - Zagreb - Jadran, savremeni autoput M7).

Grad Stolni Beograd se nalazi u središem delu Panonske nizije i nema reku. Međutim, grad se nalazi na svega 15 km od jezera Balaton. Klima u gradu je umereno kontinentalna.

Istorija[uredi - уреди]

Na mestu Stolnog Beograda postoje tragovi prvog naselja iz 5. veka pne.. U vreme starog rima ovdce je postojalo naselje Gorsium, kao važno trgovište na raskrsnici puteva.

Po dolasku Mađara u Panoniju počinje mnogo važniji deo istorije Sekešfehervara. Ugarski vladar Geza osniva grad na ovom mestu 972. g. Uskoro grad postaje prestonica Ugarske, sa prekidima sve do sredine 16. veka (najezda Turaka). U gradu je krunisano 43 mađarska vladara, a sahranjeno 15.

1543. g. grad pada pod Osmanlije posle dugotrajne opsade. i ostaje dugo pogranični grad ka ugarskoj kneževini Erdelju (1541-1693. g.). Grad je bio razoren, pa je obnovljen u skladu sa orijentalnim načelima. U 17. veku bio je ovo jedan tipični istočnjački grad sa puno džamija.

1688. g. Habzburgovci oslobađaju Sekešfehervar turske vlasti i grad već 1703. g. dobija gradska prava. Sa habzburškom vlašću vraćaju se i katolička crkva i mađarsko plemstvo. I pored toga u nekoliko narednih decenija grad je vio višenarodni i u njemu su živeli Mađari, Srbi, Nemci, Česi. Grad u 18. veku se brzo razvija i postaje važno kulturno, privredno i upravno središte.

Tokom Revolucije 1848-49. Sekešfehervar je imao značajnu ulogu, ali nije značajnije stradao. Međutim, posle Revolucije grad je izgubio značaj stare prestonice i svoju upravnu ulogu u državi. I pored toga Sekešfehervar se brzo privredno podigao i ubrzo dobio železničku vezu sa Budimpeštom. Takođe, u ovo vreme podignute su mnoge nove građevine, a grad se i brojčano povećavao.

Sekešfehervar je relativno mirno prošao kroz Prvi svetski rat i Drugog svetskog rata. Tokom druge polovine veka grad je doživeo ponovo razvoj i rast stanovništva (sa 42 hiljada posle rata na 100 hiljada početkom 90ih godina). Tokom proteklih godina tranzicije, zbog povoljnog položaja na prometnom pravcu grad je imao manju krizu nego drugi gradovi u državi.

Znamenitosti[uredi - уреди]

  • povijesna jezgra s brojnim baroknim i klasicističkim građevinama
  • katedrala sv. Stjepana (u kojoj je pokopano nekoliko srednjovjekovnih mađarskih kraljeva, među njima sv. Stjepan i Béla III.)
  • gotička kapela sv. Ane (oko 1470.)
  • ostaci srednjovjekovne crkve koju je osnovao sv. Stjepan
  • Biskupska palača
  • Gradska vijećnica
  • palača Zichy (1781.)
  • Muzej kralja Stjepana
  • Muzej lutaka
  • Muzej ljekarstva
  • Gradski muzej
  • izvor mineralne vode Csitáry
  • srpski skanzen (muzej na otvorenom: 12 povezanih seoskih kuća i crkva u bizantskom stilu), dobitnik nagrade Europa Nostra 1990.
  • Zlatna bula kralja Andrije II.

Sport[uredi - уреди]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Poznate osobe[uredi - уреди]

Vanjski linkovi[uredi - уреди]

Galerija slika[uredi - уреди]

Spoljašnje veze[uredi - уреди]