Vreteno

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Vreteno
verteno
Preslica i vreteno - način rada
Preslica i vreteno - način rada

Vreteno (od praslavenskog verteno = vrteno, vrtiti) je alatka, na koju se kod ručnog predenja namataju niti pređe.[1][2]

Predenje pomoću vretena i preslice najstarija je tehnika predenja, koje se kod predenja vune ponegdje zadržalo i do današnjih dana.[2]

Karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Vreteno je obli drveni štapić dug oko 40 cm, najvećeg promjera oko 1 cm koji se prema krajevima konusno sužuje u dva oštra vrha.

Vretenom se mogu upresti kratka vlakna vune, lana, kudelje i pamuka) u čvrstu dugačku nit - pređu.[2]

Kod predenja se očišćena i poravnana (paralelizirana) vlakna najprije privežu na preslicu, koju zatim prelja / prelac prede, tako da postepeno prstima izvlači vlakna iz preslice te ih okretanjem vretena uvija u kontinuiranu nit i namata na njega.

Vreteno iz Antičkog Egipta

Vretenom se nazivaju i svi oni alati, koji imaju formu vretena, i okreću se oko svoje osi[1], kao oni elementi iz mašnstva koji pretvaraju rotacijsko kretanje u translacijsko.[2]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Od prahistorije pa sve do srednjeg vijeka, predenje je obavljano uz korištenje samo dva alata, preslice i vretena.[3]

Najstariji dokazi o predenju, datirani su na oko 5000 godina pne..[3]

Kolovrat, koji je izumljen u Indiji, dospio je do Evrope u srednjem vijeku, on je omogućio mehaničko ubrzanje procesa, jer kolo zamjenilo vreteno, pa se time dobijala ravnomjernija pređa.[3]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 "Vreteno" (hrvatski). Hrvatski jezični portal. http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=f19vXRZ1. pristupljeno 4. 09. 2016. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "predenje" (hrvatski). Hrvatska enciklopedija. http://www.enciklopedija.hr/natuknica.aspx?ID=65468. pristupljeno 04. 09. 2016. 
  3. 3,0 3,1 3,2 "Spinning - Textile" (engleski). Encyclopædia Britannica. https://www.britannica.com/technology/textile/Conversion-to-yarn#ref359352. pristupljeno 04. 09. 2016. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]