Kapetan general

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kapetan general
Capitan General
Insignije španjolskog Capitan Generala
Insignije španjolskog Capitan Generala

Kapetan general (od latinskog: capitaneus, od capit, caput = glava[1] + generalis, od gener-genus =opći[2]) je najviši vojni čin u Španjolskoj i nekim latinoameričkim državama. Nakad se koristio u vojskama i milicijama brojnih evropskih zemalja. To je bila i titula španjolskih kolonijalnih guvernera po Latinskoj Americi.[3]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Institut Kapetan generala prvi put se pojavio u 14. vijeku kao titula vrhovng komandanta vojske i ratne mornarice. U Mantovi se tog položaja dočepao - 1328. Luigi Gonzaga.[4] U Mletačkoj Republici kapetan general (zapravo Capetanio da Mar) bio je vrhovni komandant mletačke mornarice u ratu, kog je na taj položaj biralo Veliko vijeće.[5]

Popularnost te titule i čina bila je najveća tokom 16. i 17. vijeka, ali sa različitim značenjima u pojedinim državama. Tokom 18. vijeka ta titula (sintagma) je zamenjena jednostavnijim nazivom - general, izbacivanjem prefiksa kapetan. Nakon završetka Napoleonskih ratova taj čin je ukinut u većini evropskih zemalja.

Kapetan generali po španjolskim kolonijama[uredi - уреди | uredi izvor]

Španjolci su po svojim američkim kolonijama postavljali kapetan generale (španjolski: Capitán General) zapravo guvernere pomoćnike vicekraljeva. Kapetan generale pstavljali su po okrzima koji su bili ozbiljno ugroženi potencijalnom stranom invazijom ili indijanskim napadima. Iako su nominalno bili ispod svojih vicekraljeva, kapetan generali su zbog svojih specijalnih vojnih odgovornosti i velike udaljenosti njihovih teritorija od prijestolnice vicekralja, postali de facto vicekraljevi na terenu, jer su imali direktni kontakt sa kraljem i Savjetom za Indije u Madridu.[6]

Kao i šefovi drugih glavnih ureda vicekralja, kapetan generali upravljali su regionalnom administracijom, - sudovima i upravnim odborima, ali se generalno rečeno nisu pačali u sudstvo ukoliko to nisu studirali.[6]

Prvi kapetan general postavljen je 1540. u Santo Domingu, njegova odgovornost protezala se i na obalu Venezuele. Drugi je postavljen u Gvatemali 1560., njegova jurisdikcija protezala se na Centralnu Ameriku; ubrzo nakon tog, formirano je Novo Kraljevstvo Granade, teritorij u kom su bile današnja Kolumbija (sa Panamom) i Ekvador, Venezuela je priključena Kraljevstvu 1739. godine, kad je ono transformirano u Vicekraljevstvo Nova Granada.[6] Nakon reorganizacije kolonija u 18. vijeku, još više je naglašena nezavisnost kapetan generala od vicekralja, pa su tako reformirane Generalna kapetanija Kuba ( 1764. (uključujući i Louisianu), Generalna kapetanija Venezuela (1777.) i Generalna kapetanija Čile (1778.)[6]

Sličan sistem imali su i Portugalci u svojim kolonijama, naročito u Brazilu, gdje su oni u početku bili nazivani - Donatario.[6]

Današnja upotreba[uredi - уреди | uredi izvor]

U Španjolskoj je kapetan general najviši vojni čin, a od 1999. dodjeljuje se samo kralju (danas je Capitáno General Felipe VI). Pored Španjolske tu titulu i čin zadržala je jedino Bolivija, a Čile ju je ukinuo 2008.

Kapetan generali u zemljama Komonveltskog kraljevstva[uredi - уреди | uredi izvor]

U armijama država Komonveltskih kraljevstva čin - kapetan general se dodjeljuje kao ceremonijalna titula, tako je kraljica Elizabeta II kapetan general Britanske počasne artiljerije, Kraljevskog puka Kanadske artiljerije, Kraljevske Australijske artiljerije, Kraljevske Novozelandska artiljerije i Kraljevskog Novozelandskog oklopnog korpusa. Taj čin imaju i komandanti Kraljičine tjelesne garde za Škotsku i Kraljevske streljačke garde.

I mladi britanski Princ Harry je kapetan general Kraljevskih marinaca.[7]

Povezano[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]