Vicekralj

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Vicekralj
Viceroy
Rezidencija indijskog vicekralja
Rezidencija indijskog vicekralja

Vicekralj ili Podkralj (engleski: viceroy) je titula funkcionera koji vlada kolonijom ili provincijom kao predstavnik svog monarha.[1]

Historija[uredi - уреди | uredi kôd]

Španjolski kraljevi su tu titulu (španjolski: virrey) dodjelivali svojim guvernerima po američkim kolonijama i guvernerima na samom Iberijskom poluotoku (Kruna Aragona, Kraljevina Valencia).[1]

Početkom 16. vijeka Španjolska je u svojim američkim kolonijama osnovala dva velika vicekraljevstva Nova Španjolska (Meksiko) i Peru, a nakon tog u 18. vijeku još dva - Nova Granada i Río de la Plata. Vicekraljeve je imenovao španjolski kralj i njegov Savjet za Indije iz redova španjolskog plemstva.[1]

Djelokrug rada vicekralja i njegove dužnosti bili su veliki, od prikupljanja i uvećavanja kraljevih prihoda, imenovanja nižih civilnih i crkvenih kolonijalnih funkcionera, do provođenja zakona, zaštite Indijanaca i njihovog pokrštavanja, a sve do 18. vijeka, davanja - encomiendas (naknada) Indijancima za rad i priznanja odabranim kolonistima.[1]

Prerogativi vicekraljeva ipak su bili poprilično limitirani, jer su im drugi visoki kolonijalni funkcioneri, koje je također postavljao kralj, mogli osporiti odluke direktnim kontaktom sa dvorom u Madridu. Štoviše brojni propisi kolonijalne administracije o gotovo svim aspektima života (koje su oni često ignorirali) nisu im dopuštali previše samovolje. Pored tog - Audiencia, sud sa kojim su dijelili odgovornost za red u koloniji, često je koristio svoju poziciju da opstruira njihove odluke.[1]

S druge strane imali su jako visoku plaću, da ne podlegnu korupciji, ali im je zato bilo zabranjeno bilo kakvo poduzetništvo. Na kraju svog mandata bili su dužni podnjeti izvještaj kralju, o svim važnijim događajima i akcijama svoje administacije, koji je nakon tog morao proći i sudsku reviziju (residencia).[1]

Portugalski kapetan generali u Brazilu imali su status sličan španjolskim vicekraljevima, pa su i oni od sredine 17. vijeka imali titulu - vicekralj.[1]

Krajem 14. vijeka Kraljevina Engleska je svojim guvernerima u Irskoj dodjelila titulu - vicekralj. Najpoznatiji vicekralj bio je britanski guverner u Indiji, koji je tu titulu koristio između 1935. - 1858. i 1935.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 „Viceroy government official” (španjolski). Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/viceroy-government-official. Pristupljeno 10.12. 2020. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi kôd]